بيىل مەرەيتويى يۋنەسكو كولەمىندە تويلانۋى قولعا الىنعان قازاقتىڭ ءبىرتۋار ءانشىسى, كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, حالىق قاھارمانى روزا باعلانوۆانىڭ عاسىر تويى ەلىمىزدە دە جىل بويى جالعاسادى. سونىڭ ءبىرى – «استانا وپەرا» تەاترىندا وتەتىن ءانشىنى ەسكە الۋعا ارنالعان «اسىل ارمان» مەرەيتويلىق كونتسەرتى.
ەسىمى اڭىزعا اينالعان تۇلعانىڭ قازاقتىڭ ءان ونەرى مەن رۋحانياتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەسەن. اسىرەسە, مايدان دالاسىندا وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ سالعان ءانى سوعىسقا قاتىسقان تالاي ساربازدىڭ جانىنا جىگەر سىيلاپ, جەڭىسكە دەگەن قادامدى جاقىنداتۋعا سەپتەسكەنى انىق. روزا باعلانوۆانىڭ ورىنداۋىنداعى «اقماڭدايلىم», «ىڭكارىم», «ادەمى-اۋ», «اق تاماق», «اقسۇڭقارىم». «اح, سامارا, گورودوك» اندەرى ءانشىنىڭ اسەم داۋسىمەن بىرگە حالىقتىڭ جانىنا بەرىك ورنىعىپ, ەل جۇرەگىندە ماڭگىلىك جاتتالعان.
– حالقىنىڭ ەركە قىزى روزا باعلانوۆا – بۇل تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ ۇلتتىق نىشانى. ول الەمدىك دەڭگەيدەگى ايتۋلى ورىنداۋشىلارمەن ءبىر ساحنادا قاتار تۇرىپ, حالىقارالىق مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ بىرازىمەن جەكە تانىس بولدى, قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارماشىلىعى مەن قازاق حالىق اندەرىن ايگىلەۋ مەن دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى. روزا باعلانوۆانىڭ مايدان دالاسىندا مەرەيىن ۇستەم ەتكەن كونتسەرتتەرى ونىڭ ءومىربايانىنىڭ وتە ەلەۋلى كەزەڭدەرى بولدى. 1941 جىلدىڭ جازىندا ول ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا جولداما العان, الايدا سوعىس باستالىپ, ونەرلى جاس مايدانعا اتتاندى جانە ارتىستەر بريگاداسىنىڭ قۇرامىندا ساربازداردىڭ الدىندا تۋرا الدىڭعى شەپتە ونەر كورسەتتى, بەرليندە جەڭىس كونتسەرتىنە قاتىستى, – دەدى «استانا وپەرا» تەاترى وپەرا ترۋپپاسىنىڭ ديرەكتورى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ازامات جىلتىركوزوۆ.
ۇلى وتان سوعىسى كەزىندەگى جانكەشتىلىگى مەن قايسارلىعى ءۇشىن روزا باعلانوۆا «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» جانە «گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. سوعىستان كەيىن ول ۇلكەن ساحناعا بۇكىل حالىققا داڭقى شىققان ەڭ اتاقتى انشىلەردىڭ ءبىرى بولىپ ورالدى, كسرو-دا كوپشىلىكتى مويىنداتقان تۇڭعىش قازاق ءارتىسى بولدى. روزا باعلانوۆانىڭ شىعارماشىلىق جولى قازىر دە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جاس سوليستەرى مەن قالىپتاسقان ساحنا شەبەرلەرىنە جاڭا جەتىستىكتەرگە باعىت بەرىپ كەلەدى.
– ءومىرىنىڭ 70 جىلىن ساحناعا ارناعان روزا باعلانوۆا شەتەلگە سان مارتە گاسترولمەن بارعان, كونتسەرتتەرمەن 54 ەلدە بولعان. ونىڭ دارىنىنىڭ جان-جاقتىلىعى ەرەكشە تاڭدانىس تۋعىزادى. اتاپ ايتساق, ءانشى رەتىندەگى بەلسەندى قىزمەتىنەن بولەك, روزا تاجىبايقىزى ءوزىن كينودا دا سىناپ كورگەن, سونداي-اق قازاق تىلىندەگى ومىرباياندىق كىتاپتىڭ اۆتورى اتاندى, – دەدى تەاتردىڭ مۋزىكالىق كەڭەسشىسى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى پيانيست راۋشان بەسكەمپيروۆا.
روزا باعلانوۆانىڭ قايتالانباس انشىلىك دارىنىن بارشا قازاق ەلى بىلەدى, قۇرمەتتەيدى. قاي كەزدە دە حالىق ونى جوعارى باعالادى, كەڭەستىك زاماندا دا, ەگەمەندىك جىلدارىندا دا ول ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ماراپاتتارعا يە بولدى. بۇل «حالىق قاھارمانى», ءتورت دۇركىن – ءتۇرلى ەلدەردىڭ حالىق ءارتىسى, ەڭ جوعارى وردەندەر, مەدالدار مەن سىيلىقتار, حالىقارالىق بايقاۋلار مەن فەستيۆالدەردىڭ ديپلومدارى مەن جۇلدەلەرى. ۇلى ءانشى جايلى كوپتەگەن كىتاپ جازىلىپ, پوەتيكالىق شىعارمالار ومىرگە كەلدى, فيلمدەر ءتۇسىرىلىپ, ونىڭ ەسىمى «كىمنىڭ كىم ەكەنى» اعىلشىن-امەريكالىق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ الەم ايەلدەرى جايلى العاشقى سانىنا ەندى. سونداي-اق بىلتىر ەلوردا تورىندەگى «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىنا روزا باعلانوۆانىڭ ەسىمى بەرىلىپ, «حابار» ارناسى ءانشىنىڭ ءومىرى جولى مەن شىعارماشىلىعىنا ارناپ «بۇلبۇل» اتتى تەلەحيكايا ءتۇسىردى.
– وسىناۋ ەرجۇرەك تۇلعانىڭ ونەر مەن رۋحانياتقا سىڭىرگەن وراسان زور ەڭبەگىن ءتىزىپ شىعۋ قيىن. ءانشىنىڭ شىعارماشىلىق جولى – كلاسسيكالىق, سونداي-اق زاماناۋي جانر ارتىستەرى ءۇشىن شابىت كوزى مەن ونەگە بولىپ تابىلادى. 30 ناۋرىزداعى كوكتەم كەشىندە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ سوليستەرى روزا تاجىبايقىزىنىڭ اۋقىمدى رەپەرتۋارىنان شىعارمالار ورىنداپ, ۇلتتىق مۋزىكالىق ونەر اڭىزىنا قۇرمەت كورسەتەدى, – دەپ ءانشى ەسىمىن ۇلىقتاۋعا ارنالعان كەشتىڭ جالپى مازمۇنى مەن ماڭىزىنا توقتالعان ازامات جىلتىركوزوۆ روزا باعلانوۆانىڭ ءان ونەرىندەگى قالدىرعان ءىزىنىڭ ەرەك, جاس ونەرپازدارعا بەرەر ونەگە-تاعىلىمىنىڭ مول ەكەنىن باسا ايتتى.
كوكتەم مەزگىلىن كوركەم كۇيگە بولەيتىن «استانا وپەراداعى» كەرەمەت كەشتەر لەگى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. ناۋرىز ايىندا سونىمەن قاتار ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى كامەرالىق زال ساحناسىندا ەرەسەكتەر مەن ەڭ جاس تىڭدارمانداردى «ماڭگى وشپەس امادەۋس» جاڭا كونتسەرتتىك توپتاماسىنىڭ پرەمەراسى مەن بالالارعا ارنالعان كلاسسيكالىق مۋزىكا اپتالىعى كۇتەدى.
«موتسارت Forever» كونتسەرتى اياسىندا العاشقى كەشتە رۋسلان ءبايمۋرزيننىڭ جەتەكشىلىگىمەن تەاتردىڭ كامەرالىق وركەسترى مەن سوليستەر – سكريپكاشى انەل شاكىروۆا مەن التشى احمەت سۇلتانوۆ – ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا اۋستريالىق ۇلى سازگەردىڭ وركەستر جانە سكريپكا مەن التقا ارنالعان كونتسەرتتىك سيمفونيا ۇسىنادى. ەكىنشى كەشتە ۇرلەمەلى مۋزىكانى ۇناتاتىن جانداردى جارقىن پرەمەرا كۇتەدى. تۇڭعىش رەت قازاقستاندا ۇرلەمەلى اسپاپتار مەن كونتراباسقا ارنالعان سي-بەمول ماجور Gran Partita (KV361) №10 سەرەناداسى شىرقالادى. توپتامانى «استانا وپەرا» سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ءبىرىنشى سكريپكاسى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باعدات ءابىلحانوۆ پەن پيانيست سالتانات ءابىلحانوۆانىڭ ورىنداۋىندا «شامشىراق جارىعىندا ورىندالعان مۋزىكا» سكريپكالىق سوناتا كەشتەرى اياقتايدى.
15 ناۋرىزدا تاڭدامالى ەۋروپالىق مۋزىكانى ۇناتاتىنداردى «فرانتسۋز مانەرىندە» كەشىنە شاقىرادى. PICCOLO تەاترى تانىمال جوباسى اياسىندا 19 ناۋرىزدا «استانا وپەرانىڭ» كامەرالىق وركەسترى مەن وپەرا سوليستەرى اللا ءسيمونيشۆيليدىڭ قويىلىمىندا گ.دونيتسەتتيدىڭ «دون پاسكۋالە» قىزىقتى كومەديالىق وپەراسىن ۇسىنادى. ورىنداۋشىلاردىڭ كەرەمەت اكتەرلىك ويىنى مەن شەبەر ۆوكالدارىمەن قاتار, تەاتر سۋرەتشىسى مانانا گۋنيانىڭ جارقىن دەكوراتسيالارى مەن كوستيۋمدەرى كورەرمەنگە جاقسى اسەر سىيلايدى. ال تابيعاتتىڭ كوكتەمگى جاڭارۋى, مولشىلىق پەن دوستىق مەرەكەسىنە 21-22 ناۋرىزدا «قوش كەلدىڭ, ناۋرىز» كونتسەرتتەرى ارنالادى.
ناۋرىزدىڭ 23-ىنەن 28-ىنە دەيىن ەڭ جاس تەاترسۇيەر قاۋىمدى مازمۇندى بالالارعا ارنالعان كلاسسيكالىق مۋزىكا اپتالىعى كۇتەدى. جوبا اياسىندا كامەرالىق زالدا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە قىزىقتى كونتسەرتتەر مەن سپەكتاكلدەر وتەدى. اتاپ ايتساق, «مۋزىكا الەمى», س.پروكوفەۆتىڭ «پەتيا مەن قاسقىر» سيمفونيالىق ەرتەگىسى, ك.سەن-سانستىڭ «جانۋارلار كارناۆالى» زوولوگيالىق فانتازياسى, «سيقىرلى ىسقى» (باروككو زالىندا), ت.بەيسەمبەكتىڭ «سامۇرىق كەلگەن تاڭ» مۋزىكالىق ەرتەگىسى كىشكەنتاي كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنى انىق.