قازاقتىڭ ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالاتىن كەڭ دالاعا ۇقساس دارقان پەيىلىندەي, جەرى دە – ۇلان-عايىر. ەل ەرتەڭىن ويلاعان باتىر بابالارىمىز جەرىمىزدى دە, قويناۋىنداعى شيكىزاتتىق مول بايلىقتى دا كوزىنىڭ قاراشىعىنداي قورعاپ, بۇگىنگى تاۋەلسىزدىكتى نىعايتقان ۇرپاعىنا اماناتتاۋدى كوزدەدى. الايدا كسرو اتالعان الىپ وداقتىڭ بودانىندا بولعان كەزەڭدە تاۋەلسىزدىك تۋرالى ويلاماق تۇگىلى, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاپ قالۋدىڭ ءوزى مۇڭعا اينالدى. ونىڭ ۇستىنە قازاق جەرىنەن توننالاپ وندىرىلگەن مۇناي دا, زاۋىت-فابريكالاردان شىعارىلعان سان الۋان ءونىم دە وداقتىڭ ورتاق قازانى ءۇشىن قىر اسقانى ۇمىتىلعان جوق. قازىر سونىڭ ءبارى كورگەن ءتۇس سەكىلدى.
بارشا ادامزاتتى جاراتقان ءتاڭىردىڭ قازاق حالقىنا ەرەكشە سىيى بار ەكەن. ەل نەسىبەسى تاۋەلسىزدىگىمىزبەن ەسەلەنە ءتۇستى. ارينە, ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنداعى قيىندىقتى ەڭسەرۋ وڭاي بولا قويعان جوق. ويتكەنى ءوز دەربەستىگىنە قول جەتكىزگەن تالاي ەل وسىنداي جولدان وتكەنىن كارى تاريحتىڭ شەجىرەلى بەتىنەن بىلەمىز. سول كەزەڭدە زاۋىت-فابريكالار بىرىنەن كەيىن ءبىرى جۇمىسىن توقتاتىپ, كاسىپورىنداردىڭ دەنى جۇمىسشىلارىنا جالاقىنى تاۋىپ بەرە المادى. بەينەتكە تولى ەڭبەگىنىڭ زەينەتىن كورىپ وتىرعان زەينەتكەرلەردىڭ زەينەتاقىسى مەن كوپبالالى انالاردىڭ جاردەماقىسى دا ايلاپ قولعا تيمەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن ەكونوميكالىق ءھام ساياسي رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋدى قولعا الدى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى – ەلتاڭباسى مەن ءانۇرانى, كوك بايراعى مەن اتا زاڭى قابىلداندى. وتاندىق ەكونوميكانى ەڭسەلەندىرۋ ءۇشىن شەتەلدىڭ الپاۋىت كومپانيالارىن شاقىرىپ, ينۆەستيتسيا سالۋعا يلاندىردى. ءتىپتى كەيبىرىن قولىنان جەتەلەگەندەي ەتىپ, ەلگە اكەلدى.
ەكونوميكاسى مەن دەموكراتياسى قانات جايىپ, الەمدىك وركەنيەتتىڭ بيىگىنە ورلەگەن ەلدەرمەن, ەجەلدەن كورشىلىك حاقى بۇزىلماعان مەملەكەتتەرمەن ىسكەرلىك, ارىپتەستىك, ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتتى. شاربولاتتاي شىڭدالعان شەكاراشىلارىمىز كىرپىك ىلمەي, كۇنى-ءتۇنى كۇزەتەتىن شەكارامىز شەگەندەلدى. سان الۋان ءونىمدى ءوز ەلىمىزدە ءوندىرۋدىڭ قامىمەن زاۋىت-فابريكالار مەن كاسىپورىندار, وندا سان مىڭداعان جۇمىس ورنى اشىلدى. الىس اۋداندارداعى اۋىل ادامدارىنىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار, اۋرۋحانالار, وزگە نىساندار بوي كوتەردى. شاھار مەن شاھارلاردى, اۋىل مەن اۋىلداردى جالعاعان تاقتايداي تەگىس جولدار سالىندى. مەملەكەت تاراپىنان شاعىن جانە ورتا بيزنەستى كاسىپ ەتىپ, تابىس تابۋعا ىنتا تانىتقاندارعا قولداۋ كورسەتىلدى. قالالاردا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرىپ, تابيعي گازبەن, ەلەكترمەن, سۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن جاڭا جەلىلەر تارتىلدى. «تەڭىز», «قاشاعان» سەكىلدى الەمدە تەڭدەسى جوق كەن ورىندارى يگەرىلدى. قارا تەڭىز جاعالاۋىنداعى ايلاققا تىكەلەي قۇبىرمەن مۇناي تاسىمالداۋ باستالدى. وتاندىق ەكونوميكانىڭ بار سالاسىنا, اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعىنا جان ءبىتىپ, تامىرىنا قان جۇگىردى. قازىر ورىستە وتار-وتار قوي ءورىپ, ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى جايىلادى.
