مۇعالىمنىڭ كاسىبي دامۋىنداعى كوشباسشىلىق

«نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالى­عىنىڭ ميسسياسى – مۇعالىمنىڭ كاسىبي دا­مۋى سالاسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ.

قىزمەتىنىڭ باستى قاعيداسى – ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن پەداگوگيكالىق داستۇر­لەرگە سۇيەنە وتىرىپ, زامانعا ساي بار جاق­سىنى پايدالانۋ. ورتالىق ون جىل بويى پەداگوگتەردى ۇزدىكسىز كاسىبي دامىتۋدا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى مەن نىساندارىن ازىرلەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا بىزدە الەمدىك تاجى­ريبەنى, وزىق حالىقارالىق تاجىري­بە­لەردى جانە قازاقستاندىق مەكتەپتىڭ قاجەت­تىلىك­تەرىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن جوبالارىنىڭ يننوۆاتسيالىق پورتفەلى بار.

ورتالىقتىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلا­ما­لارىن زەرتتەۋ نەگىزىندە ازىرلەنەدى, جو­عارى بىلىكتى ترەنەرلەر قۇرامى دامي تۇسۋدە, وقىتۋ كەزەڭدەرى مەن پراكتيكانى ۇشتاستىرۋدى جانە وقىتۋدىڭ تاۋەلسىز ساراپتاما جۇيەسىن كوزدەيتىن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى وتكىزىلۋدە, مەكتەپ دەڭگەيىندە جانە مەكتەپتەر جەلىسىندە پەداگوگتەردى كۋرستان كەيىنگى جۇيەلى ادىستەمەلىك سۇيەمەلدەۋ ىسكە اسىرىلادى.

ءبىزدىڭ ۇيىم – ءوز قىزمەتىن سىني باعا­لاي بىلەتىن, دامۋ بارىسىندا تۇراق­تى ءارى پروگرەسسيۆتى ۇيىم. شەتەل­دىك سەرىك­تەستەرمەن ءاردايىم ىنتىماقتاستىق­تامىز: ولاردىڭ تاجىريبەسى مەن جەتىستىكتەرىن زەرتتەيمىز, ساراپشىلار مەن اقپاراتتار الماسىپ وتىرامىز, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ وزىق پراكتيكاسىن پايدالانامىز.

2012 جىلدان بەرى ورتالىقتا مەكتەپكە دەيىنگى كەزەڭنەن باستاپ جوعارى ءبىلىم بەرۋ ارالىعىندا بارلىق دەڭگەيدەگى پەداگوگتەردى وقىتۋعا ارنالعان 200-دەن استام باعدارلاما ازىرلەندى جانە ىسكە اسۋدا. ون جىل ىشىندە ورتالىقتىڭ ءوز بازاسىندا ونىڭ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىراتىن باسقا ۇيىمداردىڭ بازاسىندا دا 540 مىڭنان استام قازاقستاندىق مۇعالىم وقۋدان ءوتتى. سونىمەن قاتار بار­لىق باعدارلاما مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي قاجەتتىلىكتەرىن (ماقساتتاردى, مىندەتتەر­دى جانە كۇتىلەتىن وقۋ ناتيجەلەرىن انىق­تاۋ ءۇشىن) كۋرسقا دەيىنگى زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەن.

بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ 10 باعدارلا­ماسى ACQUIN (گەرمانيا) اككرەديتتەۋ, سەرتيفيكاتتاۋ جانە ساپانى قامتاماسىز ەتۋ ينستيتۋتىندا حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا سايكەس سەرتيفيكاتتاۋدان ءبىراۋىزدان ءوتتى. سەرتيفيكاتتاۋدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس حالىقارالىق ساراپشىلار: «باعدارلامالار مازمۇنى مەن ۇيىمداستىرىلۋى قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل ورتالىق ازيا ءۇشىن ەرەكشە, ال مۇعالىمدەر مەن باسشىلاردى وسى باعدارلامالار بويىنشا وقىتۋ مەكتەپتىڭ جانە بارلىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ كەلبەتىن وزگەرتۋگە ۇلەس قوسادى» دەپ اتاپ كورسەتتى.

سەرتيفيكاتتالعان بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعدارلامالارى مەن كاسىبي ترەنەرلەر قۇرامى تمد جانە الىس شەتەلدەردىڭ عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ قوعامداستىعىمەن ءوزارا جەمىستى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ءبىز ءوز يدەيالارىمىز بەن جوبالارىمىزدى ءىرى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جانە ورتالىقتارمەن, اتاپ ايتقاندا, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىمەن ( ۇلىبريتانيا), ءبىلىم بەرۋ ساياساتى سالا­سىنداعى ۇلتتىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن (جاپونيا), EduCluster Finland (فين­ليانديا), سولتۇستىك كارولينا ۋني­ۆەرسيتەتىمەن (اقش) ىنتىماقتاسا وتىرىپ, ىلگەرى جىلجىپ كەلەمىز.

ورتالىقتىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جارقىن جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – UNESCO-Hamdan 2019-2020 بايقاۋىنا قاتىسۋى. وقىتۋدى جاقسارتۋ باعىتىندا قىزمەت اتقاراتىن الەمنىڭ 190 ۇيىمىنىڭ ىشىن­دە ءبىزدىڭ ورتالىق ءبىلىم بەرۋدەگى وزىق تاجىريبەلەر مەن مۇعالىمدەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن الەمدەگى ەڭ ۇزدىك 10 جوبانىڭ قاتارىنا ەندى. فينا­ليستەردى پەداگوگيكالىق قىزمەت سالاسىندا بىرەگەي ءبىلىم مەن تاجىريبەگە يە تانىمال ساراپشىلاردان قۇرالعان, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن حالىقارالىق قازىلار القاسى تاڭداعانىنا ايرىقشا نازار اۋدارعان ءجون.

حالىقارالىق قازىلار القاسى پەدا­گوگتەردىڭ كاسىبي دامۋىنداعى ۇيىم­نىڭ اكادەميالىق جەتىستىكتەرى مەن قۇندى تاجى­ريبەسىن مويىنداۋى حالىقارالىق سەنىم­نىڭ ارتۋىنا سەبەپكەر بولدى. ورتالىق يۋگرا–حانتى-مانسى اۆتونوميالىق وكرۋ­گىنىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ مۇعا­لىمدەرىنە ارنالعان ەكى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەدى. ونلاين كۋرستار sdo.cpm.kz قاشىقتان وقىتۋ پلاتفورماسىندا ءوتتى. ساۋالداما ناتيجەلەرى بويىنشا, تىڭداۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى (96%) كاسىبي قاجەتتىلىكتەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتەلگەنىن جانە وقىتۋ فورماتىنىڭ تيىم­دىلىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باسقا وڭىرلەرىندە – سامارا, بارناۋل, تولياتتي قالالارى­نىڭ مۇعالىمدەرىنە ارنالعان وقىتۋ ءىس-شارا­لارى وتكىزىلدى.

ەۋروپالىق وداقتىڭ «تۇرىكمەن­ستان­داعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ىقپال ەتۋ» جوباسىمەن ىنتىماقتاستىق اياسىن­دا بىلىك­تىلىكتى ارتتىرۋدىڭ توعىز باعدار­لاما­سىن ازىرلەپ, تۇرىكمەنستاننىڭ اشعا­باد قالاسى مەن ۋالاياتتارىنداعى مەك­تەپتەر مەن كوللەدج پەداگوگتەرىن, بىلىك­تىلىكتى ارتتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ جانە تۇرىك­مەنستاننىڭ ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ ينستي­­تۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن وقىتتىق.

ورتالىقتىڭ قىزمەتى شەتەلدىك ارىپ­تەس­تەردىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ كەلەدى. ءبىز ورتالىق ترەنەرلەرىنىڭ رەسەيلىك پەداگوگتەرگە ارنالعان شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزەتىن EdCrunch ءبىلىم بە­رۋ­دەگى جاڭا تەحنولوگيالار اياسىندا ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى كونفەرەنتسيانىڭ بەل­سەندى قاتىسۋشىسى بولدىق. بۇگىندە ولارمەن بىرگە مەكتەپتى باسقارۋدىڭ تسيفرلى جاتتىعۋ قۇرىلعىسىن جاساۋ جوباسىمەن جۇمىس ىستەۋدەمىز.

پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ساپا­سىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان سەر­پىن­­دى وزگەرىستەر ترەنەرلەردىڭ كاسىبي­لىگى­نە بايلانىستى بولماق. وسى رەتتە ترە­نەرلەردىڭ جوعارى دەڭگەيلىگىن ولار­دىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارى ايقىندايدى. قىزمەت­كەرلەردىڭ 20-دان استام عىلىمي جۇمىس­تارى حالىقارالىق جۋرنال بەتتەرىندە جا­رىق كوردى.

باعدارلامالاردىڭ مونيتورينگى بو­يىن­شا بىرلەسكەن قازاقستاندىق-بريتان­دىق زەرتتەۋدى ەرەكشە اتاپ وتكىمىز كەلەدى, ونىڭ ناتيجەلەرى «پەداگوگيكالىق شەبەر­لىك ورتا­لىعىنىڭ باعدارلامالارى. ىقپا­لىن زەرتتەۋ» (Impact Study: Centre of Excellence Programmes. Report) حالىقارالىق رەتسەنزيالاناتىن Teacher Development جۋرنالىندا (2016) جاريالاندى. بۇل ورىن العان وزگەرىستەردىڭ اۋقىمىن جانە ولاردىڭ ساپاسىن دالەلدەۋ جۇيەسىن بىلدىرەدى, ول مەكتەپتەردىڭ جۇمىس ىستەۋ مادەنيەتىندە, مۇعالىمدەردى سىنىپتاردا وقىتۋ پراكتيكاسىندا, قازاقستاندىق مەكتەپ وقۋشىلارى­نىڭ ىنتاسى مەن وقۋ جەتىستىكتەرىندە كورى­نىس تابادى. «پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىنىڭ باعدارلامالارى. ىقپالىن زەرتتەۋ» ناتيجەلەرى ماينداعى فرانكفۋرت (گەر­مانيا), نيۋ-يورك (اقش), ماسكەۋ (رەسەي) قالالارىندا وتكەن حالىقارالىق كىتاپ كورمەلەرىندە التىن مەدالدارمەن ماراپاتتالدى.

سونداي-اق ورتالىق ترەنەرلەرىنىڭ زەرت­تەۋلەرى WALS-ءتىڭ (دۇنيەجۇزىلىك ساباقتى زەرتتەۋ قاۋىمداستىعى, 2015 ­جىلدان باستاپ ورتالىق ونىڭ رەسمي مۇشەسى) جىل سايىن وتكىزىلەتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا ۇسىنىلدى. دۇنيە­جۇزىلىك قاۋىمداستىق ساباقتى زەرتتەۋدى ەنگىزۋدەگى قازاقستاندىق تاجىريبە قاۋىم­داستىقتىڭ بەيجىڭ قالاسىنداعى ساراپ­شىلىق كەڭەسىندە (2018) جانە امستەردام قالاسىنداعى كونفەرەنتسيا اياسىنداعى جەكە سيمپوزيۋمدا (2019) ارنايى ماسەلە رەتىندە قارالدى.

مالايزيا ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ شاقىر­تۋىمەن 2021 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ورتا­لىق مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىنە ساباقتى زەرتتەۋدى ەنگىزۋ تاجىريبەسى بويىنشا تانىستىرىلىم جاسادى. ورتالىق مەكتەپتىڭ ىشكى الەۋەتىن ارت­­تىرۋ, مۇعالىمدەردىڭ جۇيەلى جانە قۇ­­رى­­­لىمدىق كاسىبي دامۋى ءۇشىن ەكى با­عىتتا جۇزەگە اسىرىلعان كۋرستان كەيىنگى ادىستەمەلىك قولداۋ جۇيەسىن قۇردى.

بىرىنشىدەن, بۇل ادىستەمەلىك بەلسەن­دىلەردى دايىنداۋ. وسى جۇيە ارقىلى ەلىمىزدىڭ ءاربىر مەكتەبىندە ۇيلەستىرۋشىلەر مەن ترەنەرلەردىڭ ءتورت ساناتى تابىستى جۇمىس ىستەيدى: وقىتۋ ادىستەمەسى مەن تەحنولوگيالارى, زەرتتەۋلەر, كريتەريالدى باعالاۋ, تاپسىرمالاردى ازىرلەۋ جانە ساراپتاۋ بويىنشا. بيىل مۇعالىمدەردىڭ زەرتتەۋ جانە تالداۋ, دەرەكتەردى جۇيەلەۋ جانە وڭدەۋ, دياگنوستيكانى جۇزەگە اسىرۋ داعدىلارىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا تالداۋ بويىنشا جاڭا ساناتتى مەكتەپ ترەنەرلە­رىن وقىتۋ باستالدى. سونداي-اق ترەنەر­لەر قۇرامىن دايىنداۋ بارىسىندا پراك­تيك-مۇعالىمدەرگە ۇلكەن كوڭىل بولىنەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. 2021 جىلى پاندىك كۋرستار­دا ترەنەرلەر قۇرامىنىڭ 75%-ىنان استامى الدىن الا ىرىكتەۋدەن جانە ورتالىق­تا وقىتۋدان وتكەن جالپى ءبىلىم بەرەتىن جانە زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ ۇزدىك ءپان مۇعالىمدەرى بولدى.

ەكىنشىدەن, ءار اۋدان مەن قالادا جە­تەكشى مەكتەپتەر جەلىسىن قۇرۋ. ورتالىق جەتەكشى مەكتەپتەر قىزمەتىنىڭ قاراپايىم, بىراق ءتيىمدى مودەلىن جاسادى: وقىتۋدان وتكەن جانە جەتەكشى مارتەبەسىن العان ءاربىر مەكتەپ ءوز وڭىرىندەگى بىرنەشە سەرىكتەس مەكتەپتەردى ءوزارا ءىس-قيمىل اۋقىمىنا «تارتىپ», ادىستەمەلىك ىنتىماقتاستىق جانە «تەپە-تەڭدىك» قاعيداتى بويىنشا تاجىريبە الماسادى نەمەسە وقىتادى. جىل سايىن جەتەكشى مارتەبەسىنە يە بولعان مەكتەپتەر ءتىزىمى بەلسەندى تۇردە تولىقتىرىلىپ وتىرادى. 2023 جىلعا قاراي ولاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى سانى 2000-عا جەتەدى, بۇل جالپى, اۋقىمدى ادىستەمەلىك قولداۋدان جەكە جانە اتاۋلى قولداۋعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەگەر العاشقى جىلدارى ادىستەمەلىك قولداۋ مۇعالىمدەردىڭ مەتاپاندىك داعدى­لارىن دامىتۋعا نەگىزدەلسە, سوڭعى جىلدارى ول ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن باقىلاۋ جانە تالداۋ, پاندىك قۇزىرەتتىلىكتەردى دامىتۋ, جيىنتىق باعالاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا وقۋ جەتىستىكتەرىنىڭ ديناميكاسىن, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن باسقارۋعا ارنالعان مەكتەپىشىلىك باقىلاۋ سياقتى تاقىرىپتارعا باعىتتالعان.

ءبىز تسيفرلى قايتا قۇرۋ داۋىرىندە ءومىر سۇرۋدەمىز. پەداگوگتەردىڭ تسيفرلى داع­دىلارىن دامىتۋ – ورتالىقتىڭ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى. 2018 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ پەداگوگتەرى­نە ارنالعان قاشىقتان وقىتۋدىڭ sdo.cpm.kz ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى جۇمىس ىستەيدى. قازىرگى تاڭدا پەداگوگتەر مەن باسشىلار­عا ارنالعان 400-دەن استام ونلاين كۋرس­تار مەن ۆەبينارلار ورنالاستىرىلعان. مۇعالىمدەردىڭ ونلاين وقىتۋعا مۇمكىن­دىكتەرىن كەڭەيتە تۇسەتىن online.cpm.kz ەكىن­شى پلاتفورماسى ازىرلەندى.

مۇعالىمدەردىڭ دامۋىنداعى جەكە تراەك­توريانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن وسى پلاتفورماعا ورتالىقتىڭ ءبىلىم بەرۋ ونىم­دەرىنىڭ ونلاين ءتىزىلىمى (كۋرستار, سەمينارلار/ۆەبينارلار, قۇرالدار) بىرىكتىرىلگەن.

جاڭا قۇزىرەتتىلىكتەردى الۋدىڭ ءتيىم­دى قۇرالى رەتىندە ورتالىقتىڭ باستاما­سىمەن بارلىق نيەت بىلدىرۋشىلەر ءۇشىن «قاشىق­تان وقىتۋدى ۇيرەنەمىن», «باقىتتى اتا-انا – تابىستى بالا», «ەسسە جازۋ» جاپپاي اشىق ونلاين كۋرستارى ازىرلەنىپ, ىسكە قوسىلدى.

تسيفرلى تەحنولوگيالار, تسيفرلى رەسۋرستار جانە ولاردى پايدالانۋ پروتسە­سىندە تۋىندايتىن جاڭا كاسىبي بايلانىس­تار مەن قاتىناستار بىزگە جاڭاشا ويلاۋعا, جوسپارلاۋعا جانە شەشىمدەر قابىلداۋعا جول اشىپ, ۇيىمدى دامىتۋعا جاڭا مۇم­كىندىكتەر بەرەدى.

بۇل پەداگوگتەردىڭ كاسىبيلىگى مەن شەبەرلىگىن دامىتۋدا, قازىرگى زاماننىڭ جاڭا سىن-تەگەۋرىندەرىنە سايكەس شىعار­ماشىلىق ىنتىماقتاستىقتا جاڭا بيىك­تەرگە قول جەتكىزۋگە شابىت بەرەدى.

جانبوتا كابدىكاريموۆا,

«نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى