بيزنەس-ەليتا فيلانتروپقا اينالا الا ما؟

قاڭتار وقيعاسىنا دەيىن دە, ودان كەيىن دە بىزدەردى ويلاندىرعان جايت مۇقتاجدارعا ماتەريالدىق كومەك كور­سەتۋگە باعىتتالعان ىس-ارەكەت ماسەلەسى بول­ماق. بۇل قازاقستاندى ايتپاعاننىڭ وزىن­دە الەمدەگى دامىعان الپاۋىت ەلدەر­دىڭ ءوزىن الاڭداتىپ وتىرعان وزەكتى جاع­دايات. ول – ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن قايى­رىم­دىلىق نەمەسە مەيىرىمدىلىك ءىس-شا­رالارى.

قايىرىمدىلىق – كومەكتى قاجەت ەتۋشىلەرگە (ادام جانە بارلىق تىر­شى­لىك يەلەرىنە) بىلدىرىلەتىن سۇيىس­پەن­شىلىك پەن ناقتى كومەك. ول كىسىنىڭ اينا­لاسىنداعى ادامدارعا دەگەن ىقىلاسى مەن كومەگىن ادامگەرشىلىك قارىم-قا­تىناستارىن بىلدىرەدى. ونى الەمدىك عىلىمدا كەڭ ۇعىمدا «فيلان­تروپيا», ال بىزدە «مەتسەناتتىق», قا­راپايىم تىلدە «قايىرىمدىلىق» دەپ اتالادى. ال ەندى ونىڭ انىقتاماسىن عىلىمي اد­ە­بيەتتەردە «فيلانتروپيا – مۇقتاج تۇل­عالارعا (جەكە تۇلعالار, ۇيىمدار مەم­لەكەتتىك ينستيتۋتتارعا, مەملەكەتتەرگە) ماتەريالدىق كومەك كور­سەتۋگە باعىتتالعان ىس-ارەكەت», دەپ كور­­سەتەدى. ونىمەن قارجىلىق مۇمكىن­دىكتەرى بار باي ادامدار اينالىسادى. ادەتتە الەمنىڭ ەڭ باي ادامدارىنىڭ ءال اۋقاتىن اقش دوللارىمەن ەسەپتەپ, Forbes  قارجىلىق جۋرنالى جاريا­لاپ تۇرادى. مالىمەت بو­يىنشا 2001 جىلى الەمدە 564 ميللياردەر بولسا, 2019 جىلى ولاردىڭ سانى 2153-كە جەتتى. Cولار­دىڭ قاتارىنا قازاقستاندىق ازاماتتار دا كىرەدى. 2019 جىلعى مالىمەت ءبويىنشا بىزدىڭ ەلدىڭ بەس ادامى ەڭ باي ادامدار تىزىمىندە بولدى.

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىق قوعامدا اتالعان ۇعىم كوپشىلىككە «مەتسەنات» رەتىندە كەڭىرەك تانىلعان. بىراق فيلان­تروپتار مەن مەتسەناتتاردىڭ ۇقساستى­عىمەن قاتار ايىرماشىلىقتارى دا بار. ول باسقا تاقىرىپ, دەگەنمەن قىسقاشا ايتا كەتەيىك. ءبىزدىڭ ويىمىزشا مەتسەنات ونەر ادامدارىنا قامقورلىق جاسايدى, ال فيلانتروپ – جالپىلاما ۇعىم, ول مۇقتاج جاندارعا قىزمەت سالاسىنا قاراماستان كومەگىن ايامايدى.

