جاقىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 65 جىلدىق مەرەكەسى قارساڭىندا قوستانايلىقتار ءى.وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا “ەر سۇلتان” اتتى قويىلىمنىڭ پرەمەراسىن تاماشالادى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى سۇلتان بايماعامبەتوۆتىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن بۇل سپەكتاكلدىڭ اۆتورى دا, ونى ساحنالاعان دا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ەرسايىن تولەۋباي.
سپەكتاكل سۇلتان بايماعامبەتوۆتىڭ تۋعان جەرى اۋليەكول اۋدانىنداعى قوياندىاعاش دەپ اتالاتىن اۋىلدا باتىردىڭ ءجاسوسپىرىم كەزىنەن باستاۋ الادى. ساحنا تورىنە سۇلتان (ايبول شاكىرجانوۆ) پەن ونىڭ ۇناتقان قىزى بارشىن (زامزاگۇل بالتاباەۆا) كوتەرىلەدى. ەكى جاس ورمان اراسىنداعى الاڭقايدا قىدىرىپ ءجۇر. سۇلتاننىڭ ەركە قارىنداسى زەينەپ (اسەم قوزىباقوۆا) ولاردان قالماي, ەركەلەپ, جۇگىرىپ ءجۇر. سۇلتان بارشىنعا يىناعاش جاساپ بەرەمىن دەپ, قاتار وسكەن قوس قايىڭنىڭ بىرىنە بالتا الىپ ۇمتىلادى. بارشىن “كەسپە, كيەسى ۇرادى!” دەپ شىرىلدايدى. بىراق سۇلتان قايىڭدى ءبارىبىر كەسىپ الادى. اللانىڭ ءوزى تابيعاتتاعى جاندى-جانسىزدىڭ بارلىعىن دا جۇپتاستىرىپ جاراتقان. “جالعىزدىق قۇدايعا عانا جاراسقان”. قوس قايىڭنىڭ ءبىرىنىڭ كەسىلگەنى كورەرمەن ويىن سان-ساققا جەتەلەپ, ءبىر جاماندىقتىڭ بولارىنان حابار بەرگەندەي بولادى. وعان ەسى اۋىسقان جىندى شال جادىگەردىڭ (قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى قابدولماجيت يمانوۆ) سۇلتانعا “قايىڭدى نەگە شاباسىڭ, قارعىس اتادى!” دەپ بەزەرۋى دە سەبەپ بولار. نەگىزى قازاق اققۋدى اتپاعان, اق قايىڭدى جوسىقسىز شاپپاعان. سپەكتاكلدىڭ اۆتورى-رەجيسسەرى ەرسايىن تولەۋباي كورەرمەندى وسىلاي فيلوسوفيالىق شەگىنىستەرمەن جەتەلەپ وتىرادى. مىنە, ساحناعا سۇلتاننىڭ ۇستازى ومار شىعادى. ول دا سۇلتاننىڭ قايىڭدى كەسكەنىن قۇپ كورمەيدى. بۇل جەردە قازاق تۇسىنىگىندەگى ادەمىلىكتىڭ ءبىرى اق قايىڭدى العاندا رەجيسسەر “سۇلۋلىق الەمدى ساقتايدى” دەگەن دوستوەۆسكي ويىن جالعاعان سىڭايلى. ومار ۇستازى دورباسىنان كىتاپتار الىپ شىعىپ, “باياعىدا ەل قورعاعان باتىردىڭ جاۋى سىرتتان ەدى, ەندىگى ەلدىڭ جاۋى ىشتەن بولدى. قايرات, احاڭدار-اي, سەندەر جاۋ بولعان سوڭ, بىزدەر نە بولدىق!” دەپ كۇڭىرەنەدى. احاڭ – احمەت بايتۇرسىنوۆ ەكەنىن ۇعىنىپ, ۇستازبەن بىرگە تولعاناسىڭ. باتىر سۇلتان اسپاننان تۇسكەن جوق, ول حالقىمەن بىرگە زاماننىڭ داۋىلى مەن جاۋىنىن كورىپ ءوسىپ كەلە جاتىر ەدى. ۇستازى كىتاپتى سۇلتانعا بەرەدى. بۇل اۆتوردىڭ احاڭ يدەيالارىنىڭ جالعاسىن تابۋى دەگەندى ۇقتىرۋى دەپ بىلدىك.
سۇلتان اسكەرگە الىنادى, “جەتى قات كوكتەن ايسا ءتۇسىپ, جەتى قات جەردەن ءمادى شىعىپ اپات بولادى” دەگەن ەسى اۋىسقان جادىگەر شالدىڭ ايتقانى كەلىپ, سوعىس باستالادى. راديودان سۇلتاننىڭ جەرلەستەرى ونىڭ جاۋ امبرازۋراسىن دەنەسىمەن جاۋىپ, 23 جاسىندا ەرلىكپەن كوز جۇمعانىن ەستيدى. باياعى قوس قايىڭنىڭ (ەكىنشى قايىڭدى نكۆد تەرگەۋشىسى, سۇلتاننىڭ ۇستازى وماردى تەرگەگەن تەبەنوۆ (بەرىكحان توكەنوۆ) كەسىپ العان) ورنىنا شىققان وركەنگە بارشىن مەن زەينەپ شۇبەرەك تاعادى. بۇل سۇلتاندى ەسكە الاتىن, ۇمىتپايتىن ۇرپاق بار دەگەن ءسوز!
سپەكتاكلدەن كەيىن سۇلتاننىڭ قارىنداسى – جاسى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان زەينەپ قاريا ساحناعا شىعىپ, سۇلتاننىڭ ءرولىن ويناعان ايبول شاكىرجانوۆتى “كوكە!” دەپ كەلىپ بەتىنەن ءسۇيدى. شىعارما اۆتورىنىڭ قيالى مەن سۇلتان بايماعامبەتوۆكە بايلانىستى ءومىر شىندىعىنىڭ ۇقساستىعى تاڭعالدىرادى. زەينەپ اعاسىن ومىردە دە “كوكە” دەپ اتاعان ەكەن. اۆتور بۇل جونىنەن حابارسىز بولادى. سۇلتاننىڭ تۋىستارى ونىڭ ەسكەرتكىشىنىڭ باسىنا قايىڭ كوشەتىن وتىرعىزادى. ۇشىنشىدەن, قويىلىمداعى جادىگەر سياقتى اۋليەكولدە دە “سەرىك جىندى” دەگەن ەسىرىك كىسى بولىپتى, ول دا سوعىستىڭ بولاتىنىن الدىن الا ايتقان كورىنەدى.
سپەكتاكلدە اۆتور سوعىستى كورسەتپەي, سۇلتان جاسار ەرلىكتىڭ مايدانعا دەيىنگى “العىشارتتارىنا” كوڭىل اۋدارتادى. اۆتور تەك وتكەنمەن شەكتەلمەي, بۇگىنگى كۇنگى ەكولوگيا, ادامدار اراسىندا كەزدەسەتىن وتانشىلدىق پەن ساتقىندىق سياقتى ماسەلەلەردى دە كوتەرگەن. ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا جانە باتىر سۇلتاننىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا وراي قوستانايلىق كورەرمەندەرگە زور تارتۋ بولعان شىعارمادا تەاتردىڭ جاس اكتەرلەرى تاماشا شەبەرلىك كورسەتتى. سونىمەن قاتار ساحنا بەزەندىرىلۋى دە رەجيسسەردىڭ ايتار ويىن اشا تۇسكەن. پاتريوتتىق تاربيە قويىلىمنىڭ باستى ماقساتى بولاتىن.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا.
قوستاناي.