قازىرگى جاستاردىڭ كومپيۋتەرگە جابىسىپ قالعانى سياقتى, وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىندا كىتاپتان باس المايتىن ءبىر بۋىن بولعان. كۇندىز, جاز بولسىن, قىس بولسىن, تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن اسىر سالىپ وينايمىز دا, قاس قارايا, شەشەمىزدىڭ «كاراسىن جوق, تۇتىندەتە بەرمەي جاتىڭدار» دەگەنىنە قاراماي, بار بالا, قولىمىزدا ءبىر-ءبىر كىتاپ, بىلتەلى شامنىڭ تۇبىنە ۇيمەلەيمىز. ءوستىپ ءجۇرىپ ەسەيدىك, ەرجەتتىك. ەندى كىتاپ قانا ەمەس, گازەت-جۋرنالداردى دا قولدان-قولعا تيگىزبەي وقيتىن بولدىق.
جۋرناليستىك جولدى تاڭداپ, وبلىستىق گازەتتە قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىم. باياعى ادەت... قولىمىزدان گازەتىمىز تۇسپەيدى. جاڭالىقتاردان باستاپ بارلىق ماتەريالداردى قۇنىعا وقيمىز. كەزدەسە قالعان جەردە كىم نە وقىدى, قايدا, قانداي قىزىق بولىپ جاتىر, سولاردى ورتاعا سالامىز.
العاشىندا وڭتۇستىكتە قۋانىش ايتاحانوۆ دەگەن باسشى بار, ەلدىڭ قامىن كوپ ويلايدى, قولعا العان ءىسىن اياعىنا جەتكىزبەي قويمايدى دەگەن سياقتى شاعىن حابارلار نازارىمدى اۋداردى. بىرتە-بىرتە ول كىسىنىڭ اتى گازەتتەردەن تۇسپەيتىن بولدى. گازەت دەگەندە, ول كەزدە وقيتىنىمىز – رەسپۋبليكالىق گازەتتەردەن «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») مەن «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش»). وداقتىق باسىلىمداردان «ليتەراتۋرنايا گازەتا» مەن «سوۆەتسكي سپورتتى» ىزدەيمىز. اۋدان باسشىسى بولۋى كەرەك, ءتۇرلى باسىلىمداردىڭ تىلشىلەرى جارىسا جازىپ جاتادى. سوزاقتى ىلگەرى سۇيرەپ, ارىستىڭ اجارىن اشقان قۋانىش ايتاحانوۆ سايرامدى قازاقىلاندىرۋ باعىتىندا كوپ ءىس تىندىرىپتى. وسىندا اكىم بولىپ جۇرگەندە ابىلاي حانعا ەسكەرتكىش ورناتىپتى... ۇلتجاندى ازامات سياقتى. ءبارىنىڭ «ۇلتتىڭ ق ۇلى» بولىپ جاتقانى قازىر عوي, ول ۋاقىتتا شارۋاشىلىق باسشىلارىنىڭ اراسىنان ونداي ادامدى كۇندىز قولىڭا شام الىپ ىزدەسەڭ دە تاپپايتىنسىڭ. ول قالامگەرلەرگە ەڭ الدىمەن وسىنداي قىلىقتارىمەن جاقسا كەرەك. ازامات ابىرويىن اسقاقتاتار جىلى لەبىزدەردى وقىپ وتىرىپ, ورەلى ىسىمەن وزگەلەرگە ۇلگى-ونەگە بولىپ جۇرگەن ازاماتتىڭ ءىس-ارەكەتىنە, كەلبەتىنە سىرتتاي سۇيسىنەسىڭ. شىركىن, باسشىلاردىڭ ءبارى وسىنداي بولسا عوي دەپ ويلايسىڭ.
سول كەزدەرى كۇندەردىڭ كۇنىندە وسى ازاماتپەن كەزدەسەمىن, تانىس بولامىن, ارالاسامىن دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاسام تۇسىمە كىرمەگەنى انىق. بىراق ومىردە نەبىر توسىن جايلار بولا بەرەدى ەكەن. 2007 جىلدىڭ تامىزىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ سايلاۋى ءوتتى. تۇڭعىش رەت پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا وتكەن وسى سايلاۋدا «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى اتىنان داۋىسقا تۇسكەن مەن دە دەپۋتات بولىپ سايلاندىم. ءسويتىپ, ويلاماعان جەردەن وتباسىمىزبەن استاناعا كوشىپ كەلدىك.
دەپۋتاتتىڭ باستى مىندەتى – زاڭ قابىلداۋ. سول زاڭداردىڭ جوبالارى ۇكىمەتتەن اعىلىپ كەلىپ جاتادى ەكەن. كومەكشىم گۇلميرا سولاردى الدىما ءۇيىپ تاستادى. «وقىپ, ۇسىنىستار بەرۋىڭىز كەرەك». تاۋسىلاتىن جۇمىس ەمەس ەكەن. قاعازدان باس كوتەرە الماي قالدىم. ءتىپتى, ۇلگەرە الماعان سوڭ كەيبىر زاڭداردىڭ جوبالارىن دەمالىس كۇندەرى ۇيگە الا كەتەتىن بولدىم. سەنبى كۇنى جايىمەن تۇرىپ, تاڭەرتەڭگى شايىمدى ىشكەننەن كەيىن وسى جۇمىسقا كىرىسە بەرگەنىم سول ەدى, سىرتقى ەسىك اشىلىپ, ورتا بويلى, اشاڭ ءجۇزدى جىگىت اعاسى كىرىپ كەلە جاتتى. تانىدىم. سىرتىنان كورگەم, بىزبەن ءبىر قاباتتا تۇراتىن سەناتتىڭ دەپۋتاتى. قاسىنداعى ءوزى شامالاس دوڭگەلەك ءجۇزدى, اققۇبا ءوڭدى ايەل ادام دا جىلىۇشىراي امانداستى. «جوعارى شىعىڭىزدار», دەپ جاتىرمىز. اقجارقىن ادامدار ەكەن, ەسكى تانىستارداي ءىشتارتا سويلەيدى. «مەن قۋانىش ايتاحانوۆ دەگەن قازاقپىن. سىزدەرمەن كورشىمىز, قۇتتى بولسىن ايتايىن دەپ كەلدىك, دەدى. جولداسىن ايمان دەپ تانىستىردى. قالەكەڭنىڭ مەنەن ءبىر-ەكى جاستاي ۇلكەندىگى بار ەكەن. «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسىمىن», دەدى. «شايعا وتىرىڭىزدار», دەپ ەدىك, «ءالى تالاي كەزدەسەمىز عوي, ەشتەڭەگە الاڭداماي ورنالاسىپ الىڭىزدار, بىزدەن كومەك كەرەك بولسا, ۇيالماي ايتىڭىزدار», دەپ بوگەلە قويمادى. ول كىسىلەر كەتكەننەن كەيىن ويلانىپ قالدىم. اتى-ءجونى تانىس سياقتى. بىراق بۇرىن كەزدەسپەگەن ادامىم. اقىرى ەسىمە ءتۇستى. جاڭا كورشىمىز باياعى اتى-ءجونى گازەتتەردىڭ بەتىنەن تۇسپەيتىن, ءىس-قيمىلىنا ءوزىم سىرتتاي ءتانتى بولىپ جۇرەتىن قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ ءوزى بولىپ شىقتى.
پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ءبارىنىڭ كابينەتىندە تەلەديدار بار (قازىر تاڭسىق دۇنيە ەمەس قوي). ولاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – بىرىمەن ءبىرى قوسىلىپ قويىلعان. سول ارقىلى پالاتا وتىرىستارىن تىكەلەي كورۋگە بولادى ەكەن. وسىدان كەيىن جوعارى پالاتاداعىلار نە ايتىپ جاتىر ەكەن دەگەندەي, ءار بەيسەنبى سايىن وتەتىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا قوزعالىپ جاتقان اڭگىمەگە قۇلاق ءتۇرىپ وتىراتىن بولدىم. ارينە, ەڭ الدىمەن ءوزىم بىلەتىن ايتاحانوۆتى ىزدەيمىن. قالەكەڭ وتە بەلسەندى, كۇن تارتىبىندەگى قانداي ماسەلەنى بولماسىن تالقىلاۋدان شەت قالمايدى, بيلىك ورگاندارىنا وتىرىس سايىن دەرلىك ساۋال جولدايدى. ساۋالدارى وتكىر, توبەدەن تۇسكەندەي. كەيدە «بيلىكتىڭ ءوز ىشىنەن شىققاندار دا وسىلاي سويلەيدى ەكەن-اۋ» دەپ تاڭ قالامىن... ءاردايىم ايتاتىنى حالىقتىڭ مۇڭى, تىلەگى, قاي سالانى بولماسىن جاقسى بىلەتىنى بايقالادى.
ماجىلىستە جۇرگەندە اڭعارعانىم – سايلاۋشىلار پارلامەنتكە حات جولداعاندا كەيبىر دەپۋتاتتاردىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ جازادى ەكەن. ماسەلەن, ماجىلىستە شىعىس قازاقستان وبلىسىنان سايلانعان دەپۋتات نۇرتاي سابيليانوۆتىڭ اتىنا حات كوپ كەلەتىن. سول سياقتى, سەناتقا جولداعان ءوتىنىشىنىڭ قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ قولىنا تيگەنىن قالايتىن سايلاۋشىلار دا از بولماي شىقتى. ويتكەنى, ولار ق.ايتاحانوۆتىڭ وزدەرىنىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىن جەردە قالدىرمايتىنىنا, ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتە الاتىن بەدەلىنە سەنەدى. قالەكەڭ ءاردايىم سول سەنىم ۇدەسىنەن شىعىپ ءجۇر. ءتىپتى, كەيبىرەۋلەردىڭ كومەك سۇراپ پاتەرىنە دە كەلگەنىنە كۋا بولعانىمىز بار. قالەكەڭ ولاردىڭ بەتتەرىن قايتارماي قابىلدايدى.
قالەكەڭ كەي ماسەلەلەردى قولما-قول شەشىپ تاستاسا, ابدەن ۋشىعىپ كەتكەن ءتۇيىنى قيىن ىستەردى ءتيىستى ورگانداردىڭ نازارىنا ۇسىنادى جانە ونىڭ ورىندالۋىن قاداعالاپ وتىرادى. وسىلاي ول وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بايدىبەك اۋدانىنىڭ تۇرعىنى, ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك امانباي الىمبەكوۆتىڭ, شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى كەنجە تاستانوۆانىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا ىشكى ىستەر مينيسترىنە, باس پروكۋرورعا ساۋالدار جولدادى. وسىدان كەيىن ۇزاق ۋاقىت سوزبۇيداعا سالىنىپ كەلگەن ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاپتى, جازىقسىز جاندى سوققىعا جىققان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىنەن بوساتىلدى, ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. سول سياقتى, دەپۋتات ارالاسقاننان كەيىن قىلمىسكەرلەر قولىنان قازا تاپقان م.تاستانوۆتىڭ ولىمىنە قاتىستى ءىس قايتا قارالىپ, تەرگەۋدى باسقا جولعا سالماق بولعان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى جازالارىن الدى.