«قايىرىمدىلىق جاساساڭ, قايىرىن ءوزىڭ كورەسىڭ», دەگەن ماقالدىڭ استارىندا جاتقان وي تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا بيلىك باسىنداعى جانە سونىڭ ماڭايىنا توپتاسقان گيبريدتەنگەن بيزنەس-ەليتاعا, پرەزيدەنت اشىق ايتقان 162 ادامنىڭ قاپەرىنە كىرمەسە كەرەك. بۇدان ولار ءتىپتى قايىرىمدىلىق جاسامادى دەگەن وي تۋىنداپ قالماۋى كەرەك. ارينە, جاسادى, بىراق ماسەلە ول قانداي دارەجەدە اتقارىلعانىندا. «قا­زاقستاندىق مەتسەناتتاردىڭ جۇمىس ىستەۋ ەرەكشەلىكتەرى قانداي؟» اڭگىمە وسىعان بايلانىستى. انىقتاما بويىنشا «مەتسەنات – ءوزىنىڭ جەكە قاراجاتىنان عىلىم, ونەر, ءبىلىمنىڭ دامۋىنا ەرىكتى تۇردە قايتارىمسىز ماتەريالدىق كومەك بەرەتىن تۇلعا» (بۇل اتاۋ يمپەراتور اۆگۋست تۇسىنداعى اقىندار مەن سۋرەت­شىلەردىڭ, ونەردىڭ قولداۋشىسى, ياعني دەمەۋشىسى بولعان ەجەلگى ەترۋسك وتباسى­نان شىققان گاي تسيلنيۋس مەتسەناس (مەكەنات; لات. Gaius Cilnius Maecenas) اتتى ريمدىكتىڭ اتىمەن بايلانىستى). بىراق جوعارىداعى انىقتاماعا ساي ءبىزدىڭ ەلدە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بار ما؟

ەلىمىزدە 2015 جىلعى 16 قاراشادا «قايى­رىم­دىلىق تۋرالى» زاڭ دا قابىلداندى. وندا دەمەۋشى, دەمەۋشىلىك قىزمەت, ەرىك­تى قايىرمالدىقتار, قايى­رىم­دىلىق گرانتى, قايىرىمدىلىق ۆولونتەرى, مەتسەنات, مەتسەناتتىق قىزمەت, نىسانالى كاپيتال (ەنداۋمەنت), فيلانتروپ, في­لانتروپيالىق قىزمەت سياقتى تەرميندەرگە انىقتامالار دا بەرىلدى. بىزدەگى قايىرىمدىلىقتىڭ باستى بەلگىلەرى تو­مەندەگىدەي:

بىرىنشىدەن, قولىندا بيلىك پەن قاتار بايلىق قاتار توپتاسقان قازاقستاندىق الپاۋىتتاردىڭ قايىرىمدىلىعى الپىس ايلالى ساياساتقا نەگىزدەلدى. ال بۇل سايا­ساتتىڭ باستى ماقساتى – حالىقتىڭ سۇيىس­پەنشىلىگىن جاۋلاپ الۋ بولىپ تا­بىلاتىنى بەلگىلى. ول تۋرالى كوپ­تەگەن مورالدىق شىعارمانىڭ اۆتورى, فرانتسۋز جازۋشىسى فرانسۋا VI دە لاروشفۋكو حVIII عاسىردا-اق ايتقان بولاتىن. دەگەنمەن جوعارىدا قا­بىلدانعان زاڭ ءفورمالدى تۇردە قول­دانىلىپ, اسىرەسە قازاقستاندىق بيزنەس-ەليتا ءۇشىن سالىقتان جالتارۋدىڭ زاڭداستىرىلعان داڭعىل جولىنا اينالدى. وعان دالەل رەتىندە كوپتەگەن مىسال كەلتىرۋگە بولادى.

ەكىنشىدەن, «ميسسيامىز – تالانتتى جاستارعا كومەك كورسەتۋ, قوعامدىق ماڭىزدى الەۋمەتتىك جوبالاردى قولداۋ ارقىلى قوعامنىڭ شەكسىز الەۋەتىن دامىتۋ. عىلىم جانە ونەر جولىنداعى تالانتتى جاستاردى قولداۋ ءۇشىن جان-جاقتى قولايلى جاعداي جاساۋعا تىرىسۋ», دەگەن ۇرانمەن جۇمىس ىستەگەن ءىرى قورلاردان باس­تاپ سانى مەن ساپاسى سايكەس كەلمەيتىن كوزبوياۋشىلىققا نەگىزدەلگەن قورلار شىندىعىندا قاراپايىم حالىقتان الىس بولدى. بۇل قورلاردىڭ ەڭ باستى ميسسياسى ءوز بايلىقتارىن قايتكەن كۇندە ساقتاپ قانا قويماي, ونى ەسەلەپ كوبەيتۋگە نە­گىزدەلگەندەي.

ۇشىنشىدەن, سوڭعى جىلدارى ازا­ماتتىق قوعامدا «قايىرىمدىلىقتى كوبىنە اللا جولىندا جۇرگەندەر جاساۋعا ءتيىس» دەگەن تەرىس ۇعىمدار قالىپتاستى. قازاقستاندا قايىرىمدىلىق قادىرلى ءىس ەكەنى تەك مەشىتتەر مەن شىركەۋلەردە ايتىلاتىن ۋاعىز رەتىندە قابىلداندى. جالپى, مەملەكەتتىك ساياساتتا وسىعان ءتيىستى دارەجەدە كوڭىل بولىنبەدى.

