ۇلت ساۋلىعىن ۇلىقتاعان شاھار

العىس ارقالاعان اق حالاتتىلار

باس قالانىڭ باستى ارحيتەكتورى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىر سوزىندە «حالقىمىز جاڭا دا جاس مەملەكەتىنىڭ استاناسىن ءوزىنىڭ قالاعان جەرىنە, ءوزىنىڭ قالاۋى بويىنشا ورناتتى. ەڭ باستىسى, ءوزىنىڭ كىندىك قالاسىنىڭ قۇرىلىسىنا بىلەك سىبانىپ, بار كۇش-قايراتىن, ىنتا-جىگەرىن سالدى. ءار كوشەگە, ءار ۇيگە جۇرەك مەيى­رىن, پەرزەنتتىك سۇيىسپەنشىلىگىن, جان جى­لۋىن جۇمسادى. استانا وسىلايشا حال­قىمىزدىڭ ايالى الاقانى, ىستىق مەيى­رىمىمەن تۇرعىزىلدى. سوندىقتان دا, بۇل قالا بارىمىزگە ەرەكشە قىمبات, ايرىق­شا اياۋلى. تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى ءمانى – تاريحتىڭ جاڭا بەتىن ءوز ەركىڭمەن, ءوز شە­شىمىڭمەن باستاۋدا بولسا كەرەك. تاۋەل­سىزدىك بىزگە جاڭا جولىمىزدى, ءوزىمىزدىڭ سونى سوقپاعىمىزدى تابۋعا زور مۇمكىندىك ۇسىندى. سول جاڭا جولىمىزدى ءبىز استانا ارقىلى تاپتىق», دەگەن بولاتىن.

راسىمەن دە, بۇگىنگى ەڭسەلى ەلوردا – حا­لىقتىڭ ايالى الاقانى, ىستىق مەيىرى­مى­مەن تۇرعىزىلعان شاھار. جاستارى – جاڭاشىلدىققا, ەرەسەگى ەرەكشەلىككە ۇم­تىلادى. قالا تۇرعىندارى ءبىر ءۇيدىڭ با­لاسىنداي باۋىرمال. وعان جاھاندا «جا­مان ىندەت» ۇستەمدىك قۇرعان كەزدە بارىپ كوز جەتكىزدىك. ەنجارلىق تانىتقان ەشكىم بولعان جوق. ساۋلىعىمىزدى ويلاپ ساقتاندىق. بەتپەردە تاعىپ, بەرەكەمىزدەن ايىرىلماۋعا تىرىستىق. بۇل ارينە قا­را­پايىم ازاماتتاردىڭ العاۋسىز امال-نيەتى ەدى. الايدا تۇرعىنداردىڭ «باس­تى بايلىعىن» كوزىنىڭ قاراشىعىنداي قور­عا­عان مەديتسينا سالاسى ماماندارىنىڭ ۇلت ساۋلىعىن ساقتاپ قالۋ جولىنداعى ەسەلى ەڭبەگى مەن ولشەۋسىز ۇلەسى ءوز الدىنا ۇشان-تەڭىز.

وسى ەسىل ەڭبەكتى ەسكەرگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر ء«بىز بىرگەمىز» جالپىۇلتتىق ونلاين-فورۋمىندا كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قار­سى كۇرەسكە زور ۇلەس قوسقان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارناپ «التىن جۇرەك» ەسكەرتكىشىن تۇرعىزۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بيىل 18 مامىردا پرەزيدەنت تاپسىرماسى ورىندالىپ, ەل­وردانىڭ سول جاعالاۋىندا الماتى مەن اقمەشىت كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى جاڭا ساياباقتىڭ اۋماعىندا ەڭسەلى ەسكەرت­كىش بوي كوتەردى. ونىڭ اشىلۋ سال­تاناتىنا قاتىسقان پرەزيدەنت ق.توقاەۆ «بۇل – جاھاندىق دەرتكە قارسى كۇرەس­كەن وتانداستارىمىزعا دەگەن ەل قۇر­مە­تىنىڭ بەلگىسى. سونداي-اق حالىقتىڭ ادال پەرزەنتتەرىنە ىستىق ىقىلاسىنىڭ كورى­نىسى. ەسكەرتكىش ەل باسىنا قيىندىق تۋعان ساتتە قاھارماندىق كورسەتكەن جانداردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ ورنىنا اينالادى», دەگەن بولاتىن.

ءيا, «قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاش­تاي» مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارى قانداي قۇرمەتكە بولسىن لايىق. «مەم­لەكەت باسشىسى مەديتسينا قىزمەت­كەر­لەرىن قولداۋعا ايرىقشا كوڭىل بولەدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدى جالعاستىرامىز: مەديتسينا مە­كە­مە­لەرىن قوسىمشا قوندىرعىلارمەن جاب­دىقتايمىز, جاڭا ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردى سالىپ, جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جالاقىنى وسىرەمىز, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە سىي­اقىنى ۇزبەيمىز, ولاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرە­مىز», دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ.

باسىمىز اۋىرىپ, بالتىرىمىز سىزداسا الدىمەن وسى دارىگەرلەر قاۋىمىنا اسى­عاتىنىمىز دا انىق. اسىرەسە, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى ادامزات بالاسىن اۋرەگە سالىپ تۇر. سوعان قاراماستان ۆي­رۋسقا قارسى تۇرۋ قادامدارى كوڭىل كونشىتەدى. ماسەلەن, نۇر-سۇلتاندا تۇر­عىنداردى ۆاكتسينالاۋ قارقىنى ارتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى ازاماتتاردىڭ ۆاكتسينالاۋ پۋنكتتەرىنە بەلسەندى كەلىپ جاتقانىن اتاپ وتۋدە. بۇگىندە بۇلدىرشىندەردەن باسقا بارلىق جاس ساناتتاعى تۇرعىندار كۆي-گە قارسى ۆاكتسينا الۋعا اسىعادى. ولاردىڭ اراسىندا جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەلدەر, 12 جاستان 18 جاسقا دەيىنگى جاسوسپىرىمدەر بار. ەلوردادا بارلىعى 460 مىڭعا جۋىق ادام ەكپەنىڭ ءبىرىنشى كومپونەنتىن الدى. بۇل ەكپە الۋعا جاتاتىن تۇرعىنداردىڭ 64,6%-ىن قۇرايدى. جالپى, ەلوردا اۋما­عىنداعى 711 مىڭنان استام قالا تۇرعىنى ۆاكتسينالاۋعا جاتادى. قازىرگى ۋاقىتتا ازاماتتاردىڭ تاڭداۋىنا ەكپەنىڭ ءۇش ءتۇرى ۇسىنىلادى. ونىڭ قاتارىندا رەسەيلىك «سپۋتنيك», وتاندىق QazVac ۆاكتسيناسى جانە قىتايلىق Sinofarm Verocell پرەپاراتى جانە جۇكتى, بالا ەمىزەتىن ايەلدەر, 12 جاستان 18 جاسقا دەيىنگى جاس­وسپىرىمدەر ءۇشىن امەريكالىق Pfizer پرەپاراتى بار.

بۇگىندە ەلوردا اۋماعىنداعى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ ماقساتىن­دا­عى ءتۇرلى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىنىپ جاتىر. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, نۇر-سۇلتان قالاسىندا دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىندا, ءبىرىنشى كەزەكتە, كورو­ناۆيرۋس ينفەكتسياسى پاندەمياسىنا بايلانىس­تى ۇلكەن جۇمىس اتقارىلدى. پاندەميا وتانداستارىمىزدىڭ ومىرىنە تۇ­زەتۋلەر ەنگىزگەنىمەن, قويىلعان نەگىز­گى مىن­دەتتەردى ىسكە اسىرۋعا كەدەرگى كەلتىرمەدى.

ساپالى قىزمەت ۇسىنىپ كەلەدى

وسى كۇنى ەلوردادا 256 مەديتسينالىق ۇيىم بار. سونىڭ ىشىندە, 31-ءى – قالا اكىم­دىگىنە ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم. سونداي-اق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسى, جوعارى مەديتسينالىق كوللەدج, ارنايى مەديتسينالىق جابدىقتاۋ بازاسى, مامانداندىرىلعان بالالار ءۇيى, پاتولوگواناتوميالىق بيۋرو جانە جيتس-تىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس جونىندەگى ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. بۇعان قوسا, 1 ۆەدومستۆولىق جانە 19 جەكە مەديتسينالىق ۇيىم حالىققا العاش­قى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتەدى.

كەيىنگى جىلدارى نۇر-سۇلتان قالا­سىنداعى تۇرعىندار سانىنىڭ ءوسۋ قار­قى­نى جىلىنا شامامەن ەلۋ مىڭ ادامعا جۋىقتادى. بۇل اۋىسىمىنا 250-دەن 500 ادام كەلۋىنە بولاتىن جاڭا ەمحانالار, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كو­مەك ورتالىقتارى مەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, سونىڭ ىشىندە اۋىسىمىنا 100 ادام كەلۋىنە بولاتىن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ ءبىرىنشى قاباتتارىندا ور­نالاسقان تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلاردى سالۋدى تالاپ ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جو­بالار بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن عانا ەمەس, جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن دە ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل رەتتە, مەديتسينالىق قىزمەتتەر نارىعىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ وڭىرلىك پەرسپەكتيۆالىق جوسپارىنا سايكەس, قالانىڭ تەز دامىپ كەلە جاتقان, حالىق تىعىز ورنالاسقان بولىكتەرىندە نەمەسە ونىڭ شەت اۋماقتارىندا باستاپقى بۋىن ۇيىمدارىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ كەسى­رىنەن پايدا بولعان كۇردەلى ەپيدەميو­لو­گيا­لىق جاعدايعا قاراماستان, نۇر-سۇلتان قالاسىندا العاشقى مەديتسينالىق-سا­ني­­تارلىق كومەك ۇيىمدارى شتاتتىق رەجىم­دە جۇمىس ىستەدى. امبۋلاتوريالىق قىز­مەتتىڭ تيىمدىلىگى پاتسيەنتتەردىڭ كوپ­شى­لىگىن ۇيدە ەمدەۋگە, اسىرەسە, اۋىر, كۇر­­دەلى ناۋقاستار ءۇشىن ستاتسيونارلىق توسەك­تەردى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بە­رە­دى. ناۋقاستاردى امبۋلاتوريالىق دەڭ­گەي­دە تۇراقتى باقىلاۋ ينفەكتسيالىق ستا­تسيو­نارلاردىڭ جۇكتەمەسىن تومەن­دە­تۋگە ىق­پال ەتەدى. سىرقاتتانۋ جاعداي­لارى­­نىڭ وسۋىنە قاراماستان, بيىل شىلدە ايىن­­دا كۇندەلىكتى ەمدەۋگە جاتقىزىلعان پا­تسيەنت­تەردىڭ جالپى سانىنىڭ 20%-دان اسپادى.

ءموبيلدى بريگادالاردىڭ جۇمىسى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسى­نىڭ جۇكتەمەسىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەر­دى. بىلتىر جاز ايلارىندا جەدەل جار­دەم بريگادالارى تاۋلىگىنە ورتا ەسەپپەن 2 700-گە جۋىق قوڭىراۋ شالۋشىعا قىزمەت كورسەتتى. سونىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قاتىستى 400 قوڭىراۋ شالىندى. بيىل ورتا ەسەپپەن 2 مىڭ شاقىرتۋ بولسا, سونىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسيا­سى­نا قاتىستىسى – 200. بۇگىندە نۇر-سۇل­­تان قالاسىندا ەپيدەميولوگيالىق جاع­داي تۇراقتاندى. تاۋلىگىنە ورتا ەسەپپەن 200-گە جۋىق جاڭا COVID-19 وقيعاسى تىركەلەدى. تيىسىنشە, ستاتسيونارلارداعى توسەك قورىنىڭ جۇكتەمەسى 70-تەن 40%-عا دەيىن تومەندەدى. جالپى العاندا, ەلور­دالىق مەديتسينانىڭ باستى ماقساتى – ۇسى­نىلاتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ازاماتتارىمىزعا جوعارى بىلىكتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ.

كۇن سايىن 80 ءسابيدىڭ كىندىگى كەسىلەدى

بۇگىندە ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ كەڭ سپەكترىن ۇسىنادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەدي­تسينا سالاسىنىڭ ماماندارى تۇر­عىنداردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋدا, ­اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن انىق­تاۋدا ەڭ ءتيىمدى شارا رەتىندە ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن ەنگىزۋدە, اۋرۋلار­دىڭ الدىن الۋدا ەلەۋلى جولدان ءوتتى. نەگىزگى مەديتسينالىق-دەمو­گرا­فيالىق كورسەتكىشتەر دە تاۋەلسىزدىك جىلدارى وڭ ۇردىسكە يە. كۇن سايىن ەلور­دادا ورتا ەسەپپەن 80 بالا ومىرگە كەلەدى. 400-دەن استام ادام اۋرۋحاناعا جات­قىزىلادى. جەدەل جاردەم 2 مىڭنان استام ادامعا جەدەل كومەك كورسەتىپ, ەم­حانالاردا كۇنىنە 8500-دەن استام ادام قارالادى. كۇنىنە 150-دەن استام وتا جا­سالادى. بۇل – حالىققا ساپالى مەدي­تسي­نالىق كومەك كورسەتۋ كەزىندەگى ۇزدىكسىز جۇمىستىڭ ناتيجەسى.

وسى كۇنى ەل استاناسىندا كوپتەگەن كلينيكالار اشىلدى. سولاردىڭ نەگىزىندە بۇگىندە بىرەگەي مەديتسينالىق تەحنولوگيالار قولدانىلىپ جاتىر. تيىسىنشە, ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قالا مارتەبەسىندە دامىپ كەلەدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى قوعامدىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىم­دارى­نىڭ سىرتقى كەلبەتىن دە, ىشكى مازمۇنىن دا بىرتە-بىرتە وزگەرتىپ, قىزمەت كورسەتۋدى جاق­سارتۋ جانە قوناقجايلىلىق ستاندارتتارىن («قوناقجاي مەديتسينانى») جولعا قويىپ كەلەدى. ءۇش ونجىلدىقتا قالادا تۇتاس مەديتسينالىق كلاستەر, سونىڭ ىشىن­دە بوساندىرۋ كومەگىن كورسەتەتىن كلاس­تەر قۇرىلدى. بۇگىندە بالا تۋدىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىستى 1 قالالىق پەر­زەنتحانانىڭ ورنىنا 3 دەڭگەيلى كومەك كورسەتەتىن 3 كوپبەيىندى اۋرۋحانا قۇ­رامىندا 3 اكۋشەرلىك بلوك جۇمىس ىستەيدى.

جاڭا تەحنولوگيا – دامۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ بەلگىسى

شاھارداعى مەملەكەتتىك كلينيكالاردا جىل سايىن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار حالىقتى دياگ­نوستيكالاۋ مەن ەمدەۋگە ارنالعان زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق اپپاراتتارمەن جاراقتاندىرىلۋدا. بيىل 3 قالالىق اۋرۋحانا مەن ەكى ەمحانا كت جانە مرت جاڭا اپپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتىل­دى. قازىرگى جاعداي – پاندەميا كەزەڭىندە ناۋقاستاردى ۋاقتىلى دياگنوستيكالاۋ ءۇشىن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتار­لىق كومەك ۇيىمىن جاڭا تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ اسا قاجەتتىلى­گىن كورسەتىپ وتىر. ماسەلەن, وتكەن ايدا №2 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانا جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالدى. مەديتسينالىق مەكەمەدە مۋلتيسپيرالدى كومپيۋتەرلىك توموگراف ورناتىلدى. بۇل – ادامنىڭ ىشكى مۇشەلەرىنىڭ جاعدايى تۋرالى تەز اقپارات الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زاماناۋي جانە ءدال دياگنوستيكالىق ءادىس.

ورناتىلعان جابدىقتىڭ ارتىقشىلى­عى – ونى پايدالانۋ كەزىندە پاتسيەنتتەر مەن قىزمەتكەرلەرگە رادياتسيالىق جۇك­تەمە ازايادى. سايكەسىنشە زەرتتەۋ ۋا­قىتى قىسقارادى جانە اپپاراتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتى ارتادى. وسىلايشا, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى بۇگىنگى مەديتسينا ۇسىنىلاتىن قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارت­تىرىپ قانا قويماي, ەمدەلۋشىگە باع­دارلانعان قادامدار جاساپ كەلەدى. ديا­گنوستيكادان ءوتۋ دە, مەديتسينا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇسىنىسىن, قورىتىندىلارىن ءبىر جەردە الۋ دا جەڭىلدەي ءتۇستى. ىڭعايلى قىز­مەت دارىگەردىڭ دە, ەم قابىلداۋشى ازاماتتىڭ دا جانىنا جايلى بولاتىنى انىق. تيىسىنشە, مۇنداي جاڭا قۇرىلعى كەۋدە قۋىسىنىڭ اۋرۋلارىن ەرتە كەزەڭدە دياگنوستيكالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ال 2021 جىلى قازان ايىنىڭ باسىندا №4 قالالىق ەمحانادا انگيوگرافيامەن كومپيۋتەرلىك توموگرافيانىڭ جاڭا اپپاراتى ورناتىلدى. كارديو-پاكەتى بار زاماناۋي جابدىق جۇرەك-قانتامىر جۇ­يەسىنە تولىق دياگنوستيكا جۇرگىزەدى.

بىلتىر ەلىمىز كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن بەتپە-بەت كەزدەستى. ءتىپتى جو­عارى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ ءوزى تو­تەپ بەرە الماي, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىندە قيىندىقتاردى باستان وتكەر­دى. بىراق ەلوردا ۆيرۋسقا قارسى تۇرۋ, ازا­ماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ مىن­دەتىن بارىنشا ورىندادى جانە وسى كۇنگە دەيىن كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستى جالعاستىرىپ كەلەدى. مۇنىڭ بارلىعى وتانداستارىمىزدىڭ ۇيىم­شىلدىعى مەن مەديتسينا قىزمەت­كەرلەرىنىڭ كاسىبيلىگىنىڭ, جەدەلدىگى مەن با­تىلدىعىنىڭ ناتيجەسى. پاندەميا باستال­عاننان بەرى ەلوردادا 140 مىڭنان استام ادام ەمدەلىپ شىقتى (97%). بارلىق كۇش پەن رەسۋرس وسى ۆيرۋسپەن كۇرەسۋگە باعىتتالدى.

وسىلايشا, پاندەميا كەزىندە 4 مىڭ توسەكتىك ورىن ۇيىمداستىرىلىپ, 8 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىلدىرىلدى. ستاتسيونارلاردىڭ ءوجج-اپپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى 100%-دى قۇرادى. ىندەت­كە شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋ ءۇشىن 19 كت (رەسپۋبليكالىق كلينيكالاردان, جەكە مەديتسينالىق ۇيىمداردان جانە وزگە ۇيىمداردان كت قوسا العاندا) الىندى. سونىمەن قاتار 27 رەنتگەن-اپپارات, 1 مىڭنان استام وتتەگى كونتسەنتراتورى جا­نە 1,5 مىڭعا جۋىق وتتەگى نۇكتەسى قولعا ءتيدى.

بۇل رەتتە, پاندەميا بەلەڭ العاننان بەرى شاھاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى دە ايتارلىقتاي جاڭعىردى. جەدەل مەدي­تسينالىق جاردەم اۆتوكولىكتەرىنىڭ پاركى تولىقتاي جاساقتالدى. مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ 350-دەن استام تۇلەگى COVID-19-عا قارسى كۇرەس جۇمىسىنا تارتىلدى. مەديتسينا سالاسىنىڭ كادرلىق قۇرامىن تولىقتىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 500 گرانت ءبولىندى. جەدەل جاردەم اۆتو­كولىكتەرىنىڭ پاركى 107 بىرلىككە تولىقسا, سونىڭ 65 بىرلىگى – س كلاستى رەانيموبيل.

وسىنىڭ بارىنە العاشقى مەديتسينا­لىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمىنا تەك 2020 جىلى 44 بىرلىك سانيتاريالىق اۆتو­كولىك بەرىلدى. بۇعان قوسا, ولاردىڭ ار­قايسىسى قايىرىمدىلىق قاراجاتى ەسەبىنەن ءموبيلدى بريگادالارعا ارنال­عان 1 كولىكپەن قامتىلدى. بۇگىندە جاڭا ستان­دارتتارعا ساي بولۋ جانە ەلور­دا­لىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭ­عىرتۋ ماقساتىندا نۇر-سۇلتان قالا­سى اكىمدىگىنە قاراستى مەديتسينالىق ۇيىم­داردىڭ عيماراتىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلۋدە. بيىل كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 434,5 ملن تەڭگە ءبولىندى. عيماراتتاردى قايتا قۇرۋ مەملەكەتتىك ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار ءۇشىن قولعا الىندى. بۇعان قوسا, قىسقا مەرزىمدە ەلوردادا 210 ورىندىق قالالىق جۇقپالى اۋرۋلار ورتالىعى جوبالانىپ, سالىنعانىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.

ء«ۇي جانىنداعى دارىگەر» – حالىققا جاقىن مەديتسينا

حالىققا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتى جاقىن ەتۋ ماقساتىندا 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا 20 مينۋت­تىق قادامدىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاما­سىز ەتەتىن 30 ء«ۇي جانىنداعى دارىگەر» نىساندارى اشىلدى. سونىڭ ىشىندە 260 مىڭنان استام ادامدى قامتي وتىرىپ, جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋمەن 25 نى­سان قولدانىسقا بەرىلدى. ونىڭ 6-ى – قالا شەتىندە. ء«ۇي جانىنداعى دارىگەر» نى­ساندارى نەگىزىنەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتتارىندا ورنالاسقان. مۇندا پا­تسيەنتتەرگە العاشقى مەديتسينالىق-سا­نيتارلىق كومەك كورسەتىلەدى. بۇل جاقىن­ ماڭداعى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىن تىر­كەي الا­تىن ەمدەۋ-امبۋلاتوريالىق پۋنكتتەر­دىڭ ءبىر ءتۇرى. ماسەلەن, بوكەيحان كوشەسى, 21 مەكەنجايى بويىنشا ورنالاسقان «امانات» وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتا­لى­عىنا بۇگىندە 14 مىڭعا جۋىق قالا تۇر­عىنى تىركەلگەن. وتكەن جىلى ورتالىق ءوز جۇمىسىن ەندى باستاعان كەزدە, تىركەل­گەن­دەردىڭ سانى شامامەن 9 مىڭ پاتسيەنتتى قۇرادى. مەديتسينالىق مەكەمە №9 قالا­لىق ەمحانا بازاسىندا جۇمىس ىستەيدى.

بۇعان قوسا جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 10-عا جۋىق نىساندى اشۋ جوسپارلا­نىپ وتىر. ولاردىڭ ءبىر بولىگى جۇمىس ىستەپ تۇر. ماسەلەن, «سالاۋاتتى استا­نا» جشس (قورداي كوشەسى, 85, ن. پ. 32,8,7,6); «سالاۋاتتى استانا» جشس ء(ا.بەكتۇروۆ كوشەسى, 1/2, ن. پ. 10); «جانۇيا» قازاقستاندىق الەۋمەتتىك-مە­دي­تسينالىق كومپانياسى جشس (انەت بابا ك-ءسى, 13); «جانۇيا» قازاقستاندىق الەۋ­مەتتىك-مەديتسينالىق كومپانياسى» جشس فيليالى (باراەۆ ك-ءسى, 13); «ونەگە» وتباسىلىق دەنساۋلىق جانە باقىت ورتالىعى جشس (تۇران داڭعىلى 7); «شيپاگەر» وتباسىلىق دەنساۋلىق ور­تا­لىعى جشس ء(اليحان بوكەيحان كوشەسى, 6).

سونداي-اق «ونەگە» وتباسىلىق دەن­ساۋلىق جانە باقىت ورتالىعى» جشس (ت.جۇرگەنوۆ كوشەسى, 18/2); «شيپاگەر» وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتالىعى» جشس (تۇران داڭعىلى, 55); «شيپاگەر» وتبا­سى­لىق دەنساۋلىق ورتالىعى جشس (ساۋران كوشەسى, 15); «كيرپيچنىي ت.ا. «دوس­تىق» پقجبو سىندى مەكەنجايلاردا ورنا­لاس­قان ء«ۇي جانىنداعى دارىگەر» نىساندارىندا جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.

سونىمەن قاتار 2020 جىلدىڭ سوڭىن­دا «سارىارقا» جانە «بايقوڭىر» اۋداندارىندا 2 جاڭا ءىرى ەمحانانىڭ قۇرى­لىس جوباسى ماقۇلداندى. سونداي-اق جەكە ينۆەستورلار تاراپىنان «ەسىل» جانە «الماتى» اۋداندارىندا وسىنداي نى­سانداردى سالۋعا قىزىعۋشىلىق باي­قالادى. نىساندار 2022-2023 جىلدارى قولدانىسقا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. الداعى جىلدارى №1 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا اۋماعىندا 250 توسەكتىك ورىنعا ارنالعان پەرزەنتحانا بلوگى سالىنادى. بۇگىندە پاتولوگواناتوميالىق بيۋروعا ار­نالعان جاڭا عيماراتقا ۇقساس جاعداي جاسالعان ەسكيزدىك جوبا كەلىسىلدى.

كادرلار قاتارى قالاي تولىقتىرىلادى؟

بۇگىنگى تاڭدا ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا 12 مىڭعا جۋىق دارىگەر مەن 6 مىڭ ورتا قىزمەتكەر جۇ­مىس ىستەيدى. سوعان قاراماستان كادر جە­تىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى دە بار. تاپشىلىق جالپى پراكتيكا دارىگەرلەرىنە, پەدياتر­لار مەن تەراپەۆتەرگە قاتىستى بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار رەانيماتولوگتەر مەن اكۋشەر-گينەكولوگتەردىڭ دە قا­جەتتىلىگى بايقالادى. جالپى, ەلوردادا بۇگىندە 289 مەديتسينا قىزمەتكەرى تاپشى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا ءتيىستى شارالار قابىلدانىپ جاتىر. ماسەلەن, كادرلاردى كاسىبي تۇرعىدا دامىتۋ ءۇشىن بيۋدجەتتە مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارت­تىرۋعا, ەل ىشىندە جانە شەتەلدە قايتا دايارلاۋعا قاراجات كوزدەلگەن. وسىلايشا, جىل باسىنان بەرى شەتەلدە 24 ادام, ەل ىشىندە 108 ادام وقىتىلدى.

الايدا مامانداردى تۇراقتاندىرۋ­دىڭ توتە جولى – ولاردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشىپ بەرۋ ەكەنى انىق. بۇل رەتتە, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدى­گى ءتۇرلى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىن ­ىس­كە اسىرىپ كەلەدى. ماسەلەن, ەلوردادا «جۇ­مىس ىستەيتىن جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي باع­دارلاماسى»; قازاقستان يپوتەكالىق باعدارلاماسى جەلىسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى جانە بىرقاتار باسقا دا تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى قولعا الىنىپ جاتىر. سونىمەن قاتار قازىر قالانىڭ ءۇش اۋدانىندا ەلوردالىق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان جاتاقحانالار سالۋ جۇمىستارى باستاۋ الدى.

بۇعان قوسا, 293 ورىنعا بولىنگەن مە­ديتسينالىق كادرلاردى (رەزيدەنتتەردى) دايار­لاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك گرانت­قا وتكى­زىلگەن كونكۋرس قورىتىندىسى بو­يىن­شا 283 رەزيدەنت قابىلدانعانىن ايتتى. بۇگىندە ولاردىڭ 274-ءى ءبىلىم الىپ جاتىر. ايتا كەتەيىك, مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىر­ماسىن ورىنداۋ اياسىندا 2023 جىلعا دەيىن دارىگەرلەر مەن ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن جىل سا­يىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. وسىلايشا, 9 ايدا جالا­قىنى كوتەرۋ موني­تورينگىنىڭ قورى­تىندىسى بو­يىنشا دارىگەرلەردىڭ جال­اقىسى ورتا ەسەپ­پەن 30%-عا, ورتا مەدي­تسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 20%-عا ۇلعايدى.