جوعارىدا ايتىلعانداردان دەپۋتات ساۋال جاساسا بولدى, ءبارى ورنىنا كەلە قالادى ەكەن دەگەن ۇعىم تۋماسقا ءتيىس. كەيبىر ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت, كۇش-جىگەر جۇمساۋعا تۋرا كەلەدى. وسى ارادا ءوزىم كۋا بولعان ءبىر وقيعاعا توقتالا كەتەيىن. قازىر ءشامشى قالداياقوۆتىڭ ءان فەستيۆالى جىل سايىن استانادا وتكىزىلىپ ءجۇر. وسى فەستيۆالدىڭ ومىرگە كەلۋىنە, ورنىعۋىنا قۋانىش ايتاحانوۆ ۇيىتقى بولعانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەۋى مۇمكىن. قالەكەڭ العاشىندا ۇكىمەت باسشىسىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك ءانۇران اۆتورلارىنىڭ ءبىرى, كوزى تىرىسىندە-اق اتى اڭىزعا اينالعان, «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» اتانعان ءشامشى قالداياقوۆتىڭ بۇكىل عۇمىرى, ماڭگى وشپەس اندەرى حالىقتى وتانسۇيگىشتىككە, تۋعان ەل مەن جەرگە ادالدىققا تاربيەلەۋگە, ىنتىماق پەن بىرلىكتى نىعايتۋعا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. سوندىقتان وسىعان دەيىن وڭىرلىك دەڭگەيدە وتكىزىلىپ كەلگەن بۇل شارانى استانادا حالىقارالىق فەستيۆال دەڭگەيىندە ۇيىمداستىرعان دۇرىس بولار ەدى» دەپ جازدى ول. الايدا, وسى وتە ورىندى باستاماعا ۇكىمەت بىردەن ەلپ ەتە تۇسكەن جوق. 2008 جىلدىڭ بيۋدجەتىندە قارجى قاراستىرىلماعاندىقتان قازىر وتكىزۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن سياقتى قىسقا عانا جاۋاپ بەردى. باسقا بىرەۋ بولسا, شىنىندا دا مۇمكىندىك بولماي جاتقان شىعار, شىداي تۇرايىق دەپ ۇكىمەتتىڭ ىڭعايىنا قاراي جىعىلا كەتەر مە ەدى, كىم ءبىلسىن؟! قۋانىش ايتاحانوۆ ونداي ادام ەمەس. ول ۇكىمەت ايتتى ەكەن دەپ جارتى جولدا توقتاپ قالعان جوق, وسى ماسەلەمەن ءتيىستى ۇيىمداردىڭ باسشىلارىنىڭ الدىنا تالاي رەت باردى, دالەلدى سوزدەرىن ايتتى, ەسەپتەرىن كورسەتتى. اقىرى ءوز دەگەنىنە جەتتى. ءسويتىپ, ءشامشى اندەرى استانا ساحناسىندا قالىقتادى.
قازاقتا دا, باسقالاردا دا قايراتكەر دەگەن ءسوز بار. تۇسىنگەن ادامعا ماعىناسى وتە تەرەڭ قاسيەتتى ۇعىم. ول ەلى, حالقى ءۇشىن تاۋ قوپارىپ جۇرگەن تولاعايلارعا لايىق ءسوز. الايدا, قازىر قايراتكەرلەر كوپ. بىرەۋلەر وزدەرى مەنشىكتەپ السا, ءوزىمىز دە كوڭىلجىقپاستىققا سالىنىپ وڭدى-سولدى ۇلەستىرۋگە قۇمارمىز. مەن مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ قايراتكەرلىك وردەن-مەدال نەمەسە مينيسترلىكتەر ۇلەستىرەتىن اتاق ەمەس. ول ادامنىڭ بويىنا تۋا بىتكەن قاسيەت. ال قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ وسى قاسيەتتەرى ەرتە بايقالعان سياقتى. ونىڭ بيلىكتىڭ تومەنگى, ورتا بۋىندارىندا ىستەپ ءجۇرىپ-اق, ەل, ۇلت مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىن ىرگەلى ىستەردى شەشۋگە ۇمتىلۋى وسىنى اڭعارتادى. نە تىندىرىپتى دەيسىزدەر عوي. بەلگىلى قالامگەر باحتيار تايجان بىلاي دەپ جازادى: «حالقى دا, ءتىلى دە وزبەكتەنىپ, كوشە اتاۋلارىنا دەيىن وزبەكشە وزگەرتىلگەن سەڭدى باسقا-باسقا ەمەس, قۋانىش ايتاحانوۆ سايرامدا اكىم بولعاندا بۇزدى. تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىردى... قازاق حاندىعىنىڭ دۋماندى ورتاسى بولعان حانقورعاننىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتتى. سايرامنىڭ ورتاسىن الباستىداي باسقان بازاردى ءسۇرىپ تاستاپ, «مارتوبە» الاڭىن پايدالانۋعا بەردى. قازاقستان مەملەكەتىنىڭ ءتىلى – قازاق ءتىلى ەكەندىگىن وزگە ۇلتتارعا ۇعىندىرا وتىرىپ, سولاردى قاتىستىرا وتىرىپ, كوشە, مەكتەپ اتاۋلارىن قازاقىلاندىردى» («ءبىز بىلەتىن ايتاحانوۆ», «كىتاپ» باسپاسى, 2007 ج.10ب.)
قالەكەڭدى جاقسى بىلەتىندەر ونىڭ ىسكەرلىگىن, بەلسەندىلىگىن, قانداي ءبىر ىسكە قۇلشىنا كىرىسەتىنىن, كىمنىڭ دە بولسا ءتىلىن تابا بىلەتىنىن, قاراپايىم حالىقپەن ەتەنە ارالاساتىنىن, قوعامدىق, الەۋمەتتىك, مادەني, رۋحاني شارالاردىڭ ەشبىرىنەن قالىس قالمايتىنىن ايتادى. ءيا, ونىڭ بولمىسى بەكزات, جۇرەگى تازا, نيەتى اق. كىر شالدىرماعان ازاماتتىق ارى, وزىندىك ۇستانىمى ونى وسىنداي تىنىمسىز ىستەرگە جەتەلەيدى. حالىق سول ءۇشىن قۇرمەتتەسە, سول ءۇشىن ونى اياعىنان شالعىسى كەلىپ تۇراتىندار دا بولعان. بىراق ول اق-ادال جولىنان تايعان جوق. تايماق تا ەمەس.
قالەكەڭدى ءابىش كەكىلباەۆتان باستاپ بارلىق قالامگەرلەر جاقسى كورەدى, سىيلايدى دەسەم قاتەلەسپەگەنىم. قاي-قايسىسى بولماسىن, ول تۋرالى ءبىراۋىز جىلى ءسوز ايتۋدى وزىنە مارتەبە سانايدى. ويتكەنى, ول شىن مانىندە ەل ماقتانىشىنا اينالعان اسىل ازامات. بۇل ارادا ابەكەڭدى جايدان جاي اۋىزعا الىپ وتىرعان جوقپىن. ول كىسىمەن بەس جىلداي كورشى تۇردىق. قالەكەڭ ۇيىندە تالاي رەت كەزدەستىك. بۇل وتىرىستاردىڭ ءمانى دە, ءسانى دە بولەك بولاتىن. ايەكەڭ قاشانعى ادەتىمەن داستارقاندى كەڭ جايادى. وتىرىسىمىز ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن سوزىلادى. ءبارىمىز اۋزىمىزدى اشىپ, كوزىمىزدى جۇمىپ ابەكەڭنىڭ اڭگىمەسىن تىڭدايمىز. ول كىسى ءتۇپسىز تەرەڭ تۇڭعيىق قوي. سول اڭگىمەلەردىڭ ۇستىندە بايقايتىنىم, قالەكەڭنىڭ دە بىلمەيتىنى جوق. اسىرەسە, تاريحتان, مادەنيەتتەن حابارى مول, كوپ وقيتىنى اڭعارىلادى.