قايىرىمدىلىق جەكە تۇلعانىڭ بويىنداعى ەڭ جاعىمدى قاسيەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى. ونداي ادام ءۇشىن رۋحاني قۇندىلىقتار ماتەريالدىق قۇن­دىلىقتاردان جوعارى تۇرادى. ولار ءوزى­نىڭ جاناشىرلىعىمەن جانە تازا نيە­تىمەن ەرەكشەلەنىپ, مۇقتاج ادامداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە نەم­قۇ­رايدى قاراماي, ولارعا بارىنشا كومەك كورسەتۋگە تىرىسادى. بۇگىنگى تاڭدا, وكىنىشكە قاراي, قولى اشىق, جومارت ازاماتتاردىڭ سانى ازا­يىپ كەلەدى, ادامدار كەز كەلگەن جاع­دايدا, ءبىرىنشى كەزەكتە ءوز پايدالارىن ويلاپ تۇرادى.

اشكوزدىك پەن ساراڭدىقتان الىس بولىپ اۋلاق جۇرمەسەك, يگى ىستەر جاساماساق, ادامدىق كەيپىمىزدى جوعالتىپ الۋ قاۋپى بار. جومارتتىق قاسيەتى بار قايىرىمدى تۇلعالاردى ۇناتپايتىن ادام كەمدە-كەم. ونداي تۇلعالار ادامدارمەن تەك ماتەريالدىق قۇندىلىقتارىمەن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە رۋحاني بايلىعىمەن دە بولىسەدى. قايىرىمدى ادام جاقسى ىستەردى كوپ­شىلىكتىڭ العىسىن الۋ ءۇشىن ەمەس, ول مۇقتاجداردى كىشكەنە بولسا دا باقىتتى ەتۋ نيەتىمەن جاسايدى. ول – قولىندا تۇرعان زات وزىنە قاجەت بولا تۇرا, ونى ارتىق ءسوز ايتپاستان قينالماي باسقاعا بەرە الاتىن تۇلعا. ءبىز وسىنداي كەرەمەت جانداردى ۇلگى تۇتىپ, شىن قۇرمەتتەۋگە ءتيىسپىز. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى تاڭدا جاستار مەيىرىمدىلىك دەگەن ءسوزدى سيرەك ەستيدى جانە ماعىناسىن تولىق تۇسىنبەيدى. ول مەملەكەتتىك دارەجەدە وزەكتى دەپ قاراستىرىلماعان. ءبىزدىڭ ويىمىز­شا, مەيىرىمدىلىك دەگەنىمىز – قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامعا شىن جۇرەكتەن قولداۋ كورسەتىپ, باسقا ادام­­نىڭ باقىتى ءۇشىن ءوز ۋاقىتىڭدى, اقشاڭدى نەمەسە دەنساۋلىعىڭدى قۇر­بان ەتۋ. جاسوسپىرىمدەردىڭ اراسىندا قاتىگەز, ءوزىمشىل جانە ماقتانشاق بالالاردىڭ سانى ارتىپ بارادى. ۇلكەن ادام ءسۇرىنىپ نەمەسە قۇلاپ قالسا, ونى دەمەپ, قولداۋدىڭ ورنىنا, ۇيالى تەلەفوننىڭ كامەراسىنا ءتۇسىرۋ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرادى. سوندىقتان اتا-انالاردان باستاپ بالالاردىڭ تاربيەسىنە, جالپى قوعامدىق تاربيەگە مەملەكەت ەرەكشە كوڭىل اۋدارۋى كەرەك.

ال قازاقتىڭ  كۇندەلىكتى ءجيى قولدا­نى­لاتىن دانا سوزدەرىنىڭ ءبىرى: «كەڭ بولساڭ – كەم بولمايسىڭ» دەگەن نا­قىلدىڭ مانىنە تەرەڭىرەك ۇڭىلسەك, وندا ادام بويىنداعى جومارتتىق, قا­يى­رىمدىلىق, مەيىرىمدىلىك قاسيەت­تەردىڭ ماڭىزدى ەكەنى مەڭزەلىپ وتىر. ياعني قاراپايىم ادام ءۇشىن ءتورت قۇبىلاسى تەڭ بولۋدان ارتىق باقىت جوق دەگەندى بىلدىرەدى.

