الەم نازارى شىمبۇلاققا اۋدى

60 جىلدىعىن اتاپ وتكەن قازاق تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىندا اعىلشىن بەكزاداسى گارري ۋەلسكي دەمالدى

  بۇل كۇندەرى بريتاندىق اقپارات كوزدەرى بەكزادا گارري, ياعني گەنري ۋەلسكيدىڭ قالىپتاسقان ءداستۇردى بۇزىپ, اعىلشىن مونارحتارى 30 جىل بويى دەمالىپ كەلگەن شۆەيتساريا كۋرورتتارىنا بارماي, سۇيىكتىسى كرەسسيدا بوناسپەن بىرگە قازاقستاندا قىدىرعانىن جانە سول قىزعا جۇرەگىن ۇسىنعانىن جابىلا جازۋدا. بريتان باسىلىمدارى بەكزادانىڭ شىمبۇلاققا اپپاق تىكۇشاقپەن جەتكىزىلگەنىن, اۋقاتتىلارعا ارنالعان تاماشا قوناقۇيدە تۇرعانىن ايتادى. ارينە, چارلز ۋەلسكي مەن مارقۇم ديانا بەگايىمنىڭ ورتاسىندا دۇنيەگە كەلگەن گارريدىڭ – ۇلىبريتانيا پاتشايىمى ءىى ەليزاۆەتانىڭ سۇيىكتى نەمەرەسىنىڭ بۇل ساتىنە كۋا بولعان ەشكىم جوق. بىراق, «شىمبۇلاق» تاۋ شاڭعى كۋرورتى ءوزىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىن كەڭىنەن اتاپ وتكەنى شىندىق. ناۋرىز مەرەكەسىنە سايكەس ەكى كۇن قاتارىنان وتكەن مەرەيتويدا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى احمەتجان ەسىموۆ تە بولدى. مەرەكەلىك باعدارلامانى قازاقستان مەن الماتى قالاسىنىڭ تۋىن ۇستاپ تۇسكەن شاڭعىشىلار اشتى. بۇل كوشتى شاھار باسشىسى احمەتجان ەسىموۆ باستادى. ناۋرىز كوجەسى قايناپ, تابيعاتى جايناپ جاتقان شىمبۇلاقتا ويىن-ساۋىقتىڭ بارلىق ءتۇرى ۇيىمداستىرىلدى. تاۋ-شاڭعى سپورتى ارداگەرلەرىنىڭ شەرۋى, شىمبۇلاق تۋرالى رەت­رو فوتولاردىڭ كورمەسى, سلالوم جارىستارى مەن تۇنگى سىرعاناق وسىندا دەمالۋعا كەلگەن ەشكىمدى دە بەيجاي قالدىرمادى. دۋمان اراسىندا «شىمبۇلاق ارۋى» انىقتالىپ, مەرەيتويعا ارنالعان ۇزدىك تىلەكتەردىڭ يەلەرى شەتەلگە جولداماعا يە بولىپ جاتتى. الماتى ماڭىندا ىلە الاتاۋى شاتقالىنىڭ 2510 مەتر بيىكتىگىندە ورىن تەپكەن بۇل سپورت­تىق كەشەن 1954 جىلدان باستاپ تاۋ شاڭعىسى سپورتشىلارىنىڭ سۇيىكتى ورنىنا اينالعان. العاشقىدا بۇل كەشەن كەڭەس تاۋ شاڭعىشىلارىنىڭ وليمپياداعا دايىندىق بازاسى رەتىندە قۇرىلعان. ال ازيا ويىندارى شىمبۇلاقتى جاڭا زامانعا بەيىمدەپ,  تەحنيكالىق سيپاتتاماسى جاعىنان ەۋروپانىڭ ەڭ جاقسى جارىس جولدارىمەن تەڭەستىرىپ كەتتى. ال قارىنىڭ سىرعاناقتىق ساپاسى بويىنشا ولاردان ارتىق دەسەدى, كاسىپقوي شاڭعىشىلار. ايتپاقشى, وسى كۇندەرى «مەدەۋ» مۇز ايدىنىنا جەتۋگە ءسال عانا قالعاندا زاماناۋي گوندولدىق اسپالى جولمەن 15 مينۋتتا الەمدىك دارەجەدەگى تاۋ شاڭعى كۋرورتىنا جەتىپ الۋعا بولادى. اسپالى جولمەن كەتىپ بارا جاتىپ قىستا دا, جازدا دا تابيعاتتىڭ تاماشاسىنا تەك تاڭعالۋمەن بولاسىز. سەنسەڭىز, جىلدىڭ 300 تاۋلىگىندە بۇل جەردە كۇن جارقىراپ تۇرادى جانە بۇل تۇستاعى قار دا ايرىقشا – قۇرعاق ءارى جەڭىل, سوندىقتان, بۇل جايلى جانە جىلدام سىرعاناۋعا كەپىلدىك بەرەدى. بۇل جاعداي سىرعاناۋ ماۋسىمى بولىپ تابىلاتىن 7 اي بويى ساقتالادى. قىستا شىمبۇلاق شاتقالىندا اۋا رايىنىڭ سالقىندىعى – 9 گرادۋستان اسپايدى. جازدا – سالقىن, قىستا – جىلى. – ازيا ويىندارىن وتكىزۋ كۋرورتقا جاڭا سەرپىن بەردى. سوڭعى بىرنەشە جىل ىشىندە شىمبۇلاققا كەلىپ دەمالۋشىلار ءۇشىن قاۋىپسىزدىك پەن جايلى دەمالىس ماسەلەسى جوعارى دەڭگەيگە جەتتى. بۇگىندە شىمبۇلاق تەك رەسپۋبليكالىق ەمەس, حالىقارالىق تاۋ شاڭعى جارىستارىن دا وتكىزۋدە. 2010 جىلدان بەرى مۇندا كەلۋشىلەر سانى ءبىر ميلليوننان استى, – دەدى احمەتجان ەسىموۆ. سونداي-اق, قالا اكىمى شىمبۇلاققا كەلۋ­شى تۋريستەر سانى ارتقانىنا بايلانىستى دەمالۋشىلاردىڭ بارلىعى تاۋ شاڭعىسى كەشەنىنە سىيماي كەتەتىنىن العا تارتىپ, «كوك جايلاۋ» كۋرورتىن سالۋدىڭ قاجەتتىلىگىنە دە توقتالدى. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن داۋرەن يساەۆ, ەرلان وماروۆ.