ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى كەزەكتى جالپى وتىرىسىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق, ازاماتتىق قورعاۋ, سىرتقى بارلاۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى قارالدى. سونداي-اق, كۇن تارتىبىندە حالىقارالىق قۇجاتتاردى راتيفيكاتسيادان وتكىزۋگە ارنالعان زاڭ جوبالارى زاڭنامالىق اينالىمعا الىندى.
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق كودەكسىنىڭ جوباسىن جانە وعان ىلەسپە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭناما ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭدىق قۇجاتتى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. كودەكس جوباسى 900 باپتان تۇرادى. ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆتىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى كودەكستىڭ 966 بابىنىڭ 760-ىنا تۇزەتۋ ەنگىزىلگەن. سونىڭ ءناتيجەسىندە شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ايىپپۇلدار ءمولشەرى ورتا ەسەپپەن ەكى ەسەگە ازايتىلعان.
مينيستر بۇل رەتتە شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى اكتيۆتەرىنىڭ قۇنى ورتاشا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە قاراعاندا, بەس ەسە از ەكەنىن, ال قولدانىستاعى كودەكستە ايىپپۇل سانكتسيالارى بىردەي بولىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, اكىمشىلىك جازانىڭ ءتۇرى رەتىندە ەسكەرتۋدى قولدانۋ اياسى كەڭەيتىلىپ وتىرعاندىعىن كولدەنەڭ تارتتى. بۇدان باسقا, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردى قاراۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن ورگانداردىڭ قۇزىرەتى قايتا قارالاتىنى دا بەلگىلى بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, سانكتسيالارىندا ايىپپۇل تۇرىندەگى اكىمشىلىك جازا كوزدەلگەن 90-باپ جانە باپتاردىڭ 52 بولىكتەرى سوتتىڭ قاراۋىنان ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرىلگەن.
مينيستر سوزىنەن ءمالىم بولعانداي, اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتۋ ءراسىمى دە جاڭعىرعان. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ ەگەر ادام اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان جەردە حاتتامامەن بىرگە العان تۇبىرتەك بويىنشا ايىپپۇل تولەۋ جۇرگىزگەن جاعدايلاردا قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ ەنگىزىلەدى. ياعني, ادام قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىسىمەن كەلىسىپ, كىناسىن مويىندايدى جانە ءوز ەركىمەن ايىپپۇل ءتولەۋگە دايىن جانە ەشقانداي نارازىلىق بىلدىرمەيدى. بۇل جەردە قىسقارتىلعان ءتارتىپ ءۇشىن ادامعا حاتتامانى تاپسىرعان كەزدەن باستاپ جەتى كۇندىك مەرزىمدە ايىپپۇلدىڭ جالپى سوماسىنىڭ 50 پايىزىن تولەۋگە مۇمكىندىك بەرۋ كوزدەلگەن. جانە دە سۋدياعا, ورگانعا (لاۋازىمدى تۇلعاعا) جەڭىلدەتىلگەن ءمان-جايلاردى بەلگىلەۋ كەزىندە جەكە تۇلعاعا سالىناتىن اكىمشىلىك ايىپپۇل سوماسىن جالپى سومانىڭ 30 پايىزىنا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن نورما دا قاراستىرىلىپتى.
قولدانىستاعى كودەكستە جوعارعى سوتتا قايتا قاراۋدىڭ نەگىزى باس پروكۋروردىڭ جانە ونىڭ ورىنباسارلارىنىڭ نارازىلىعىن ەنگىزۋ عانا بولعان-دى. ال كودەكس جوباسىندا اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتىلعان ادامنىڭ, جابىرلەنۋشىنىڭ نەمەسە ولاردىڭ زاڭدى وكىلدەرىنىڭ شاعىمى بويىنشا دا قايتا قاراۋدى جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مينيستر اتالعان ەرەجە اركىمنىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا قۇقىعى بولاتىن كونستيتۋتسيالىق قاعيداتقا سايكەس كەلەتىندىگىن ەرەكشە اتادى.
سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سىرتقى بارلاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. زاڭ جوباسى سىرتقى بارلاۋدىڭ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن باسقا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ قۇجاتتارىن دايىنداۋ جانە رەسىمدەۋ قۇقىعىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنا بەكىتۋ, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري بارلاۋ ورگاندارىن جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى سىرتقى بارلاۋدىڭ سۋبەكتىلەرى رەتىندە ايقىنداۋ بولىگىندە وزگەرىستەر كوزدەلگەن.
ال ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى جانە وعان ىلەسپە زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. وندا توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ, توتەنشە جاعدايلاردىڭ زارداپتارىن جويۋ سياقتى باستى ۇعىمدار ناقتىلانعان. ازاماتتىق قورعاۋدىڭ قۇلاقتاندىرۋ ءجۇيەسىن, بىرىڭعاي كەزەكشىلىك-ديسپەتچەرلىك «112» قىزمەتىن قۇرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىس ءىستەۋى سالاسىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردى رەگلامەنتتەيتىن جاڭا نورمالار دا ازىرلەنىپتى. اسىرەسە, ەرىكتى ءورت سوندىرۋشىلەر, ەرىكتى اپاتتىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرالىمدار قۇتقارۋشىلارى دەنە جاراقاتتارىن السا نەمەسە وزگە دە قايعىلى جاعدايلارعا تاپ بولسا, الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قاراجات قاراستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ قۇقىعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بەرىلىپ وتىر.
جالپى, زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتاردان 500-گە تارتا ەسكەرتپەلەر مەن ۇسىنىستار كەلىپ تۇسكەن.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».