ەندەشە, ناقتى ماسەلەگە كوشەيىك. شىن­دىعىندا, ول ءبىز اشىپ وتىرعان جاڭا­لىق ەمەس, بىراق ءومىر كورسەتىپ وتىرعان­داي الەمدەگى ەڭ باي فيلان­تروپتار­دىڭ جىبەرەتىن 5 قاتەلىگىنىڭ قازاق­­ستاندا دا تولىق قايتالانۋى بيىل­عى قاڭ­تار وقيعاسىنىڭ نەگىزگى سەبە­بىنىڭ ءبىرى دەپ ويلايمىن. بۇكىل الەمدە الەۋمەت­تىك كاسىپكەرلىكپەن جانە قا­يىرىم­دىلىق­پەن اينالىساتىن بيز­نەس­مەندەردىڭ سانى كۇن ساناپ ارتقانىمەن, جاڭادان باستا­عانداردىڭ بارلىعى دەر­لىك بىردەي قاتەلىك­تەردى قايتالاپ, ال ولار­دىڭ ازداعان بولىك­تەرى عانا ساتسىز­دىك­تەرگە توتەپ بەرىپ, قاتەلىكتەرگە بوي ال­دىرماي, ودان اۋلاق بولا الادى. في­لان­تروپيالىق ستراتەگيا­نى جاساۋدىڭ شەبەرى جانە وسى ماسەلە جونىندەگى For­bes جۋرنالىنىڭ كەڭەسشىسى كريس پات­نەم-ۋوكەرليدىڭ فيلانتروپتار مەن جەكە قور قۇرىلتايشىلارى جىبەرەتىن ەڭ باس­تى قاتەلىكتەرگە توقتالايىق.

№1 قاتەلىك: نەمقۇرايدى كوزقاراس

ءوزىڭىزدىڭ قورىڭىزدى اشىپ, كوماندا جيناپ, اندا-ساندا ىشتە بولىپ جاتقان جاعدايلاردى باقىلاپ وتىرۋ جەتكىلىكتى جانە ءسىزدى قازىردىڭ وزىندە مەتسەنات دەپ اتاۋعا بولادى دەگەن كەڭ تارالعان ميف بار. باي ادامدار قايىرىمدىلىقپەن اينالىسا باستاعاندا, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, بۇل بيزنەس سياقتى اۋىر جۇمىس ەمەس دەپ ويلايدى. نەمەسە ولار تابىستى بيزنەس قۇرعاندىقتان, ولار جەتىمدىك نەمەسە ۇيسىزدىك ماسەلەلەرىن قالاي شەشۋگە بولاتىنىن جاقسى بىلەدى. بيزنەستە اركىمنىڭ ستراتەگياسى بار, ادامدار ۇنەمى جاڭا نارسەلەردى ۇيرەنەدى, كەڭەس بەرەدى, فورۋمدارعا بارادى, زەرتتەۋلەرگە تاپسىرىس بەرەدى, ال قايىرىمدىلىق قورىنا كەلگەندە, ولار ءوز بەتىمەن ءومىر سۇرە الادى دەپ ويلايدى. تابىستى جانە ءتيىمدى فيلانتروپ بولۋ ءۇشىن دامۋمەن اينالىسۋ كەرەك. ءوزىڭىزدى فيلانتروپ رەتىندە ينۆەستيتسيالاۋ, قىزمەتكەرلەرگە, جۇمىس ىستەپ تۇرعان قامقورشىلار كەڭەسىن قۇرۋعا, ينفراقۇرىلىمعا, ستراتەگيانى قالىپتاستىرۋعا ينۆەستيتسيا سالۋ ماڭىزدى, بارلىعى ۋاقىت پەن اقشانى تالاپ ەتەدى.

№2 قاتەلىك: جابىقتىق

قايىرىمدىلىقتىڭ دامۋى­نا قور­قىنىشتىڭ كوپتەگەن ءتۇرى ۇل­كەن كەدەرگى جاسايدى. ءسىزدىڭ اتى­­ڭىز­­­عا ايتىلعان سىندى ەستۋ, قايى­رىم­­دىلىقپەن اينالىسىپ جاتقا­نى­ڭىزدى مويىنداۋ, اقشاڭىز تۋرالى ايتۋ. بارلىعى جومارت ادامدار رەتىندە كورىنگىسى كەلەدى جانە سىننان قاتتى قورقادى, سوندىقتان كوپتەگەن مەتسەنات وزدەرىنىڭ قورلارىن جاريا ەتپەي, وزدەرىنىڭ ۇياشىعىندا وتى­رۋدى ءجون كورەدى. بىراق, وكىنىشكە قار­اي, ءتيىمدى فيلانتروپيانى وسىلاي­شا ۇيرەنۋ مۇمكىن ەمەس. ەگەر ءسىز ەش­كىم­مەن ارالاسپاساڭىز, ۇيىم دامۋىن توقتاتادى.

№3 قاتەلىك: جاۋاپسىزدىق

ۇلكەن بايلىق – ۇلكەن جاۋاپ­كەرشىلىك. ءىرى كاپيتال يەلەرى اق­شانىڭ زياندى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىنبەيدى جانە كومەك ارقاشان ولار ۇسىنعان نىساندا پايدالى بولا بەر­مەيدى. ءبىز ادامداردىڭ ۇزاقمەرزىمدى قاجەت­تىلىگىن قاراستىرۋىمىز كەرەك. كومەك كورسەتۋدىڭ سالدارى جانە اق­شانىڭ ناقتى نە ىستەي الاتىنى تۋرالى ويلانباسقا بولمايدى. اقش-تاعى ءىرى دونور اۋرۋحانانىڭ جانىنان يسپاندىق قاۋىمداستىق ءۇشىن اۋرۋحانا سالدى, ول دا يسپاندىقتارعا كومەكتەستى. سونىڭ سالدارىنان ءبىراز جىلدان كەيىن سۇرانىس بولماعاندىقتان, جابۋعا ءماجبۇر بولدى. كوبىنەسە, ادامدار قىزمەتتەردى, تۇتىنۋشىلاردىڭ ناق­تى ءبىلىمى مەن سا­ۋالناماسىمەن راس­تالماعان جوبالاردى ءوز يدەيالارى نەگى­زىندە تاڭدايدى.

№4 قاتەلىك: ستراتەگيانىڭ بولماۋى

ادامدار قايدا بارا جاتقانىن بىلمەگەن كەزدە, ىلگەرىلەۋ جانە دامۋ ءپرينتسيپى مۇمكىن ەمەس. كوپتەگەن فيلانتروپ بارلىعىنا بىردەن كومەكتەسكىسى كەلەدى جانە ءبىر نارسەگە جۇمىلمايدى, بىراق ەكىنشى جاعدايدا قور مەن ونىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ ماقساتتارى مەن ستراتەگياسى قانداي ەكەنىن ءتۇسىنۋ ماڭىز­دى. ستراتەگيانى قۇراستىرۋ ەش­قاشان كەش ەمەس جانە الداعى 10 جىلدى جوس­پار­لاۋدىڭ قاجەتى جوق. دەگەنمەن ۇيىم­نىڭ ەكى-ءۇش جىل ىشىندە قانداي الەۋ­مەتتىك ناتيجەگە قول جەتكىزگىسى كەلە­تىنىن, قۇرىلتايشىنىڭ بولاشاقتا قان­داي قايىرىمدىلىق ءتۇرىن جاساعىسى كەلە­تىنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. مۇنداي سۇراق­تاردى ەكى-ءۇش جىل سايىن وزىڭىزگە قويىپ, باسىمدىقتاردى بەلگىلەپ, باع­دار­لامالاردى ويلاستىرىپ وتىرۋ ما­ڭىزدى.

№5 قاتەلىك: بيۋروكراتيا

كوبىنەسە ءىرى ۇيىمدار ناعىز بيۋرو­كراتيالىق كەڭسەلەرگە اينالادى. ولار­دىڭ ميسسياسى مەن ستراتەگيالىق جوس­پارى بار, ولار وتە ۇزاق ۋاقىت شەشىم قابىلدايدى بىراق العا جىلجىمايدى. قۇرىلتايشىلاردىڭ كەلىسىمىنسىز ما­ڭىزدى شەشىم قابىلداي المايتىن قور­لار بار جانە ولاردىڭ ۋاقىتتارى جوق, قولدارى تيمەيدى, تىم بوس ەمەس ادامدار, سوندىقتان ولارمەن بايلانىسۋ ءۇشىن بىرنەشە اي قاجەت.