سارىارقانىڭ تورىندە ەڭسەلى ەلوردا قانات جايدى. شىعىس پەن باتىستىڭ ەڭ كوركەم ارحيتەكتۋرالارى ءوزارا ۇيلەسىم تاپقان, ءوزىمىز قىزىعىپ, جاھان جۇرتى تامسانىپ, ءتىپتى قىزعانىپ قارايتىن نۇر-سۇلتانداي جاڭا ءداۋىر شاھارى ەلدىڭ دە, قازاقتىڭ دا ابىرويىن اسىرىپ, مەرەيىن تاسىتتى. ەلوردانىڭ تورىندە تالاي جۇرتتىڭ باسى قوسىلعان سامميتتەر مەن فورۋمدار, ەكسپو-نىڭ كورمەسى ءوتتى. ءدال وسى قالانىڭ اۋەجايىنان الەمنىڭ ءتورت بۇرىشىنا, ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنە زاماناۋي ۇشاقتار ۇشادى. سول ۇشاقتارمەن ەلىمىزدىڭ مىڭداعان ورەنى «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن شەتەلدىڭ تانىمال ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءىلىم-ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن جولعا شىقتى.
مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلى ەتىپ, بوداندىقتىڭ قامىتىنان بوساعان تاۋەلسىز ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەۋدىڭ قامى بولاتىن. تىڭنان تۇرەن سالعانداي, ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالدى جاقسارتۋمەن بىرگە, ەل تاريحى مەن ادەبيەتىنە, مادەنيەتى مەن ونەرىنە, ۇلت كەلەشەگىنىڭ ەرتەڭىن ويلاپ, جانقيارلىق ءىس-ارەكەتكە بارعانى ءۇشىن سوتتالىپ, اتىلىپ كەتكەن الاش ارىستارىنا قاتىستى دەرەكتەردىڭ اقتاڭداق بەتتەرى اشىلدى. عىلىمنىڭ «ينەمەن قۇدىق قازعانداي» قيىن جولىنا بەت بۇرعان عالىمدارعا قولداۋ كورسەتىلىپ, ۇلت تاريحىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن ارحيۆتەردە شاڭ باسقان دەرەكتەرگە ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى.
«Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» اتتى ماقالاسىن وقىپ وتىرعاندا, وتىز جىلدا تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ قاز تۇرىپ, قالىپتاسۋ, شىڭدالىپ, شىڭعا ورلەۋ كەزەڭى ويعا ورالدى. تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلى ەتىپ, قازاقستانداي ەڭسەلى ەلدى, قازاقتاي قايسار ۇلتتى الەمگە تانىتۋدىڭ باستاۋىندا سەنىم بىلدىرگەن ەلىن اسىل مۇراتپەن العا جەتەلەگەن تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى تۇرعانى, بارشا قازاقستاندىقتىڭ باياندى بولاشاعى ءۇشىن ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەنى داۋسىز. ەندىگى تىلەگىمىز – ءباھادۇر بابالارىمىز بەن الاش ارىستارىنىڭ ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ, اڭسارى مەن ارمانىنا اينالعان تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتۋ.
يليا جاقانوۆ,
قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «پاراسات», «وتان» وردەندەرىنىڭ يەگەرى
اتىراۋ وبلىسى