ءاربىر ساياسي ۇيىمنىڭ ۇيىتقىسى دا, نەگىزى دە, دامۋ ۇدەرىسىن رەتتەۋشى كۇش تە – حالىق. بىراق قوعام ءورىسىنىڭ اسا شەتىن احۋالىنا, الەۋمەتتىك سىن-قاتەرلەرگە دەر كەزىندە جاۋاپ بەرە الماۋى نەمەسە پارتيا باسقارۋ قۇرىلىمدارىنىڭ اركەلكى جۇرت سۇرانىمىنان جىراقتاۋى قوعامدىق-ساياسي ۇيىمداردى تىعىرىققا تىرەيتىنى دە بەلگىلى.
ءبىز قاڭتار قاسىرەتى تۇسىنداعى جانە ودان كەيىنگى Nur Otan باسىنداعى جاعدايدى, ونىڭ توعان-تىرشىلىكتى قالاماي, جاندانۋ باعىتىن ۇستاعانىن ءالى كوپ تالقىلايتىن بولامىز. الايدا ول – تاريح پەن قوعامتانۋدىڭ ەنشىسى.
سونىمەن, پارتيا اتاۋى Amanat بولىپ وزگەردى. قوعامدى دا, الەمدى دە ءدۇر سىلكىندىرمەي, كەۋدە قاقپاي وسىلاي جاڭعىردى. قازىر مۇنى «رەبرەندينگ» دەيتىنى كوزى اشىق ازاماتتىڭ بارىنە دە بەلگىلى. جاقسى اتاۋمەن جاڭارعانىندا دا ىزگى نيەت, ءىزاشار جوسپار-جوبا بار.
امانات – ەلدىك جانە مەملەكەتشىلدىك داستۇرگە ادالدىق. امانات – باياندىلىقتىڭ جالعاسى. امانات – ادىلەتتىلىك, ساباقتاستىق, ورلەۋ جولى. امانات – ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگى. امانات – وتباسىنان باستاپ اسقاق وتانعا دەيىنگى قۇندىلىقتار جۇيەسىنە جاۋاپكەرشىلىك.
1 ناۋرىزداعى سەزدە پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ: «ەگەمەندىگىمىز, ەلدىگىمىز بەن بىرلىگىمىز, كەڭ بايتاق جەرىمىز – بىزگە بابالاردان جەتكەن امانات. وسى قاستەرلى قۇندىلىقتارىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, بولاشاققا ميراس ەتۋىمىز كەرەك» دەگەن تۇجىرىمى سول ەلدىكتىڭ نەگىزىن اڭعارتادى.
البەتتە, جاقسى اتاۋمەن ەلدىك جۇمىس بىتە سالمايدى. كۇلتەگىنشە تولعاعاندا, «كۇندىز وتىرماۋ, تۇندە ۇيىقتاماۋ, قارا تەردى توگۋ, ەلدى قورعاۋ» – پارىز. ەندى بۇرىنعىداي «ماتا داڭقىمەن ءبوز وتپەيدى». شەنەۋنىك بولدىم دەپ شىرەنبەي, دەپۋتات بولدىم دەپ تىرەنبەي, جەرگە ءتۇسىپ, حالىق اراسىندا جۇرت مۇددەسىن سەزىنىپ, ءتىپتى قارا جۇمىسىن ءبولىسىپ, تەر توگۋ قاجەت. ەل اماناتى – وسى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ويى دا وسى ورەدە دەپ ۇقتىق.
جاڭارۋ ياكي مودەرنيزاتسياداعى ەڭ باستى ماقسات نە؟ ماقسات – Amanat پارتياسىن حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن جانە ءاربىر كۇردەلى جاعدايدى جۇرتپەن بىرلەسىپ تالداپ, سودان وڭ ناتيجە شىعاراتىن ساياسي كۇشكە اينالدىرۋ.
الەۋمەتتىك قايشىلىقتى قولدان جاساۋ, قوعام يگىلىگىن ياكي ءال-اۋقات قورىن تەڭ بولىسپەۋ – مىنە, قايشىلىقتىڭ كوزى دە, ءوزى دە.
ارعى-بەرگى ءداۋىردىڭ بار جاقسىلىعىن بويىنا جيناعان اقىن, دانا, الەۋمەتشىل تۇلعا ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى:
جاقسىلار قورعاسىنداي اۋىر بولار,
كوزى – سوقىر, قۇلاعى ءتاۋىر بولار.
جارلىنىڭ جازداي مىنگەن شولاعىنداي,
اياعى اقساق, ارقاسى جاۋىر بولار, – دەيدى. بۇل جەردە «كوزى سوقىر» دەگەندى تۋرا ماعىناسىندا تۇسىنبەۋ كەرەك. اينالادا نەشە ءتۇرلى قيىندىق, سان قيلى جاماندىق ءجۇرىپ جاتادى. ادام سونى سىرتتاي باقىلاماي, ىشكى ءمانىن, سەبەبىن بىلۋگە ۇمتىلعانى ابزال. ءبىرىنشى «تىڭداپ ال» دەيدى. ياكي كوڭىل مەن سەزىم كوزىنىڭ سوقىر بولماۋى ماقۇل. اقىن تەك ەڭبەك قانا ادامدى «جاقسى» دەگەن دارەجەگە كوتەرەتىنىن وسيەت ەتەدى.
قازىر ءبىزدىڭ قالپى الۋان-الۋان قوعام ەڭبەكتەن, ماڭداي تەردەن «اياعى اقساق, ارقاسى جاۋىر بولۋدى» – كەمشىلىك, قورلىق ساناپ ءجۇر. سوندىقتان دا اۋىلدا ءتورت ت ۇلىكتى جاياتىن, ساي-سالاداعى ءشوپتى وراتىن ادام جوق. مال تەرىسى مەن ءجۇنى قوقىستا شاشىلىپ جاتىر. ال قالادا (كەشىرىڭىزدەر) ارتىمىزدى جينامايمىز, كەشە جوندەلگەن اۋلا, ساياباق ءبىر جىل وتپەي جاۋ شاپقانداي بۇزىلادى. ءبىر تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە تۇراتىن ازاماتتار ءبىر-بىرىمەن ارالاسپايدى. اعايىندىقتان – ادا, ەلدىكتەن – كۇدە.
ۇلتىمىزدىڭ تاعى دا ءبىر الەۋمەتتىك قۋاتى ايقىن تاماشا اتا ءسوزى بار:
قالانعان كىرپىش – كادەگە اسقانى,
قادالعان شەگە – ورنىن تاپقانى,
جىگىتتىڭ حالىققا جاققانى – شىراق جاققانى!
مىنە, جاڭعىرعان Amanat جۇمىسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى وسىنداي بولۋ كەرەك. ازاماتتار ءوز قىزمەت ورنىندا, وتباسىندا, ورتاسىندا, ارىپتەستەر مەن اعايىن-كورشى اۋماعىندا جاقسىلىقتىڭ, ىسكەرلىكتىڭ, سەنىمنىڭ, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ شىراعىن جاعىپ جۇرسە, قوعام جارىق بولماي ما!
ارينە, Amanat كەشىكپەي جاڭا باعدارلاما قابىلدايدى دەپ ويلايمىز. بۇل قۇجاتتا جاڭارۋعا ۇمتىلعان قازاقستان مەن پارتيا ترانسفورماتسياسى اراسىنداعى ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىل جوسپارى كورىنىس تابۋعا ءتيىس. سونداي-اق پارتيانىڭ, ەۋروپاشا ايتقاندا, دەبيۋروكراتيزاتسيا, دەتسەنتراليزاتسيا ياعني باستىقشىلدىقتان, اسىرەبيلىكشىلدىكتەن ارىلۋ ۇدەرىسى ءجۇرۋى قاجەت. سونىمەن بىرگە اتقارۋشى بيلىكتىڭ ءتۇرلى باسپالداعىنداعى اكىمدەردى سايلاۋ, پارلامەنت پەن ماسليحاتتارداعى پارتيا فراكتسياسى جۇمىسىنىڭ ديالوگ پەن شىنايى پىكىرتالاسقا قۇرىلۋى, مەملەكەتتىك جانە ەلدىك (قوعامدىق) قىزمەتتەرگە ابىرويى تازا جانە بىلىكتى ازاماتتاردى تارتۋ, ت.ب. جۇمىستار تەزدەتىپ اتقارىلادى جانە بۇل قالىپتى جاعدايعا اينالادى دەپ سەنەمىز.
ءوزىمىز جوعارى ءبىلىم سالاسىندا جۇرگەندىكتەن, ءبىراۋىز ءسوز وقۋ سالاسى مەن قوعام پاراساتىنا قاتىستى ايتا كەتكىمىز كەلەدى. قازىر الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى زاڭمەن, بىلىممەن ەمەس, ايقايمەن ءھام «بەتتى جىرتىپ, تۇمسىقتى بۇزىپ» نەمەسە سۇرانشاقتاپ الۋ دەگەن عادەت پايدا بولدى. سوندا حالىققا ورتاق نەسىبەگە «باسقادا جۇمىسىم جوق, تەك ماعان ءتيسىن» دەپ وزىمشىلدىكپەن قاراۋ الەۋمەتتىك ادىلەتتىك پە؟ بۇگىنگى ءبىلىم سالاسىنىڭ جانە قوعامنىڭ ەڭ زور مىندەتى – مادەنيەتتى, پاراساتتى, بىلىكتى اتا-انا قالىپتاستىرۋ. بۇل بولماعان جەردە ءىس تە ونبەيدى, جاس ۇرپاق تا اداسادى.
ءبىز جوعارىدا حالىق, جۇرت, الەۋمەت دەگەن ۇعىمداردى ايتتىق. بۇل ۇشەۋى دە مەملەكەتتىڭ, ەلدىڭ ۇستىنى. ۇشەۋى توعىسىپ, ءبىر مانگە سىياتىن جەرى دە بار. بولەك-بولەك ماعىنا بەرەتىن تۇسى دا بار. حالىقتى قورعاپ-قولداۋ, جۇرتتى ەڭبەككە جىگەرلەندىرۋ, الەۋمەتتى مەملەكەتشىلدىك مۇددەگە بىرىكتىرۋ – ءسىز بەن بىزگە امانات!
جاقىندا الاش تۇلعاسى, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىق مەرەيتوي جىلى ەلوردادا ايرىقشا عىلىمي فورۋممەن اشىلدى. بۇل دا رۋحاني امانات.
سول اقاڭ – احمەت بايتۇرسىن ۇلى: «ادامعا ەڭ قىمبات نارسە – جۇرت قامى, جۇرت ءىسى» دەپتى. ەندەشە جۇرت قامىن جەپ, جۇرت ءىسىن ابىرويىمەن جۇزەگە اسىرۋدا بارشاڭىزعا جاراتقان يەمىز ىنساپ, ىنتىماق, ىجداعات بەرسىن!
ديحان قامزابەك ۇلى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
پرورەكتورى, اكادەميك