باسقا باسىلىمداردان

ينتەگراتسيا ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى

الەمدىك باق-تار وزدەرىنىڭ وقىرماندارىن گااگادا وتكەن ءىىى جاھان­دىق يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءسامميتتىڭ قورىتىندىلا­­­­رىمەن تانىستىرۋىن جالعاستىرۋدا. ونىڭ ۇستىنە, اقپاراتتاردىڭ ايتارلىق­تاي بولىگى سامميتتەگى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءسوزى مەن ونىڭ جەتەكشى الەمدىك ساياساتكەرلەرمەن كەزدەسۋىنە, سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ نيدەرلاندقا ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بولعان بريفينگىنە قاتىستى بولىپ وتىر. قازاقستان پرە­زي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ گااگاداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت كەزىندە اق ءۇي باسشىسى باراك وبامامەن قازاقستاننىڭ دسۇ-عا ءوتۋى پەرسپەكتيۆالارىن تالقى­لادى. ن.نازارباەۆتىڭ سوزىنە قاراعان­دا, قازاقستاندا 300 شاماسىندا امەريكا­لىق­تارمەن بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. قازاقستان پرەزيدەنتى, سونداي-اق, اقش-تىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا اسا ءىرى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. بۇعان قوسا, قازاقستان امەريكا كومپانيالارىنىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا بەلسەندى قاتىسۋىنا مۇددەلى. باراك وبامامەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتى فورۋم الاڭدارىندا فرانتسيا, ۇلىبريتانيا جانە وزگە دە ەلدەردىڭ باسشىلارىمەن, سونداي-اق, بۇۇ باس حاتشىسىمەن جانە ماگاتە باسشىلىعىمەن كەزدەستى.   قازاقستان پرە­­­­­زي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ گااگادا جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابەمەن كەزدەسىپ, ەكىجاقتى ساۋدا-ەكو­­نو­ميكالىق, عىلىمي-تەحنولوگيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ كولەمىن تالقىلادى. ن.نازارباەۆ پەن س.ابە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى بەلسەندى ەتە تۇسۋگە پەرسپەكتيۆا مول ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اسىرەسە, ەكى ەلدىڭ كومپانيالارى اراسىن­داعى ىسكەرلىك بايلانىستاردى ارتتىرۋ­دىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە نازار اۋدارىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتى, سونداي-اق, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى قازىرگىدەن دە ارتتىرا تۇسۋگە جوعارى مۇددەلىلىك تانىت­تى. «مەن ساپارمەن جاپونيادا ەكى مارتە بولدىم. ءبىز ءسىزدىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ تۋرالى يدەياڭىزدى قۋانا قولدايمىز. جاپونيا – الەمدەگى اسا ءىرى ەكونوميكالاردىڭ ءبىرى جانە ازياداعى كورشىمىز. سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ قاتىناستارىمىز بەلسەندى بولا ءتۇستى. وسى ورايدا ءبىز بارلىق باعىتتار بويىنشا ىنتىماقتاستىققا دايىنبىز. بىزدەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىمىزدىڭ نەگىزگى باعىتتارى –  ەنەرگەتيكا, اسىرەسە, يادرولىق ەنەرگەتيكا. قازاقستان ۋران ءوندىرىسى بويىنشا الەمدەگى جەتەكشى مەملەكەت بولا وتىرىپ, جاپونيانىڭ اتوم ستانسالارى ءۇشىن ۋران ءونىمىن بەرە الار ەدى», دەدى ن.نازارباەۆ. قازاقستان باسشىسى, سونىمەن قاتار, اقمولا وبلىسىندا سيرەك كەزدەسەتىن مەتالل وندىرەتىن بىرلەسكەن جوبا  بويىنشا زاۋىت جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك, ول ەكى ەلدىڭ قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تەحنولوگيالىق جانە يننوۆاتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا مۇمكىندىگى بار ەكەنىنە نازار اۋداردى.   قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ گااگا­دا فينليانديا پرەزيدەنتى ساۋلي ني­نيس­تەمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدە ەكىجاقتى ىن­تىماقتاستىقتىڭ قازىرگى جاعدايى مەن بولاشاعى تالقىلاندى. مەملەكەت باسشىلارى ساۋدا-ەكونوميكالىق, تەحنولوگيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالارعا ءوزارا ءىس-قيمىلدى بەلسەندى ەتە ءتۇسۋدىڭ جولدارىن قاراستىردى. اتاپ ايتقاندا, فينليانديا پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ وتكەن جىلعى استاناعا ساپارىنان العان اسەرىمەن ءبولىستى: «مەنىڭ ساپارىمنىڭ قورىتىندىسىنان كوپ نارسە كۇتۋگە بولادى. ەكىجاقتى ساۋدا كورسەتكىشتەرى وسە تۇسكەن. فينليانديا ىسكەر توپتارى وكىلدەرىنىڭ ءسىزدىڭ ەلىڭىزبەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن  ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرا تۇسۋگە قىزىعۋشىلىعى ارتىپ وتىرعانىن دا اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى فينليانديا پرەزيدەنتى.   قحر توراعاسى سي تسزي­نپين نيدەرلاندتاعى سامميتتە قازاقستان پرە­زيدەنتىمەن كەزدەستى. ەكى ەلدىڭ باسشىلارى ۋكراي­ناداعى جاعداي بويىنشا پىكىر الماسىپ, «ۋكراينا پروبلەماسى قۇقىق پەن ءتارتىپ شەڭبەرىنەن شىقپاۋى ءتيىس» دەگەن ورتاق ۇستانىمعا كەلدى. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ اتاپ كورسەتكەندەرىندەي, ەلدەگى ساياسي جاعدايدى ۇنقاتىسۋ مەن كونسۋلتاتسيالار ەسەبىنەن رەتتەۋگە ۇمتىلىس تانىتىلۋى ءتيىس. تاراپتار اتالعان ماسەلە بويىنشا بايلانىستى ودان ءارى دە جالعاستىرۋعا ۋادەلەستى. ن.نازارباەۆ, سونداي-اق, تاياۋ ارادا قىتايدا وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل  جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (اوسشك) سامميتىنە دايىندىق جۇمىستارىنا جوعارى باعا بەردى. سي تسزينپين ءوز كەزەگىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ماڭىزدى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماسۋدى جالعاستىرۋعا ءۇمىتتى ەكەنىن بىلدىرە كەلىپ, ساۋدا-ساتتىق, ەكونوميكا, ەنەرگەتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.   قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ني­دەرلاند  كورولدىگىنە رەسمي ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتكىزىلگەن بريفينگ بارىسىندا جانە گااگاداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت جۇمىسىنا قاتىسۋى كەزىندە ەۋرازيالىق وداق قۇرۋ ماسەلەسىن دە قوزعادى. «ينتەگراتسيا كەدەن كەدەرگىلەرىن جويىپ, باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان, بىزدە تازا پراگماتيكالىق قانا مۇددە بار. ول – ەلدى دامىتىپ, ەكو­نو­ميكانى كوتەرۋ جانە ءىجو-ءنى ارتتىرۋ. ءبىزدىڭ ساياسي تاۋەلسىزدىگىمىزگە قاتىس­تى ايتاتىن بولسام, بۇل – كونستانتا, قازاق­ستان ەشكىمگە دە ءوزىنىڭ ەگەمەندىگىن بەرمەيدى. بىراق, بەلگىلى ءبىر ەكونوميكالىق وكىلەتتىكتەرىمىزدى, ماسەلەن, ەۋروپالىق وداقتاعى سياقتى, ەرىكتى تۇردە ۇلتۇستىلىك ورگاندارعا بەرەتىن بولامىز. ەۋرووداقتا ەۋروكوميسسيا كەدەن ماسەلەلەرىن شەشىپ, ساۋدا-ساتتىق, تاريفتەر, مۇناي جانە گاز تاسىمالداۋ, ەلەكتر ەنەرگياسى, تەمىرجول جانە اۆتوموبيل جولدارى سالالارىنداعى ۇدەرىستەردى رەتتەپ وتىرادى. ءبىزدىڭ بولاشاق وداعىمىزعا قاتىستى بارلىق ماسەلەلەر كونسەنسۋس نەگىزىندە شەشىلەتىن بولادى. اقىرعى شەشىم بارلىق ءۇش مەملەكەتتىڭ كەلىسىمىمەن قابىلدانادى. سوندىقتان, بۇل ارادا ەشقانداي دا تولقۋدىڭ قاجەتى جوق, بۇل بارلىق قاتىسۋشىلار ءۇشىن ءتيىمدى. اسىرەسە, داعدارىس جاعدايىندا پايداسى زور. ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر ىلگەرىلەي بەرەتىن بولادى جانە مۇنىڭ ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋعا دا تىكەلەي قاتىسى بار ماسەلە», دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان پرەزيدەنتى.   قازاقستان پرە­زي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۋكراينا­داعى جاعداي ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋگە ىقپال ەتپەيدى دەپ ەسەپتەيدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ۋكراي­ناداعى وقيعالاردىڭ ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر بارىسىنا اسەرى جوق جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى نەگىزگى شارتقا قول قويۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. گااگادا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءسامميتتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇيىمداستىرىلعان بريفينگتە ءسوز سويلەگەن قازاقستان پرەزيدەنتى ينتەگراتسيا كەدەن كەدەرگىلەرىن جويىپ, ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەدى. جانە قازاقستاننىڭ تازا پراگماتيكالىق ەكونوميكالىق مۇددەسى, مىنە, وسىندا جاتىر. «قازىر ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر ودان ءارى ىلگەرىلەي بەرەتىن بولادى. جانە بۇل ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋدىڭ ماسەلەسى دە بولىپ تابىلادى. ال ءبىزدىڭ وسى جىلداردىڭ بارىندە جۇرگىزىپ كەلگەن ساياساتىمىز, ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىرعانىنداي, دۇرىس بولىپ شىقتى», دەپ اتاپ كورسەتتى ن.نازارباەۆ.   قازاقستان پرە­­­­زيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ گااگا­دا رەسەي فەدەراتسياسىنا قاتىستى ەكو­نوميكالىق سانكتسيالار قازاقستانعا تىكەلەي اسەر ەتپەيدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. سونىمەن بىرگە, ول رەسەيدەگى دامۋ ىرعاعىنىڭ تومەندەۋى مەن ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ناشارلاۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنا جاناما تۇردە بولسا دا ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارعان جوق. «الايدا قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ بارلىق جىلدارىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ءارتاراپتاندىرۋ ساياساتىن جۇرگىزىپ كەلدى. بۇگىندە ءبىز, سونداي-اق, ءوزىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكا جۇيەمىزدى دە دايەكتىلىكپەن دامىتۋدامىز. ول الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىمەن ءتيىمدى ءىس-قيمىل ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ كورسەتتى قازاقستان باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى قازىرگى الەمنىڭ كوپقىرلىلىعى سوعان سايكەس كەلەتىن شەشىم جا­ساۋ ءپىشىنىن تالاپ ەتەتىنىنە نازار اۋداردى. شەتەل اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ حابارلارى نەگىزىندە دايىندالدى.