بىلتىر كوكتەمدە سەمەيدە بىرنەشە ءۇيدى سۋ باسىپ, تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋعا تۋرا كەلگەن. بيىل ءتىلسىز جاۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستار ەرتە باستالدى.
بىلىكتى ماماندار قالا اۋماعىندا سۋ تاسقىنى قاۋپى بار 15 ۋچاسكەنى انىقتاعان. ودان بولەك, قىستا قار كوپ تۇسەتىن 60-قا جۋىق كوشە بار. كوشە-كوشەنى سۋ باسىپ كەتۋ سەبەبى – ارىقتاردىڭ, سۋاعارلاردىڭ بولماۋى. بولعان كۇننىڭ وزىندە مۇز قاتىپ, قارعىن سۋ بەتىمەن اعادى. سونداي-اق كوكتەمگى بۇلاقتاردىڭ جولىنا سالىنعان قۇرىلىس تا سۋدىڭ كوتەرىلىپ كەتۋىنە سەبەپ. اسىرەسە ۆوسحود, شىعىس, ميرنىي, زاتون شاعىن اۋداندارىنا, تۇيەمويناق ارالىنا كوكتەمگى قار سۋىنىڭ قاۋپى جوعارى. سوندىقتان دا قالاداعى كوممۋنالدىق قىزمەتكەرلەردىڭ كۇشى وسى باعىتتارعا ەرەكشە جۇمىلدىرىلعان. جەكە سەكتورلارداعى قاردى تاازالاۋ, شىعارۋ جۇمىستارى بۇگىننەن باستالىپ كەتكەن. سونىمەن قاتار قالا باسشىلىعى قالا كوشەلەرىندەگى سۋ جينالاتىن جەرلەردىڭ ءتىزىمىن دايىنداپ, ونى كەستەگە سايكەس تازارتىپ وتىرۋدى تاپسىردى.
– قالاداعى ارىقتاردىڭ ءتىزىمىن جاساۋ بويىنشا قوسىمشا تاپسىرمالار بەرىلدى. سەمەيدىڭ 16 شاعىن اۋدانىندا 52 شاقىرىم سۋ بۇرعىش جىرالار مەن ارىقتار بار. وعان قوقىس كەپتەلىپ, مۇز قاتىپ جاتقان جوق پا, تەكسەرۋ كەرەك, – دەدى قالا اكىمى باقىتجان باياحمەتوۆ.
شاھاردى ەرتىس وزەنى قاق جارىپ اعىپ جاتقاندىقتان, وزەننەن دە قاۋىپ جوق ەمەس. ءبىر جىلدارى ارناسىنان اسىپ, تاسىعانى سەمەيلىكتەردىڭ ەسىندە. بيىل جاعاسىنان سۋ شىعىپ كەتەتىندەي تۇستارى نىعايتىلىپ, قاۋىپتىڭ الدىن العانداي بولدى.
ەندىگى كەزەكتە ماماندار ءشۇلبى سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى سۋدىڭ دەڭگەيى مەن اعىزىلۋىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاۋ كەرەكتىگىن ايتادى. قازىر ەرتىس وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيى 117 سانتيمەتر بولسا, مۇزدىڭ قالىڭدىعى – 33 سانتيمەتر. مۇز 50 سانتيمەتردەن اسقان جاعدايدا, ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. وعان دەيىن تەحنيكالار مەن قۇتقارۋشى ماماندار دايىن بولۋى كەرەك. 2022 جىلى سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە كومەكتەسەتىن قۇرالدار مەن كۇشتەرگە توقتالار بولساق, جەكە قۇرامدا 417 ادام, 269 بىرلىك تەحنيكا بار. ونىڭ ىشىندە 25 اۆتوبۋس, 40 بىرلىك موتوپومپا, ءجۇزۋ قۇرالدارى, 5 بىرلىك قايىق قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار توتەنشە جاعدايلار سالدارىن جويۋ ءۇشىن ءارتۇرلى ينجەنەرلىك تەحنيكالار دا دايىن تۇر.
جالپى, سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى اسكەري بولىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جىل سايىن «كوكتەم» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋلارى جۇيەلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلەدى. بىلتىر وقۋ-جاتتىعۋ جۇمىستارى كەزىندە مۇقىر كەنتىندە بيىكتىگى 1,5-2 مەتر جانە ەنى 3 مەترگە دەيىن 200 مەترلىك بوگەت سالىندى. شىعىس جانە ۆودنىي كەنتتەرىندە سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىن تازارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. اتقارىلعان بۇل شارالار قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارۋعا ەداۋىر سەپتىگىن تيگىزگەنى انىق. سونىمەن قاتار سۋ جينالماۋى ءۇشىن امبۋلاتورنايا, تەرەشكوۆا, سەيفۋللين, فەستيۆالنايا كوشەلەرىنە قوسىمشا ارىق قاجەت. بۇل جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيىلعى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ايتا كەتەرلىگى, قايلا-كۇرەكتەردى ساقاداي ساي ەتىپ, ورتالىق الاڭداردا تەحنيكالاردى ءتىزىپ «كورمە» وتكىزگەنىمەن, توپان سۋ باسقاندا, قولدان كەلەر قايران بولماي قالارىنا شىعىس قازاقستان حالقىنىڭ كوزدەرى ابدەن جەتكەن. سوندىقتان دا توتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ, قۇتقارۋ جۇمىستارىنا شىنايى قامدانعان دۇرىس.
سەمەي