ەگەر ەزوتەريكامەن اينالىساتىن ادامنان «نەسيەنى قاشان العان دۇرىس» دەپ سۇراسا, ول «اي كەمىپ بارا جاتقاندا قايتارىلادى» دەپ جاۋاپ بەرەدى.
نەمەسە كەرىسىنشە, قارجىگەرلەردىڭ ءوز ىرىمدارى بار – ولار ەسەپتى كەزەڭدەردىڭ (اي, توقسان, جىل) سوڭىندا اقشا الۋعا كەڭەس بەرەدى. بۇل رەتتە ەكەۋى دە ءوز بولجامدارىندا قاتەلەسەدى.
بولجاۋشىعا بارماڭىز, بىراق بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا بولجامدى قاراڭىز.
كارتالاردىڭ ورنالاسۋىنا, رۋندارعا نەمەسە وزىندىك دەربەس كارتا جاساۋعا جۇمسالعان ۋاقىتتى اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ بولاشاعى جانە ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى نيەتى تۋرالى ساراپتامالىق ماقالالاردى وقۋعا جۇمساۋعا بولادى.
بەرەر ءلاززاتى از, بىراق پايداسى كوپ, ويتكەنى كرەديتتەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە بازالىق مولشەرلەمەگە تاۋەلدى بولادى. جۇلدىزداردىڭ بۇل جەردە ەش قاتىسى جوق. قاراپايىم لوگيكا جۇمىس ىستەيدى. بانكتەر ۇلتتىق بانكتە بازالىق مولشەرلەمەگە تەڭ پايىزبەن كرەديتتەلەدى. بانكتەر الىنعان اقشانى ادامدارعا بەرەدى. بۇل رەتتە حالىق ءۇشىن پايىزدار ۇلعايادى, ويتكەنى بانكتە وپەراتسيالىق شىعىندار (قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىنا, جالعا الۋعا جانە ت.ب. ءۇشىن) بار. بۇدان تىسقارى, كرەديت ۇيىمى اقشا تابۋى ءتيىس, سوندىقتان حالىقتىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىنە مارجا دا ەنگىزىلگەن. ناتيجەسىندە كرەديت بويىنشا مولشەرلەمە بازالىق مولشەرلەمەدەن تومەن بولا المايدى.
بۇل بىلىمدەر بىزگە نە بەرەدى؟
بازالىق مولشەرلەمەنىڭ ارتۋى كەزەڭىندە كرەديتتەر قىمباتتايدى, سوندىقتان تالداۋشىلاردىڭ ۇلتتىق بانكتىڭ ساياساتىنا قاتىستى بولجامدارىنا قارايمىز جانە قورىتىندى جاسايمىز. ەگەر ساراپشىلار بازالىق مولشەرلەمە 1 تارماقشاعا ارتۋى مۇمكىن دەپ جازسا, ياعني كرەديتتى كەيىنگە قالدىرماي الۋدىڭ ماعىناسى بار — بولاشاقتا مولشەرلەمەلەر وسەدى. ەگەر ساراپشىلار بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋدىڭ العىشارتتارى بار دەپ جازسا, وندا شارتتى رەسىمدەۋدى كەيىنگە قالدىرعان ءجون. بولاشاقتا تاريفتەر تومەندەيدى.
بۇل لوگيكا مقۇ قارىزدارعا قولدانىلمايدى, ويتكەنى ميكروكرەديتتىك ۇيىمدار زاڭعا باعىنادى جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر بەلگىلەنگەن دەڭگەيدە پايىزداردى بەلگىلەيدى.
ءساتتى كەزەڭدەر بولادى — سىزگە بانكتەردىڭ اكتسيالارىن باقىلاۋ قاجەت
ءسىز ەسەپتى كەزەڭنىڭ سوڭىندا كرەديت الۋعا كەڭەس بەرەتىن قارجىگەرلەردىڭ پىكىرلەرىن ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. مىسالى, توقساننىڭ نەمەسە ايدىڭ سوڭىندا. وسىلايشا, نوۆوستي راا: «قارىزدى رەسىمدەۋ كەزىندە بولىمشە مەنەدجەرلەرى ساتۋدى ۇلعايتۋعا تىرىسادى, ال جاڭا كليەنتتەر جەڭىلدىكتەردى نەمەسە بونۋستاردى تالقىلاي الادى» دەگەن «قارجىنى باسقارۋدىڭ جوعارى مەكتەبى» تالدامالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ باسشىسى ميحايل كوگاننىڭ ءسوزىن كەلتىرەدى.
قاراپايىم سوزبەن ايتقاندا, بانك بولىمشەلەرىنىڭ ساتۋ جوسپارى بار. ونى ورىنداۋ ءۇشىن قىزمەتكەرلەر جەڭىلدىكتەر بەرۋگە دايىن.
كەيبىر بانكتەر ءۇشىن ەرەجە ءادىل بولۋى ىقتيمال. بىراق ءبىز كەرىسىنشە جاعدايدى — قىزمەتكەرلەردىڭ ساتۋ جوسپارىن ورىنداپ, بىراق قوسىمشا قىزمەتتەردىڭ ورىندالماعانىن ەلەستەتە الامىز. ولار بارلىق مۇمكىن ساقتاندىرۋلارمەن كرەديت رەسىمدەيدى, يا بولماسا, ايدىڭ باسىندا كەلىڭىز دەيدى.
ساراپشىنىڭ كەڭەسىن امبەباپ دەپ اتاۋعا بولمايدى. ءبىر دە ءبىر بانك ەشقاشان جەڭىلدىكتەردىڭ جوسپاردى ورىنداۋ ءۇشىن جاسالاتىنىن مويىندامايدى.
بىراق ءالى كۇنگە دەيىن مەرەكەنىڭ قارساڭىندا بانككە بارۋ قاجەت بولاتىن كەزەڭدەر بولادى. جەڭىلدىكتەر, سىيلىقتار, ۇتىس ويىندارى ءاربىر ماڭىزدى سەبەپتەرگە وراي ۇيىمداستىرىلادى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ءتيىمدىسى – جاڭا جىل قارساڭىندا. قازىرگى جاعدايدا, بازالىق مولشەرلەمە كوتەرىلگەن كەزدە, كرەديت بويىنشا پايىزدار ەڭ ءتيىمدى بولماۋى مۇمكىن. بىراق جۇلدە الۋعا, اكتسياعا قاتىسۋعا نەمەسە تومەندەتىلگەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن كرەديت الۋعا مۇمكىندىك بار. دالەلسىز پىكىرلەر جيناپ, ويشا جورۋمەن اۋرە بولماي-اق, كەلەسى جىلى كرەديتتەر بويىنشا پايىزداردىڭ جوعارىلاۋ ىقتيمالدىعى ەداۋىر ەكەنىن ايتۋعا بولادى.
تاعى دا ەسكەرتۋ جاسايمىز — ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ بۇل جەردە ەش قاتىسى جوق. ولاردىڭ پايىزدارى تۇراقتى. بۇل رەتتە مقۇ دا ىقىلاسپەن جاسالادى ناۋقاندار مەن ۇتىس ويىندارىن قۋانا-قۋانا ۇيىمداستىرادى. ءسىز ءتىپتى كۇنىنە 0,1% سيمۆولدىق پايىزبەن قارىز الا الاسىز نەمەسە ۇتىس ويىنىنا قاتىسا الاسىز. Smartzaim.kz پورتالىندا قازاقستانداعى ونلاين-قارىز بەرەتىن مقۇ بارلىق وزەكتى اكتسيالاردىڭ تىزبەسى بار.
كرەديتتەر تۋرالى اڭىز
بازالىق مولشەرلەمەگە قايتا ورالايىق. ۇلتتىق بانك ينفلياتسيانى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن, ونى كوتەرەدى. ادامدار كوبىرەك ۇنەمدەپ, از جۇمسايدى دەپ بولجانادى – سۇرانىس تومەندەيدى, وندىرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگى دە تومەندەيدى. تيىسىنشە, باعالار ءوسۋىن توقتاتادى دەپ بولجانادى.
بۇل كرەديت رەسىمدەۋدىڭ ەڭ ءساتتى كەزەڭى ەمەس دەپ ويلاۋ قيسىندى.
بارلىق تەڭ جاعدايلاردا - سولاي. ەڭ دۇرىسى – كرەديت الۋدان باس تارتۋ. بىراق جاعدايدى باسقا قىرىنان قاراستىرايىق. ينفلياتسيا بۇكىل الەمدە ءوسىپ كەلەدى جانە ءالى توقتايتىن ءتۇرى دە جوق. دەمەك, اقشا-كرەديت ساياساتى ودان ءارى قاتايتىلىپ, كرەديتتەر دە قىمباتتايتىن بولادى. تاۋارلاردىڭ دا باعالارى قىمباتتايدى. ەگەر قازىر ءىرى ساۋدا جاساۋ, مىسالى, جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن كومپيۋتەر ساتىپ الۋ قاجەت بولسا, كۇتە تۇرۋدىڭ قاجەتى جوق – جاقىن ارادا ودان ارزاندامايدى.
ەگەر ينفلياتسيا جەدەلدەتىلسە, وندا قارىز الۋشى ءالى دە ۇتادى – تولەم وزگەرىسسىز قالادى. كۇن سايىن قىمباتتاعان تىرشىلىك اياسىندا ول, ءتىپتى, بىرتە-بىرتە بىلىنبەي قالادى.
بىراق ماڭىزدى شارت بار. كليەنت ءوز جالاقىسىنىڭ, ينفلياتسياعا قاراعاندا, تەز وسەتىن نەمەسە وسىنداي ءوسۋ الەۋەتى بار بولعان جاعدايدا عانا ۇتىسقا جەتەدى.
اتاپ ايتقاندا, ءوسىم كۇتىلۋدە نەمەسە قوسىمشا تابىس الۋ مۇمكىندىگى بار.
كومپيۋتەر ساتىپ اليىق جانە ونىمەن ۇيدە وتىرىپ جۇمىس ىستەيسىز دەلىك.
ەگەر قارجىلىق جاعداي تۇراقسىز بولسا, جۇمىستان بوساۋىڭىز نەمەسە تابىسىڭىزدىڭ تومەندەۋى مۇمكىن (قاڭتارداعى دەمالىس كەزەڭىندە مۇنداي جاعدايلار سيرەك ەمەس), وندا تاۋەكەلگە بارماعانىڭىز ءجون. باعالار وسەدى, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى تومەندەيدى, ال كرەديت تولەمى كەدەرگى كەلتىرەدى جانە جۇيكەڭىزدى شارشاتادى.