حاكىم ابايدىڭ 37-ءشى قاراسوزىندە: «جاماندىقتى كىم كورمەيدى؟ ءۇمىتىن ۇزبەكتىك – قايراتسىزدىق. دۇنيەدە ەشنارسەدە بايان جوق ەكەنى راس, جاماندىق تا قايدان بايانداپ قالادى دەيسىڭ؟ قارى قالىڭ قاتتى قىستىڭ ارتىنان كوگى قالىڭ, كولى مول جاقسى جاز كەلمەۋشى مە ەدى؟» دەپ ايتىلعان دانالىقتى پىكىرىنە قايراتتاناسىڭ ءارى ازاپتاناسىڭ.
«قاسىرەتتى قاڭتاردىڭ» سەبەپتەرىن تۇسىندىرگەن پرەزيدەنت 11 قاڭتاردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «انىعىن ايتساق, بۇل بىرنەشە جىل بويى الدىن الا ويلاستىرىلعان ز ۇلىمدىقتىڭ كورىنىسى», ء«بىر تىزبەكتىڭ تارماقتارى دەۋگە تولىق نەگىز بار», «قازاقستانعا شابۋىل جوسپارى ءارتۇرلى اسپەكتىلەردى قامتىدى: اسكەري, ساياسي, يدەولوگيالىق, جالعان اقپاراتتاندىرۋ جانە تاعى باسقالار», دەيدى.
نەگىزىندە, مەملەكەتتىڭ مىقتى بولماعى ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتى مەن الەۋەتىنە, تاۋەلسىزدىك, ءتىل, ءدىن, ۇلتتىق سانا جانە دە قۇقىقتىق-كونستيتۋتسيالىق قۇجاتىنا, بابالار داستۇرىنە بايلانىستى. پرەزيدەنتتىڭ باستى ماقساتى – وسى قۇندىلىقتاردى قورعاۋ, باستاماشىلىق تانىتۋ.
زادىندا, بۇرىنعىشا ماسىلدىق كوزقاراسپەن ميتىڭداپ جۇمىس ىستەيتىندەردى الاستاپ, قاھارماندىقپەن, ۇلتجاندىلىقپەن, وي-پىكىرى وزىق, تاجىريبەسى, بىلىگى, كاسىبيلىگى جوعارى, وزات, ار-وجدانى, پەيىلى, رۋحى تازا, ەڭبەگى ناقتى كورسەتكىشكە, ناتيجەگە, شىنايى ونىمگە, ساپاعا يە, بيۋروكراتيادان ادا, ەل مەن جەردى كيە, امانات تۇتاتىن شىنشىلداردى بيلىك باسىنا وتىرعىزعان ابزال. مەملەكەت باسشىسى: «مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسى كەشەندى رەفورمالاۋدى قاجەت ەتەدى. كادرلىق الەۋەتتىڭ تومەندىگىن, ءفورماليزمدى, جەمقورلىقتى جانە كادر تۇراقتاماۋىن مويىنداۋ كەرەك. سوندىقتان حالىقتىڭ بيلىك ينستيتۋتتارىنا سەنىمى تومەن» دەپ, قاداپ ايتتى. البەتتە, بيلىك تۇتقاسىنداعى ءاربىر جەتەكشىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق-شىعارماشىلىق, رۋحاني الەۋەتى, ۇستانىمى, شەشىمپازدىعى, تاۋەكەلشىلدىگى, وتانشىلدىعى, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى بولعانى جانە ونىڭ تابيعاتىندا جاقسى وي ويلاۋ, جاقسى ءسوز سويلەۋ, جاقسى ءىس ىستەۋ سىندى قاسيەتتەر تابىلعانى قۇبا-قۇپ بولار ەدى. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ: «حالىقتى قاڭسىلاتۋ – وبال, حالىقتى زار جىلاتۋ – مەيىرىمسىزدىك, حالىقتى تاماق ءۇشىن ساتۋ – يتتىك» دەيتىن تاعىلىمدى كوسەم ويى ۇنەمى تەرىس جولدان, حالىق قارعىسىنان ساقتاندىراتىن كەمەل كەڭەس نەمەسە كۇلتەگىننىڭ «جەر-سۋ يەسىز بولماۋى كەرەك», «تۇركىنىڭ قاسيەتتى جەر-سۋىنىڭ قارعىسىنا قالما!», ءيا بولماسا تونىكوكتىڭ «حالقىڭدى اشىندىرما!» دەيتىن تۇجىرىم-قاعيدالارى بيلىك پەن حالىقتىڭ تۇتاستىعىن ساقتاۋعا ۇندەيدى.
بۇدان بىلاي, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ كورسەتكەندەي, مەملەكەتتىك شەكارانى بەكەمدەۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ, ىشكى كوشى-قوندى رەتتەۋ, جاڭا ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ, ىشكى ساياساتتا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن, ءومىرىن, تۇرمىسىن جاقسارتۋ, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك پەن بيۋروكراتيانى تىزگىندەۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ – باستى ماقسات.
كەلەشەكتىڭ تۇلعاسى – ەلدىڭ جارقىن, ساۋلەتتى بولاشاعىن ايقىندايدى. ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارى قازاق بالاسىنىڭ قۇس بالاسىنداي سامعاپ, شارىقتاپ, ساڭقىلداپ, تۇيعىنداي تۇلەۋىنە قىزمەت ەتەتىن-ءدى. ايبارلى, ايدارلى, جايدارمان, ماڭدايلى بولسىن دەپ ۋىز تىلەك تىلەۋشى ەدى عوي. كوشەلى بابالارىمىز ءسابيدى بەسىككە بولەردە: «بالام قىرانداي العىر بولسىن» دەپ, بۇركىتتىڭ تۇياعىن بەسىككە بايلاۋشى ەدى. «جاۋجۇرەك باتىر بولسىن» دەپ, بەسىكتىڭ ەكى جاعىنان قىلىش جارقىلداتادى ەكەن, «تاقىمىنان تۇلپار كەتپەسىن, بايگە بەرمەس شاباندوز بولسىن» دەپ, قامشى ۇيىرەدى ەكەن. نەتكەن كوركەمدىك اسەرلىلىك! نەتكەن التىن ءۇمىت!
دۇنيە ءاپ-ساتتە شىر اينالدى. قازاق ەلى داعدارىسقا دۋشار بولدى. اللانىڭ كوزى دۇرىس ەكەن, امان قالدىق اپاتتان. ەندى نە ىستەۋ كەرەك؟
قازاقتىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى اتقامىنەرلەر, كوش باستاۋشىلار, ۇلى دالانىڭ ۇشان-تەڭىز ولشەۋسىز يگىلىكتەرىن مۇقيات ساقتامايىنشا, ىجداھاتپەن كوبەيتىپ-كوركەيتىپ, توكپەي-شاشپاي پايدالانبايىنشا, ەلدىكتىڭ, مەملەكەتتىلىكتىڭ ارداقتى اسىل قاسيەتتەرىن تولىق گۇلدەندىرمەيىنشە, «ادامگەرشىلىك قارىم-قاتىناس عىلىمىن» (ەلەونورا رۋزۆەلت) وركەندەتپەيىنشە, بيلىككە حالىق, حالىققا بيلىك تۇعىرلى تىرەك بولمايىنشا, قوعامنىڭ جاڭارۋىنا لايىقتى كۇردەلى ءمىنسىز, شىنايى شەشىمدەر قابىلدانبايىنشا, ادىلدىك, ىزگىلىك, مەيىرىمدىلىك, كوركەم ءىس قاناتىن كەڭگە, تەرەڭگە جايمايىنشا, تاۋەكەلشىلىكتى, باستاماشىلدىقتى, قۇندىلىقتى, يننوۆاتسيانى سەرىك ەتپەيىنشە, ەلدىڭ تۇرمىسىن, ءتىلىن, مىنەزىن بىلمەيىنشە, بەيبىتشىلىك, مولشىلىق, توقشىلىق بولمايىنشا, «بايلىقتى ونەرمەن, شارۋامەن, قىزمەتپەن ىزدەمەيىنشە», «اقىلدى ءسوزدى اقىلدى ءىس قىلمايىنشا ء(اليحان بوكەيحان) كۇڭىرەنگەن ەلسىزگە ەل قوندىرمايىنشا حالىق ءىسى, ۇلت نامىسى مەن جۇمىسى» العا ارشىنداپ باسۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دا مىرجاقىپ دۋلاتوۆشا ايتساق, «ويان, قازاق!» دەيمىز.