ۇلى تۇركى جۇرتىنىڭ اقساقالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىرنەشە كۇن بۇرىن «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» دەپ اتالاتىن وتە ماڭىزدى ماقالاسىن حالىق نازارىنا ۇسىندى. ونىڭ بۇعان دەيىن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» سىندى ماقالالارى جاريالانعانىن بىلەمىز.
ءبارىمىز بىلەتىندەي, نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2019 جىلى ناۋرىزدا مەملەكەت باسشىسى قىزمەتىنەن, وتكەن ايدا Nur Otan پارتياسىنىڭ توراعالىعىنان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, بۇل مىندەتتى قازىرگى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا تاپسىردى. بۇل تۋرالى ءوزى بىلاي دەيدى: «ديىرمەننىڭ تاسىنداي دوڭگەلەنگەن دۇنيە» ءبىر ورنىندا تۇرمايتىنى بەلگىلى. پرەزيدەنت اۋىسادى, بىراق تاۋەلسىزدىك ماڭگىلىك بولۋى كەرەك. ءار قازاقستاندىق الداعى ۋاقىتتا ونىڭ تۇعىرىن نىقتاپ, ەڭسەسىن تىكتەپ, ابىرويىن اسىرۋعا قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ تۇپكى ماقساتى وسىندا. ەڭ باستىسى – ەلىمىز امان, ۇرپاعىمىز ازات. ءبىز الاقانعا سالىپ وسىرگەن سول ازات ۇرپاق ەندىگى جەردە «مەن قازاقستانىما نە بەرەمىن؟» دەگەندى ويلاۋى كەرەك».
ءالى دە جاس سانالاتىن قازاقستان – بۇگىندە الەمنىڭ ەڭ دامىعان 40 ەلىنىڭ ءبىرى جانە بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەلىن ءسۇيۋ ماڭىزدى.
ن.نازارباەۆ بۇل ماقالادا قازاق حالقى تۇركى الەمىنىڭ ءبىر بولىگى دەگەن ويىن كەلەسى سوزدەرىمەن بەكىتە تۇسەدى: «ارعىدا ساق, عۇن بابالارىمىز, بەرىدە قاھارمان تۇرىك اتالارىمىز الاساپىران زاماندارداعى الاقۇيىن داۋىلدارعا توتەپ بەرىپ, ۇلى دالادا ۇلىق ۇلىس قۇردى. تالاي جۇرت الاپات سوعىستار مەن ارپالىسقان ايقاستاردا ۇدەرە كوشىپ, بورداي توزىپ, تاستاي ۇگىلىپ, قۇمداي شايىلىپ كەتكەن زامانداردا قازاقتار تۇرىك جۇرتىنىڭ اتا قونىسىن, قارا شاڭىراعىن ساقتاپ قالدى», دەدى ن.نازارباەۆ.
ەلباسى ماقالاسىندا كسرو-داعى ەكونوميكالىق داعدارىستى كەلەسىدەي مىسالمەن كەلتىرەدى: «كسرو-دا بولعان العاشقى دەموكراتيالىق سايلاۋدىڭ ناتيجەسىندە ىرىكتەلگەن حالىق دەپۋتاتتارىنىڭ ءى سەزى 1989 جىلدىڭ مامىر-ماۋسىم ايلارىندا ءوتتى. بۇل كەزدە مەن رەسپۋبليكا مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسى بولاتىنمىن. الىپ وداق ەكونوميكاسىندا ورىن العان مۇشكىل جاعدايدى اشىق ايتۋعا تۋرا كەلدى. كرەملدىڭ سەزدەر سارايىنىڭ تريبۋناسىنان مامىردا سويلەگەن ءسوزىمدى قاز-قالپىندا كەلتىرەر بولساق, وندا بىلاي دەگەن ەكەم: «...قىزمەتتىك مىندەتىم بويىنشا پراكتيكالىق ەكونوميكا ماسەلەلەرىمەن اينالىسىپ جۇرگەن مەنىڭ ايتارىم: ءبىز بۇگىندە ەل ەكونوميكاسىنداعى شىنايى جاعدايدى ناقتى بىلمەيمىز. وزدەرىڭىز ويلاپ كورىڭىزدەر: كسرو مەملەكەتتىك ستاتيستيكا كوميتەتى دەرەكتەرى بويىنشا, ەلدەگى ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى ارتقان, بىراق سورەلەر بوس. جوسپارلار ورىندالۋدا, ال ەكونوميكا احۋالى ناشارلاپ بارادى. نەگە؟ مۇنداي «نەگەلەر» تىم كوبەيىپ كەتتى. ءتۇپتىڭ تۇبىندە ەكونوميكاداعى داعدارىستىڭ قانشالىقتى تەرەڭدەپ كەتكەنىن انىقتاپ, ونى ەڭسەرۋدىڭ ايقىن جولىن تابۋىمىز كەرەك-اق», دەگەن مالىمدەمەسىن ەسكە تۇسىرەدى.
شىنىندا دا دانا!
ءوز زامانىنىڭ بىلگە قاعانى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق حالقىنا ءوزىنىڭ تاجىريبەسى, ەستەلىكتەرى, ءوزى بيلىك ەتكەن جىلدارى نە ىستەگەنىن جانە كەرىسىنشە نە قولىنان كەلمەگەنى تۋرالى وتە جاعىمدى تىلدە اڭگىمەلەپ بەردى:
«تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعاندا ءبىزدىڭ ءوز ۆاليۋتامىز دا جوق ەدى. الەمدىك قارجى نارىعىن مۇقيات زەرتتەي كەلىپ, ۇلتتىق تەڭگەمىزدى دە دەر كەزىندە اينالىمعا ەنگىزدىك. «قامدانعان قاپى قالمايدى» دەيدى حالقىمىز. ەرتەڭىن ويلاعان ەل عانا وزادى. بولاشاق ۇرپاعىمىز ەشتەڭەدەن تارىلماۋى ءۇشىن ۇلتتىق قور مەن التىن-ۆاليۋتا قورىن جاساقتاپ, وعان مول قارجى جيناقتادىق. ءدال وسى مول قاراجات پاندەميا كەزىندە بىزگە كومەك بولدى. ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا-اق مەن قازاقستانعا ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلۋ قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىم. بىراق تەك ءۇشىنشى ونجىلدىقتىڭ باسىنا قاراي, رەسۋرس پەن تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ عانا ءبىز بۇل قيىن ءىستى جۇزەگە اسىرا الدىق. ءبىز يندۋستريالاندىرۋعا جانە ءوز ونەركاسىپ بازامىزدى دامىتۋعا يەك ارتتىق. سول ماقساتپەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ءۇش باعدارلاماسى قابىلداندى, 9 تريلليون تەڭگە سوماسىنداعى 1500 جوبا ەنگىزىلدى. قازاقستان بۇرىن وندىرىلمەگەن ونىمدەر – ەلەكتروۆوز, اۆتوبۋس, اۆتوموبيل, تەمىرجول ۆاگوندارى, ترانسفورماتورلار جانە باسقا دا 500-دەن استام ءونىم ءتۇرىن شىعارا باستادى», دەيدى ن.نازارباەۆ.
مەنىڭ ويىمشا, ەلباسىنىڭ مانيفەست رەتىندە قابىلداۋعا بولاتىن ماقالاسىن مىندەتتى تۇردە وقۋ كەرەك!
مەريەم ايبيكە سينان,
«تۇركيا» گازەتىنىڭ كولۋمنيسى, تۇركولوگ