بيىلعى جىلدىڭ اقپانىندا ءبىز, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, الماتى جانە الماتى وبلىسى, قىزىلوردا مەن سەمەي قالالارىنداعى «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسى كەزىندە ۇستالىپ, تەرگەۋ يزولياتورلارىنا قامالعان ازاماتتارمەن جانە ولاردىڭ تۋىستارىمەن, ادۆوكاتتارىمەن جۇزدەستىك.
اسىرەسە ءوسىرىپ, جەتكىزىپ, ەندى قىزىعىن كورەم دەپ وتىرعان بالالارىنان ايىرىلعان, جارالانعان, وقيعانىڭ العاشقى كۇندەرىندە قاماۋعا الىنعان ۇلدارىنان حابار الا الماعان انالارمەن كەزدەسۋ وڭاي بولعان جوق. ولاردىڭ جانايقايىن, تىپتەن قارعىستارىن دا تىڭداپ, سابىرعا شاقىرىپ باسۋ ايتۋعا تىرىستىق. جەكە تەلەفونىمدى الەۋمەتتىك جەلىگە جاريالاپ, بالالارىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداعان انالار ءالى كۇنگە دەيىن حابارلامالار جىبەرىپ, ادىلدىك ىزدەپ بىزدەن ءۇمىت كۇتۋدە.
ازاماتتاردى قابىلداۋ كەزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان كۇش قولدانۋ, اسىرەسە ۇستاعان ساتتە ۇرىپ-سوعۋ سياقتى كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ بولعانى بەلگىلى بولدى. ۇتىكپەن تەك كيىم عانا ەمەس, ادامدى دا «ۇتىكتەۋگە» بولاتىنىن ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىنىڭ تەرگەۋ «امالدارىمەن» تانىسقاندا بىلدىك. سونداي-اق كامەراعا تۇسكەنىن سىلتاۋراتىپ, ايىپتالۋشىنىڭ جازاسىن اۋىستىرۋ نەمەسە بوساتۋ ءۇشىن ونىڭ تۋىستارىنان بەلگىلى مولشەردە «سىياقى» تالاپ ەتۋ ءۇردىسى پايدا بولىپ جاتقانى دا ءسوز بولدى.
پرەزيدەنت 11 اقپاندا ءماجىلىستىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە «ەلىمىز دۋشار بولعان اۋىر قاسىرەتتىڭ سەبەپتەرىن سارالاپ, ونىڭ سالدارىنا ناقتى باعا بەرۋ – الدىمىزدا تۇرعان وتە ماڭىزدى مىندەت» ەكەنىن ايتا كەلىپ, ەلدەگى قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ, ۇستالعان ادامداردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە تەرگەۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا ءار ازاماتتىڭ ءىسىن مۇقيات قاراپ, ءادىل شەشىم قابىلداۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسى ورايدا, قوعامدىق كوميسسيالار قۇرىلىپ, ءار ءىستىڭ زاڭدىلىعى تەكسەرىلىپ جاتىر. بۇگىندە قامالعان ازاماتتارعا اراشا ءتۇسىپ, زاڭگەرلىك قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن ابزال قۇسپان, ايمان وماروۆا سياقتى بەلگىلى زاڭگەرلەرگە ۇستانعان ازاماتتىق پوزيتسيالارى, سىن ساتتەگى ەڭبەكتەرى ءۇشىن ۇلكەن العىس بىلدىرگىم كەلەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا دا بۇل ماسەلە كۇن تارتىبىنەن ءالى تۇسكەن جوق. وسى جىلدىڭ 9 اقپانىندا «اق جول» فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن 9 ناۋرىزدا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدانعان بولاتىن.
الايدا وسى قاندى وقيعانى ۇيىمداستىرۋشىلار مەن سودىرلاردىڭ كىم ەكەنى تۋرالى اقپارات ءالى دە تولىق ەمەس. بىراق قامالعاندار مەن سوتتالعانداردىڭ, زارداپ شەككەندەر مەن جابىرلەنگەندەردىڭ ناقتى سانى, ولارعا قاتىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان تەرگەۋ امالدارى مەن قابىلدانعان شەشىمدەر تۋرالى بۇگىن ءبىراز اقپارات الدىق.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى وڭاي شارۋا ەمەس. دەگەنمەن ەل تىنىشتىعىن بۇزىپ, ءبىر ساتتە دۇربەلەڭگە اينالىپ كەتكەن وقيعاعا قاتىستى ماسەلە – حالىقتىڭ نازارىندا. بارلىق جاسالىپ جاتقان شارالار مەن تەرگەۋ امالدارىنىڭ ناتيجەسى بارىنشا اشىق, شىنايى اقپاراتتاندىرىلىپ وتىرسا, كۇبا-قۇپ بولار ەدى.
