بيىلعى جىلدىڭ العاشقى 4 ايىندا ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيى وسىنداي
قازاقستان داعدارىستان كەيىنگى دامۋدىڭ قارقىندى باسپالداعىنا قادام باستى. دۇنيە ءجۇزىنىڭ دۋالى اۋىز ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعىنسىز شىعىپ قانا قويماي وتكەن جىلى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ء(ىجو) ءبىرشاما وسىمىنە قول جەتكىزگەن بىردەن ءبىر مەملەكەت قازاقستان رەسپۋبليكاسى بولىپ وتىر. الەم تانىعان رەفورماتور, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا “الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنىنا ىقپال ەتتى, بىراق ءبىزدىڭ دامۋىمىزدى توقتاتقان جوق. جيناقتالعان ەكونوميكالىق الەۋەت سوڭعى ءۇش جىلدىڭ اسا قيىن داعدارىستىق شايقاسىندا بىزگە تۇرلاۋلىلىقتى قامتاماسىز ەتتى. ءبىز توتەپ بەردىك. ەندى ءبىز 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن ورىنداۋعا كىرىسەمىز” دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
بۇرناعى كۇنى “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پارتيانىڭ ساياسي كەڭەسى بيۋروسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جىلدىڭ العاشقى 4 ايىندا ەلىمىزدە ءىجو-ءنىڭ ءوسۋ دەڭگەيى 7,6 پايىزدى قۇراعانىن اتاپ كورسەتتى. اقيقاتىن ايتساق, بۇل – ۇلكەن جەتىستىك, قازاقستاننىڭ بولاشاقتاعى دامۋ قارقىنىنىڭ قارىمىن ايقىندايتىن تۇعىر. بۇكىل ەۋروپا جابىلىپ, جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستان كەيىن رەتسەسسياعا ۇشىراعان گرەكيا, پورتۋگاليا سياقتى دامىعان ەلدەردى ءتورت اياعىنان تۇرعىزا الماي جاتقاندا, قازاقستاننىڭ وسىنداي جەتىستىككە قول جەتكىزۋى شىندىعىندا دا قۋانارلىق قۇبىلىس.
ەشتەڭە وزدىگىنەن ءوزى بولا قالمايتىندىعى حاق. سوندا ءبىز مۇنداي ەكونوميكالىق بەرىكتىككە قالاي قول جەتكىزدىك؟ داعدارىس داۋىلى ەكونوميكامىزدى شايقالتقان سوناۋ ءبىر كۇندەردە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۋاقىت تىنىسىن تاپ باسىپ, ءومىر احۋالىن كۇنى بۇرىن بولجايتىن كورەگەندىگىنە ءتانتى ەتكەن ەدى. قارجى داعدارىسىنىڭ ەڭ باستاپقى ساتىسى يپوتەكالىق قيىندىقتار ەلىمىزدە ەندى سەزىلە باستاعان كەزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت ەكونوميكانىڭ ەڭ وسال سالالارىنا ۇلكەن مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتتى. ەڭ ءبىرىنشى, بانكتەرگە مەملەكەتتىك رەسۋرستار ارقىلى قولداۋ كورسەتىلىپ, ولاردىڭ شەتەلدىك قارىزداردى وسىرمەۋىنە جاعداي جاسادى. ءسويتىپ, قازاقستاندىق بانكتەردىڭ بەدەلى مەن وتىمدىلىگى ساقتالدى. كەلەسى كەزەكتەگى قادامدا, مەملەكەت مول قارجى قۇيۋ ارقىلى تالتىرەكتەپ تۇرعان جىلجىمايتىن م ۇلىك رىنوگىنا قان جۇگىرتتى, ۇلەسكەرلەر پروبلەماسىن شەشۋدە باتىل قادام جاسادى. قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىندا ءبىر دە ءبىر ەل ۇلەسكەرلەر پروبلەماسىن ويلاۋعا دا ۋاقىت تاپپادى. ەلباسى ءوزىنىڭ ەل مۇددەسىن بارىنەن بيىك قوياتىن قاسيەتىنە باسىپ, الدانىپ قالعان ۇلەسكەرلەردىڭ مۇددەسىن شەشۋدى مەملەكەت موينىنا الدى. ۇشىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلىپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ءبىرىنشى كەزەكتەگى ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرى – استىقتىڭ, وسىمدىك مايىنىڭ, ۇنتاقتالعان ءسۇتتىڭ مول قورى جاسالىندى. قورىتا ايتقاندا, 2007-2008 جىلدارى ەكونوميكامىزدى تۇراقتاندىرۋعا مەملەكەت 540 ملرد. تەڭگە قارجى قۇيدى. سودان كەيىن ەلباسى ۇكىمەتتىڭ الدىنا داعدارىستىڭ ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالعا تيگىزەتىن كەرى اسەرىن بارىنشا جۇمسارتۋ جانە الداعى ساپالى ەكونوميكالىق ءوسۋ جاعدايى ءۇشىن قاجەتتى 5 باسىم باعىتتى قولداۋ مىندەتىن قويدى. اتاپ ايتقاندا, قارجى سالاسىن تۇراقتاندىرۋعا, جىلجىمايتىن م ۇلىك رىنوگىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ۇلتتىق قوردان 10 ملرد. اقش دوللارى (1 ترلن. 200 ملرد. تەڭگە) ءبولىندى. رەفورماتورلىق رۋحتا جاسالعان وسىنداي يگى قادامدار قازاقستان ەكونوميكاسىن قاتەردەن ساقتاپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بىرگە ونىڭ بۇگىنگى جوعارى قارقىندى دامۋىنا جاعداي جاسادى.
سەيسەنبى كۇنى وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا دا ەلىمىزدىڭ بيىلعى جىلدىڭ العاشقى 4 ايىندا قول جەتكىزگەن وسى جەتىستىگى اتاپ كورسەتىلدى. ءىجو-ءنىڭ 4 ايدا 7,6 پايىزدى قۇراپ وتىرعاندىعىن ايتا كەلىپ, پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ الدىنا جاڭا ۇلكەن مىندەت قويدى. ءبىز قول جەتكىزگەن وسى جەتىستىكتەرىمىزدى شىڭداي وتىرىپ, 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ءىجو ءوسىمىنىڭ 7 پايىز دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك, دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ءيا, قازاقستان داعدارىستان كەيىنگى دامۋ جىلىن جاقسى باستادى. ەلىمىزدى يندۋستريالاندىرۋدىڭ بەسجىلدىق جوسپارىنىڭ العاشقى جىلىنداعى بۇل جەتىستىك مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ءسوزسىز ورىندالاتىندىعىنا كەپىلدىك بەرسە كەرەك.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.