قۋانىش ايتاحانوۆتى بىلەتىندەردىڭ ءبارى ونىڭ نامىسىنىڭ وتە بيىك ەكەنىن ايتادى. ول راس. قالەكەڭ نە نارسەگە بولسىن, ەلدىڭ, ۇلتتىڭ مۇددەسىنەن قارايدى. جاسىراتىنى جوق, دەپۋتاتتاردىڭ اراسىندا ءبىر ءسوز ايتۋ ءۇشىن جان-جاعىنا جالتاقتاپ, وتكەنىن, بولاشاعىن, بالا-شاعاسىن كوز الدىنا ەلەستەتىپ, اق تەر, كوك تەر بولاتىندار جوق ەمەس. ولار وسى ءبىر ماسەلەنى كوتەرسەم, قىرسىعى وزىمە نەمەسە بالا-شاعاما, تۋىسقاندارىما ءتيىپ كەتپەي مە دەپ قينالادى عوي باياعى. سودان دا كوبى جىلداپ جۇمعان اۋزىن اشپايدى. ەندى ءبىر توپ تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەلەرگە پىكىر قوسۋعا ورەسى جەتپەگەندىكتەن ءۇنسىز وتىرادى. ال بويىنداعى قاسيەتتەرى تەرەڭ بىلىمىمەن, تولىسقان تاجىريبەسىمەن, ازاماتتىق ۇستانىمىمەن ۇيلەسىم تاپقان قالەكەڭ كەز كەلگەن ماسەلەنى جاڭعاقشا شاعىپ بەرەدى. ونىڭ الماتى قالاسىنداعى كوكتوبەدە «بيتلزعا» ەسكەرتكىش ورناتىلعاندا «ولاردىڭ قازاققا, قازاق ونەرىنە قانشالىقتى ەڭبەگى ءسىڭدى؟ مەنىڭشە بۇل ءبىزدىڭ ۇلتتىق نامىسىمىزدىڭ جوقتىعىنىڭ بەلگىسى», دەپ شىرىلداعانى دا ەستە. وسىنىڭ ءوزى-اق, ۇلت مۇددەسى تارازى باسىنا تارتىلعاندا قالەكەڭ ءۇشىن ماسەلەنىڭ ءىرىسى, ۇساعى بولمايتىنىنىڭ ءبىر دالەلى ەمەس پە.
«ءومىر – كۇرەس» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتپاعان عوي, اللا تاعالانىڭ بەرگەن عۇمىرىن مىناۋ ادالدىق پەن ارامدىق ارباسقان زاماندا كىرشىك شالدىرماي ءوتۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ پەشەنەسىنە جازىلماعان. ول ءۇشىن ءاردايىم بيىك ۇستانىمنىڭ جەتەگىندە ءجۇرۋىڭ كەرەك. قالەكەڭ مىنە, وسىنداي ازامات. قۇرعاق ءسوز قۋماۋ ءۇشىن تاعى دا مىسالعا جۇگىنەيىن. قالەكەڭنىڭ كەزىندە جوعارى وقۋ ورنىن ماسكەۋدە تامامداعانىنان, ودان كەيىن عىلىم كانديداتى اتاعىن قورعاعانىنان, اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىندا ءدارىس وقيتىنىنان حاباردار ەدىم. «تاتۋ كورشى – تۋىستاي» دەگەن ەمەس پە, جوعارىدا ايتقانىمداي, تەز ءتىل تابىسىپ, ارالاسىپ كەتتىك. ونىڭ ۇستىنە نەمەرەلەرىمىز – باتىرحان مەن ءومىرجان ءبىر مەكتەپتە, ءبىر سىنىپتا وقيدى. دەمالىس كۇندەرى قالەكەڭ توبە كورسەتە قويمايدى. ءومىرجاننان «اتاڭ قايدا؟» دەپ سۇراپ قويامىن, «اتام جازۋ جازىپ جاتىر», دەيدى ول ءاردايىم. قالەكەڭنىڭ كورگەن-بىلگەندەرىن, كوڭىلگە تۇيگەندەرىن ءتۇرتىپ جۇرەتىنىن, گازەتتەرگە ماقالالار جازاتىنىن بىلەمىن. الايدا, ول كىسىنىڭ جازۋى ۇزاققا سوزىلدى. باقسام, سول كەزدە قالەكەڭ ماقالا ەمەس, دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن جازىپ ءجۇر ەكەن. اقىرى, كوز مايىن تاۋىسىپ جازعان ەڭبەگىن ويداعىداي قورعاپ شىقتى. سول كۇندەرى ول يىعىنان ءبىر اۋىر جۇك تۇسكەندەي سەرگەك ءجۇردى. كورشىمىزدىڭ ەڭبەگىنىڭ جانعانىنا ءبىز دە شىن كوڭىلدەن قۋاندىق. ءوز باسىم ول كىسىنىڭ جەڭىلدىڭ استىمەن جۇرۋگە ۇمتىلماي ينەمەن قۇدىق قازعانداي تەر توككەنىنە ريزا بولدىم. ايتپەسە, كەزىندە قىزمەت بابىن پايدالانىپ دايىن ديپلومدى قالتاسىنا سالعاندار اسىرەسە, شەنەۋنىكتەر مەن دەپۋتاتتاردىڭ اراسىندا از ەمەس قوي.
قالەكەڭ تۋرالى اڭگىمە قوزعاي وتىرىپ ومىرلىك سەرىگى – ايەكەڭدى اۋىزعا الماساق, اڭگىمەمىز تولىق بولماس ەدى. مەنىڭشە, قالەكەڭنىڭ ومىردەگى بارلىق جەڭىستەرىنىڭ دەم بەرۋشىسى وسى ايەكەڭ. ءابىش كەكىلباەۆ «التىن كەلىن» دەپ بەكەرگە ەركەلەتپەيتىن بولۋى كەرەك, ايەكەڭ – قازاق ايەلدەرىنىڭ, انالارىنىڭ بار اسىل قاسيەتتەرىن بويىنا سىڭىرگەن, بولمىس-ءبىتىمى, كەسكىن- كەلبەتى, جۇرەك ءلۇپىلى وزگەشە ادام! التىن ادام!
ۇلت مۇددەسى, ازامات, ار, نامىس دەگەندە, مەنىڭ كوز الدىما الاش ارىستارى – ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, ماعجان جۇماباەۆ, سماعۇل سادۋاقاسوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ سىندى ساڭلاقتار ەلەستەيدى. ەلىم, حالقىم دەپ ايانباي تەر توككەن, نۇرلى بولاشاق ءۇشىن جاندارىن پيدا ەتكەن, كەلەر ۇرپاعىنا وتاندى ءسۇيۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ كەتكەن ولاردىڭ ەسىمدەرى حالىق جۇرەگىنە ماڭگىلىككە ورنىقتى. سولاردىڭ ارمان-ماقساتى جۇزەگە اسىپ, عاسىرلار توعىسىندا تاۋەلسىز مەملەكەت اتاندىق. ەندىگى ماقساتىمىز – ماڭگىلىك ەل بولۋ. بۇل جولدا دا جۇلدىزىمىزدىڭ بيىكتەن جارقىرارىنا سەنىم مول. ويتكەنى, قازاق جەرىندە الاش ارىستارىنىڭ وسيەتىنە ادال, ونەگەسىنە باس يگەن ۇلتجاندى, ەلجاندى ازاماتتار قاۋلاپ ءوسىپ كەلەدى. ولار, ءسوز جوق, ارى تازا, بولمىسى بولەك ازامات, ارىستاردىڭ, اسىلداردىڭ سىنىعى قۋانىش ايتاحانوۆ سىندى تولاعاي تۇلعاعا, شىنايى قايراتكەرگە قاراپ وي تۇزەيدى, بوي تۇزەيدى. ءومىر اسۋىندا ول تاڭداعان ادالدىق جولى ەشكىمدى دە اداستىرماسى انىق.
جاراسباي سۇلەيمەنوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.