بيۋروكراتيا قور اشىق بولعىسى كەلگەندە دە داميدى, بىراق سونىمەن بىرگە تىم كوپ قۇجات جاسايدى. ءبىر قور كەڭەسشى شاقىرماس بۇرىن سەكتور ماماندارىنان كەمىندە ءۇش تولىق ۇسىنىس الۋى كەرەك. بۇل اشىقتىق ءۇشىن ماڭىزدى ما؟ جوق. بۇل ءسىزدىڭ جانە ساراپشىلاردىڭ ۋاقىتتى بوسقا كەتىرۋىنە اكەلەدى.

كوبىنەسە قۇرىلتايشىلار كۇر­دە­لىرەك نارسەلەردى قاراپايىم ەتۋدىڭ ور­نىنا, قاراپايىم نارسەلەردى قيىن­داتىپ جىبەرەدى. ءبىر وتباسىلىق قور قا­يى­رىمدىلىق جوسپارىن جاساپ, قايى­رىمدىلىققا باسىمدىق بەرمەك بولدى دەيىك. ال جوسپار بويىنشا جۇمىس ەكى جىلعا سوزىلۋى كەرەك ەدى. بۇكىل وتباسى جىلىنا ءبىر-اق مارتە كەزدەسىپ, ءبىر رەت تەلەفونمەن سويلەسەتىن بولىپ شىقتى. ولار ءبىر جىل كەڭەسشى ىزدەۋدى, ال ەكىنشى جىلى جوسپاردى تالقىلاۋدى جوسپارلايدى دەلىك. قازىرگى الەم تىم جىلدام وزگەرۋدە, سوندىقتان دا وزگەرىستەرگە ىلەسۋ, ۇيرەنۋ, وزگەرتۋ ماڭىزدى.

كريس پاتنەم-ۋوكەرلي ايقىنداعان جالپىعا ورتاق نەمقۇرايدى كوزقاراس, جابىقتىق, جاۋاپسىزدىق, ستراتەگيانىڭ بولماۋى جانە بيۋروكراتيا سالدارىنان بولعان بەس قاتەلىككە قوسىمشا ءبىز كور­سەتكەن قازاقستاندىق بيزنەس-ەلي­تا­نىڭ وزىنە ءتان كەمشىلىكتەر سالدارىنان ەلى­مىزدە قاڭتار قىرعىنى ورىن الدى.

جالپى, قورىتىندىلاي كەلە, قازاق­ستاننىڭ بۇگىنگى بايلارى قايى­رىم­دىلىقتىڭ ءداستۇرلى تامىرىنان ايىرىلىپ قالدى. تاۋەلسىزدىك العان جىلداردا جاڭا قالىپتاسقان بيلىك توڭىرەگىندەگى جەرگىلىكتى بيزنەس-ەليتا وليگوپوليالعا اينالعانىمەن, ناعىز مەتسەناتقا نەمەسە فيلانتروپقا اينالىپ ۇلگەرمەدى. ونى جوعارى بيلىك ەشەلونىنداعى ادامدار دا جوققا شىعارمايدى.

جاقىندا عانا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقتىڭ بارلىق توبىنىڭ تابىسى ەكونوميكانىڭ وسۋىمەن قاتار ءجۇرۋى قاجەت ەكەنىن, بىراق بۇگىنگى ەل جاعدايىندا بۇلاي ەمەستىگىن, تەك وليگارحتار تابىسى عانا ەسەلەپ ءوسىپ كەلگەنىن, ەركىن نارىق شەكتەلىپ, وزىندىك وليگوپوليا قالىپتاسقانىن اشىق ايتتى. وسىعان بايلانىستى ەلدىڭ الدىنا «جاڭا ەكونوميكالىق تۇعىر» قالىپتاستىرۋدى قولعا الىپ, زاماناۋي الەۋمەتتىك باعدارى بار نارىقتىق ەكونوميكا قۇرىپ, دامىتۋدى ماقسات ەتىپ قويدى. قازاقستان ازاماتى رەتىندە ارقايسىمىز قاڭتار وقيعاسىنان ساباق الا وتىرىپ, تەك قانا بيزنەس-ەليتاعا يەك ارتپاي-اق, پرەزيدەنتىمىزدى قولداپ, بىرلىگىمىزدى كورسەتىپ, ەل دامۋىنا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسقانىمىز ابزال.

جومارت قۇدايبەرگەن ۇلى,

ساياسي عىلىمدار دوكتورى,

اباي اتىنداعى ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى