قاي مەملەكەتىڭ بولسىن اۋەلگى پارىزى – تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن تۇزەپ, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق ءتۇرىپ, ءوتىنىش-تىلەگىنە زەر سالۋ. سەبەبى اۋەلگى نازار الەۋمەت ماسەلەسىنە اۋدارىلعاندا عانا ەل ەرەۋىلگە شىقپايدى, قوعامنىڭ شىرقى بۇزىلمايدى. جىل باسىنداعى «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسى وتانداستارىمىزعا وسى اقيقاتتى اڭعارتتى. بۇل رەتتە ەلىمىزدە قوردالانعان ماسەلەلەرگە قوزعاۋ سالاتىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورى قۇرىلعان ەدى.
الداعى باعىت ايقىندالدى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل 11 قاڭتاردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا ەگەمەن ەلىمىزدى وركەندەتىپ, جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىراتىن باسىم باعىتتاردى ايقىنداي كەلە ءدال وسىنداي تاپسىرما بەردى. «بۇگىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق-əلەۋمەتتىك قورىن قۇرۋدى تاپسىرامىن. ول دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, əلەۋمەتتىك قولداۋ سالالارىنداعى وزەكتى مəسەلەلەردى شەشۋمەن اينالىسادى. مىسالى, سيرەك اۋرۋعا شالدىققان بالالارعا كومەك كورسەتىلەدى. ويتكەنى كوپتەگەن وتباسى ەمدەۋ اقىسىن تولەي المايدى. قالالاردا, اۋدانداردا, كەنتتەر مەن اۋىلداردا بالالارعا سپورتتىق نىساندار سالىنادى. دارىندى بالالارعا كومەك كورسەتەمىز. مəدەنيەتتى قولدايمىز. الماتىنىڭ سۇمدىق قاسىرەتتى وقيعادان وڭالۋىنا كومەكتەسەمىز. وسى قور ەسەبىنەن قازا تاپقان پوليتسەيلەر مەن əسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارىنا قولداۋ كورسەتەمىز», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل پرەزيدەنتتىڭ, ۇكىمەتتىڭ نەمەسە باسقا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قورى بولمايدى. بۇل – بارشا قازاقستاندىقتىڭ قورى, حالىقتىق قور بولماق. جوسپارلار, بيۋدجەت, جوبالار سايتتا جاريالانادى. بارلىق اقپارات اشىق بولادى.
سودان بەرى ەكى ايعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. وسى مەرزىم ارالىعىندا اتالعان قوردىڭ توراعاسى مەن قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى سايلاندى. جۋىردا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قوردىڭ قانداي مىندەتتەرى بارى جانە ول مىندەتتەرگە قالاي قول جەتكىزىلەتىنى تۋرالى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورىنىڭ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى يۋري پيا ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەڭ باستىسى, قور ءوز باعىتىن ايقىنداپ الدى.
– قولداۋ كورسەتىلەتىن ءتورت نەگىزگى باعىت – دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, سپورت جانە مادەنيەت, سونداي-اق توتەنشە جاعدايلار سالدارىنان زارداپ شەككەندەرگە كورسەتىلەتىن كومەك. قور مىندەتتەرى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرىن قايتالاماۋ ەكەنىن تاعى دا اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. ەگەر قۇرىلىمىنا كەلسەك, قور اتقارۋشى ورگان – ب.جامىشەۆ مىرزا باسقاراتىن باسقارمادان, سونداي-اق باقىلاۋشى ورگاننان, ياعني قامقورشىلىق كەڭەستەن تۇرادى. بۇل قۇرىلىمنىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز قىزمەتى بار. تىكەلەي كومەك كورسەتۋ تۋرالى شەشىمدى قور باسقارماسى قابىلدايدى. ال قامقورشىلىق كەڭەسى قىزمەتتىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن بەكىتەدى. قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ قۇرامى كەڭەستىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن داعدىلارى قور جوبالارى بويىنشا نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندەي ەتىپ قالىپتاستىرىلدى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, قامقورشىلىق كەڭەس قوعامدىق باستامالاردا جۇمىس ىستەيدى, – دەدى يۋ.پيا.
30 مىڭنان اسا ءوتىنىش ءتۇستى
قايىرىمدىلىق كومەككە قاتىستى بارلىق ءوتىنىش قورعا ەلەكتروندى پورتال ارقىلى كەلىپ تۇسەدى. بۇگىندە 30 مىڭنان اسا ءوتىنىش كەلىپ ۇلگەردى. ونىڭ 70%- قوردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە سايكەس كەلمەيدى. مۇنى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورىنىڭ توراعاسى بولات جامىشەۆ مالىمدەدى. بۇل نەگىزىنەن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جانە نەسيەلەردى وتەۋگە بايلانىستى بولىپ وتىر. قالعان وتىنىمدەر, نەگىزىنەن, قور انىقتاعان جارعىلىق مىندەتتەرگە سايكەس كەلەدى. بىراق ونىڭ ءوزى قاتاڭ ىرىكتەۋدەن وتكىزىلۋى كەرەك.
– ادامعا كومەك كەرەك بولىپ تۇرعان جاعدايدا دا, كەيبىر كەزدە ەشقانداي قۇجاتتار بولمايدى. ءبىز باستاپقىدا بولجاعانىمىزداي, ولاردىڭ قولداۋىمەن وتىنىشتە باياندالعان بارلىق فاكتىنى راستاۋ ءۇشىن قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىمەن جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. ءبىز وسى جۇمىستاردى قولعا الامىز. سوندىقتان وسى باستاپقى ۇيىمداستىرۋ كەزەڭىندە قور باعىتىنا ساي كەلمەيتىن وتىنىمدەر وتە كوپ كەلىپ تۇسكەن كەزدە قىزمەتكەرلەرىمىز جۇمىستان قول ءۇزىپ, ونسىز دا وتە شەكتەۋلى شتاتتىڭ ۋاقىتىن الادى. ءبىز بۇل قيىندىقتى ەڭسەرەمىز ءھام ءوتىنىمدى قاراۋ مەرزىمى قىسقاراتىنداي ەتىپ جۇمىستى ۇيىمداستىرۋعا كوشەمىز, – دەدى ب.جامىشەۆ.
قوردىڭ رەسمي پورتالىندا سپورتتىق ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ, مىسالى, بيونيكالىق پروتەزدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ سالالارىنداعى جۇيەلىك جوبالارعا قويىلاتىن تالاپتار ورنالاستىرىلادى. ال «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ العاشقى جوباسى – دتسپ-مەن اۋىراتىن بالالاردى دەنەشىنىقتىرۋمەن اينالىسۋعا تارتۋ تاجىريبەسىن كەڭەيتۋ. قور باسشىسى ب.جامىشەۆ وسىلاي دەپ وتىر. ەكىنشى جوبا – ج ۇلىن-بۇلشىقەت اتروفياسى بار بالالار ءۇشىن اسا قىمبات دارىلەردى ساتىپ الۋ.
– وسى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى ورفاندىق اۋرۋلار بولىپ وتىر. بۇل جاعداي ەڭ الدىمەن وسىنداي دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ەسكە سالادى. مەن ءشارباتتىڭ وتباسىنا كوڭىل ايتامىن. ءبىز ونى ەمدەۋ ءۇشىن الەمدەگى اسا قىمبات پرەپاراتتى ساتىپ الۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. بىراق كەشە بالا قايتىس بولدى. بۇل – وتە اۋىر دەرت. ول اعزاداعى گەنەتيكالىق اۋىتقۋلارمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن ورفاندىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى وكىلەتتىگىمىزدى بولىسۋگە ءتيىسپىز دەپ ايتقىم كەلەدى. بۇل اۋرۋ بالالاردىڭ اتا-انالارى مەن دارىگەرلەر كىمنىڭ نە ءۇشىن جاۋاپتى ەكەنىن ءبىلۋى ءۇشىن قاجەت. وسى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىراق بۇل – وتە كۇردەلى جۇمىس. ءبىز بۇل ماسەلەنى قىسقا مەرزىمدە شەشەمىز, – دەدى قور باسشىسى.
جارىم كوڭىل جاندارعا جان-جاقتى قولداۋ
سونىمەن قاتار قامقورشىلىق كەڭەس قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ, ىشكى ىستەر جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا (21 ادام), وسى ساناتتاعى اۋىر جاراقات العاندارعا (94 ادام), قازا تاپقان بالالاردىڭ وتباسىلارىنا (3) جانە جارالانعان بالالارعا (4), قاڭتار وقيعالارىنىڭ كەزدەيسوق قۇربانى بولعان قازا تاپقان ازاماتتىق تۇلعالاردىڭ وتباسىلارىنا (25 ادام), كومەك كورسەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. قازا تاپقانداردىڭ ءار وتباسىنا 7 ملن تەڭگە كولەمىندە, ال اۋىر جاراقات العانداردىڭ ءار وتباسىنا 3 ملن تەڭگەدەن بولىنەدى.
– بۇل جاڭالىق باسپاسوزدە كۇنى بۇگىن عانا شىقتى. سولاي بولا تۇرا بىرقاتار سۇراق پايدا بولاتىنى انىق. كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ باسشىلارى ۇسىنعان تىزىمدەر, ارينە, كۇمان تۋدىرمايدى. ازاماتتىق تۇلعالار تىزىمىنە كەلەتىن بولساق, ءبىز ومبۋدسمەندەردەن العان تىزىمدەردى نازارعا الدىق. ولار – بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ومبۋدسمەن ارۋجان ساين جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ەلۆيرا ءازىموۆا. ولار بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قايتىس بولۋىنىڭ بارلىق فاكتىسىن بىلمەيتىنى تۇسىنىكتى. الايدا ولارعا جۇگىنۋ نەگىزىندە, كەيبىر رەزونانستىق ىستەرگە سۇيەنە وتىرىپ, ولار ءبىز نازاردان تىس قالدىرا المايتىن 2 ءتىزىم جاسادى. قۇزىرەتتى ورگاندارمەن بىرگە وسى ادامداردىڭ ءولىمىنىڭ ءمان-جايىن ەگجەي-تەگجەيلى انىقتاپ الۋىمىز كەرەك. سودان كەيىن عانا كومەك كورسەتىلەدى. ومبۋدسمەندەر تىزىمىنە كەزدەيسوق ەنبەگەن بىرقاتار تۇلعا بويىنشا شەشىمدەر ساناۋلى كۇندە قابىلدانادى. باسقالارىنا قاتىستى شەشىمدەر كەيىنگە قالدىرىلۋى مۇمكىن. سەبەبى تەرگەۋ ورگاندارى بۇل ادامداردىڭ ءولىمىنىڭ ءمان-جايىن ءالى دە انىقتاپ جاتىر, – دەدى ب.جامىشەۆ.
بۇعان قوسا قوردا پورتال ارقىلى جۇگىنگەن مۇقتاج ادامدارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارىنا كومەك كورسەتۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن جانە اسا مۇقتاج ازاماتتاردىڭ ءتىزىمىن ازىرلەۋ بويىنشا ۇسىنىس جاسالدى. قور توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات شىڭعىسباەۆانىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى ەشكىمگە باسپانا ساتىپ بەرمەيدى. بانكتەگى نەسيەلەردى وتەمەيدى. قور قيىن جاعدايعا دۋشار بولعان وتباسىلارعا قولۇشىن سوزادى.
– جالپى, وتىنىمدەردىڭ بارلىعى كۇن سايىن مۇقيات قارالادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن جۇمىس جولعا قويىلدى. ولار 5 ناۋرىزعا دەيىن جەرگىلىكتى جەرلەردە دە قانداي وتباسىلارعا كومەك كەرەك ەكەنى تۋرالى ءوز ۇسىنىستارىن بەرۋى ءتيىس. وتىنىشتەردىڭ بارلىعىن قاراستىرىپ, قورىتىندىسىن ايتامىز, – دەدى ل.شىڭعىسباەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, وتانداستارىمىز ۇيدە ينتەرنەت بولسا, ەشقايدا بارماي-اق سمارتفون نەمەسە كومپيۋتەر ارقىلى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ سايتىندا ءوز ءوتىنىمىن بەرە الادى. دۇرىس تولتىرىلماعان وتىنىمدەردى قاراۋعا ۋاقىت كوپ جۇمسالاتىندىقتان, وعان اسا مۇقيات بولىپ, جالپى جاعداي تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى جازعان ابزال.
ورفاندىق اۋرۋلارعا شالدىققان وتانداستارىمىز كوپ
مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورى سيرەك اۋرۋعا شالدىققان بالالارعا كومەك كورسەتەتىنىن ايتقان ەدى. بۇل رەتتە قوردىڭ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, «ورفاندىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعى» زتب قۇرىلتايشىسى باقىت بايعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, قوردا سيرەك كەزدەسەتىن ورفاندىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستارمەن جۇمىس ىستەۋ جونىندەگى كوميتەت قۇرىلعانىن جەتكىزدى.
– مەن قورعا سەنىپ, ءبىرىنشى باعىتتا ورفاندىق اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا كومەك كورسەتكەن ەل پرەزيدەنتىنە زور العىسىمدى بىلدىرەمىن. بۇگىندە ەلىمىزدە ورفاندىق اۋرۋلارى بار 40 مىڭعا جۋىق پاتسيەنت جانە 27 مىڭ بالا بار. ءبىز كوميتەت وتىرىسىندا قاراپ, شەشىم شىعارعان العاشقى وتىنىمدەر قابىلداندى. ياعني ج ۇلىن-بۇلشىقەتىنىڭ اتروفياسى سياقتى سيرەك كەزدەسەتىن دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارعا قولۇشىن سوزامىز. ءبىز بۇدان تىس قالا المادىق. سەبەبى بۇل اۋرۋمەن 5 جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەمىز. ناۋقاستار كومەكسىز قالماۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايمىز. سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنا ايتارىم, بۇگىندە كوپتەگەن ناۋقاسقا كومەك كورسەتىلمەيتىن ءۇردىس بار. بىزگە وسىنداي قوڭىراۋلار كەلىپ تۇسەدى. وسى ماسەلەنى بارلىعىمىز بىرىگىپ, جۇيە, مەملەكەت دەڭگەيىندە شەشۋگە شاقىرامىن. سەبەبى «قازاقستان حالقىنا» قورى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ اتقارمايدى. وسى ماسەلەلەردى جۇيەلى تۇردە بىرلەسىپ شەشۋگە ءتيىسپىز, – دەدى ب.بايعاليەۆا.
قاڭتار وقيعاسى كەزىندە اۋىر جاراقات العان, قازا تاپقان ازاماتتاردىڭ, كۇشتىك قۇرىلىمدار قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاعدىرى ادامزات بالاسىن الاڭداتاتىنى انىق. بۇل رەتتە «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورىنىڭ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى قايىربەك سۇلەيمەنوۆ قايعىلى جاعدايعا دۋشار بولعان قازاقستاندىقتارعا قانداي كومەك كورسەتىلەتىنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
– تەرگەۋ امالدارى ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان اسىعۋدىڭ, ۋايىمداۋدىڭ قاجەتى جوق. تىزىمدەر تولىقتىرىلادى. ءبىز ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتۋگە تىرىسامىز. الايدا سوت-مەديتسينالىق ساراپتامالار مەن تەرگەۋ امالدارى ۇزاققا سوزىلىپ جاتىر. قور ءوز جۇمىسىن باستاعان سوڭ مەملەكەت بىردەن مۇقتاج ناۋقاستارعا, قيىن ماتەريالدىق جاعدايداعى ادامدارعا كومەك كورسەتۋ قارجىسىن ازايتادى, نە بولماسا قىسقارتادى دەۋگە بولمايدى. باسقا قايىرىمدىلىق قورلارى دا ءوز جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. ءبىر ايدا 30 مىڭ ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ ۇشتەن ەكىسى قۇزىرەتىمىزگە ساي كەلمەيدى. سوندىقتان قوردان كومەك كۇتكەن كوپ ادامنىڭ كوڭىلى قالۋى دا مۇمكىن. ءبىز بارىنە بىردەي كومەكتەسە المايمىز. الايدا كومەك كورسەتىلەتىن ادامدارعا ادىلدىك, ادالدىق جانە وبەكتيۆتىلىك قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ ايتا الامىن, – دەدى ق.سۇلەيمەنوۆ.
ادامدار اۋىر جاعدايمەن جالعىزدان-جالعىز قالماعانىن, قانداي دا ءبىر قولداۋ بولاتىنىن سەزىنسە, الداعى كۇنگە دەگەن سەنىم, جىگەر پايدا بولادى. ءۇمىتى ۇزىلمەيدى, تاۋى شاعىلمايدى. «قازاقستان حالقىنا» قورى قۇرىلعان كەزدە وسىنداي ويدا قالعان ەدىك. سول سەنىمگە سەلكەۋ تۇسكەن جوق. ەڭ باستىسى, جۇرتقا قامقور, كوڭىلگە دەمەۋ بولاتىن قوزعاۋشى كۇشىمىز بار. ەندىگى ماقسات – وسى قوردىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋ, قورجىنىن قۇر قالدىرماۋ. قالتالى كاسىپكەرلەر قوماقتى ءəرى تۇراقتى اۋدارىمدار جاساۋدى جالعاستىرا بەرەدى دەپ سەنەمىز.