بۇگىنگى وكىلەتتى ورگانداردىڭ ماجىلىستەگى ەسەبىمەن «قاڭتاردىڭ» بارلىق ماسەلەلەرى شەشىلمەيدى. دەپۋتاتتار كوتەرىلگەن سۇراقتار ءوزىنىڭ ءادىل شەشىمىن تاپقانشا قاداعالاۋدا ۇستايدى جانە قۇزىرلى ورگانداردى ەل الدىندا اشىق تا شىنايى جاۋاپ بەرۋگە شاقىرادى. قوعام بەيبىت شەرۋدى قاسىرەتكە اينالدىرعانداردىڭ كىم ەكەنىن, ولاردىڭ تۇپكى ماقساتتارىن بىلۋگە ءتيىس. بۇل وقيعادا كىمنىڭ «اق», كىمنىڭ «قارا» ەكەنىن انىقتاپ, جازىقسىز جاپا شەككەندەردىڭ ومىرلەرىنە «بالتا شاپپاي», بوساتىپ, ناعىز كىنالىلەردىڭ اتتارىن جاريالاپ, ولاردى قاتاڭ جازاعا تارتۋ قاجەت.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ «اۋىرلاتاتىن ءمان-جايلار بولماعان جاعدايدا, «جازانى جەڭىلدەتۋ» شارالارىن قابىلداۋ قاجەت» دەگەنىن نازارعا الا وتىرىپ جانە قاڭتار وقيعاسىنىڭ العىشارتتارى مەن سەبەپتەرىن ەسكەرىپ, بۇگىندە اۋىر ەمەس زاڭ بۇزۋشىلىق جاساعان ازاماتتارعا تەك قىلمىستىق كودەكس تۇرعىسىنان ەمەس, ادامي گۋمانيستىك كوزقاراسپەن قاراعان ءجون بولار.
قامالعاندارمەن كەزدەسۋ كەزىندە ءبىرازىنىڭ كوپتىڭ بۋىمەن ەرىپ كەتكەن, جۇمىسسىز, كەزدەيسوق تابىسپەن «اتا-اناسىنا سەپ» بولسىن دەپ جان باعىپ جۇرگەن جاستار ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. ەندەشە, وسى جاستارىمىزدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە ولاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن, ولار ءوز باقىتىن الاڭنان ەمەس, ادال ەڭبەكتەن, ەڭبەگىنە لايىق تابىسىنان ىزدەۋى ءۇشىن قانداي شۇعىل شارالار قابىلدانىپ جاتىر؟
جاسىراتىنى جوق, بۇگىندە ازاماتتارىمىز جۇمىس, وقۋ ىزدەپ, تۋعان جەرلەرىن تاستاپ, ءىرى قالالاردىڭ ماڭايىنا شوعىرلانادى. ەلوردا مەن الماتى سياقتى قالالاردىڭ قاسىندا 40-50 مىڭ حالقى بار اگلومەراتسيالار پايدا بولۋدا. بۇل تۇرعىنداردىڭ باسىم كوپشىلىگى – جاستار. بىراق بۇل ۇلكەن اۋىلداردا تەك جۇمىس ورنى عانا ەمەس, جاستار كۇش-قايراتىن جۇمسايتىن, قۇربىلارىمەن كەزدەسەتىن نە ءبىر سپورتزال, نە مادەنيەت ءۇيى جوق. بۇل اۋىلدار استانامىزدى جۇمىس كۇشىمەن, اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتىپ, ازىق ت ۇلىك قاۋىپسىزدىك بەلدەۋى بولۋدىڭ ورنىنا قاۋىپتى گەتتوعا اينالىپ جاتىر. وسى ماسەلەگە بايلانىستى بىرنەشە دەپۋتاتتىق ساۋال دا جولداعانبىز.
جاستاردى ساپالى جۇمىسپەن قامتۋ جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ قىزمەت كورسەتكىشتەرىنىڭ نەگىزگى كريتەريىنە اينالۋى كەرەك. جۇمىسى جوق, اركىمگە ءبىر جالتاقتاپ قولداۋ تاپپاعان, جىگەرى جاسىعان الەۋمەتتىك جاعدايى جوق جاستاردان ءبىز نە كۇتەمىز؟! ال ەگەر بۇگىن ءبارىمىز كۋا بولىپ وتىرعان ۋكرايناداعىداي ەل باسىنا كۇن تۋسا, ءبىز وسىنداي جاستاردى قالاي ەل قورعاۋعا شاقىرامىز؟ قورىتا ايتقاندا, ءبىز جاستارىمىزعا اراشا تۇسە وتىرىپ, ەلىمىزدەگى جاستار ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە قولعا الاتىن كەز كەلدى دەپ سانايمىز.
«تەنتەگىن تەزگە ەل بولىپ سالىپ», تۇزەپ الاتىن ەل ەمەسپىز بە؟! قاڭتار وقيعاسىن ءادىل سارالاپ, ەلدىڭ الدىندا وسى وقيعالاردىڭ اق-قاراسىن اشىپ بەرۋ بارشامىزدىڭ كاسىبي مىندەتىمىز دەپ سانايمىن. الدىمىزدا اۋىر دا كۇردەلى ىستەر مەن شەشىمدەر تۇر, ادىلدىك بارشاڭىزعا سەرىك بولسىن!
بەرىك دۇيسەنبينوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى