جىل سايىن ەلىمىزدە 144 مىڭ تۇلەك ماماندىق الىپ شىعادى. سونىڭ 8 700-ءى عانا قۇرىلىس سالاسىنا تيەسىلى. ياعني تۇلەكتەردىڭ تەك 6 پايىزى قۇرىلىستىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەدى. بۇل از, ارينە. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت دايارلاعان 8 700 كادردىڭ ءبارى بىردەي قۇرىلىستا جۇمىس ىستەمەيدى. Cول سەبەپتى بۇگىندە سالاداعى كادر تاپشىلىعى 242 مىڭ ماماندى قۇراپ وتىر. تيىسىنشە شىعىن دا قوماقتى. وزىمىزدە جوق كادردى سىرتتان الدىرۋ ءۇشىن شامامەن 468 ملرد تەڭگە جۇمسالادى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جانىنداعى «ادال ءبىلىم» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ ساراپشىسى ليليا يسپەنبەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس سالاسىنداعى كادر تاپشىلىعى جىل وتكەن سايىن وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ بارادى. بۇگىندە سالاعا 8 مىڭداي ادام كەرەك. جالپى, قۇرىلىسقا قاتىستى 277 ماماندىق بويىنشا قاجەتتىلىك بايقالىپ وتىر.
– تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى بار. قاجەتتى كادرلاردى قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ وزدەرى دايارلاۋى كەرەك. ءبىز قۇرىلىس كومپانيالارى, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا جۇيەسىن ۇسىنىپ وتىرمىز. وعان سايكەس كومپانيالار تالاپكەرلەردى وقىتادى. كەيىن ولاردى جۇمىسقا قابىلدايدى. ياعني قۇرىلىس كومپانيالارى وزدەرىنە قاجەتتى ماماندى وقۋ ورىندارى ارقىلى دايارلاپ الادى, – دەيدى ل.يسپەنبەتوۆا.
سونداي-اق ول ستۋدەنتتەر وقيتىن باعدارلامالاردى قايتا پىسىقتاۋ قاجەت دەپ سانايدى. ويتكەنى كەيبىر باعدارلامالار ەسكىرگەن. قازىرگى زامانعا سايكەس كەلمەيدى.
قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعىنىڭ توراعاسى تالعات ەرعاليەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە شامامەن 2 ملن-عا جۋىق قازاقستاندىق باسپاناعا مۇقتاج. دەمەك, قۇرىلىستىڭ قارقىنى باسەڭدەمەيدى. ونىڭ ۇستىنە باسپاناعا مۇقتاجداردىڭ ۇلەسى 7 ملن-عا دەيىن جەتۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار.
– ۋرباندالۋعا بايلانىستى قازىر باسپاناعا مۇقتاج 2 ملن ادامنىڭ قاتارىنا 5 ملن ادام قوسىلۋى مۇمكىن. ويتكەنى ادامدار اۋىلدان قالاعا كوشەدى. ال قالاداعىلار نۇر-سۇلتان, شىمكەنت, الماتى سەكىلدى ءىرى مەگاپوليستەرگە قونىس اۋدارادى. وسى جاعداي سوڭعى 10 جىل بويى قايتالانىپ كەلەدى. سوندىقتان باسپاناعا دەگەن قاجەتتىلىك ازايمايدى, – دەيدى ت.ەرعاليەۆ.
وسى ورايدا وداق باسشىسى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ازايىپ بارا جاتقانىنا الاڭداۋلى.
– باسپاناعا مۇقتاجداردىڭ ساناتىندا كوپبالالى انالار, جەتىمدەر, قالاعا قونىس اۋدارۋعا نيەتتى اۋىلدىقتار بار. وكىنىشكە قاراي, باسپانا الۋعا باعىتتالعان باعدارلامالار قىسقارۋدا. ال ادامداردىڭ قارجى قۇرالدارىنا دەگەن قولجەتىمدىلىگى تومەندەپ بارادى. سوندىقتان جاڭا باعدارلامالاردى قولعا الۋ كەرەك, – دەيدى ول.
ت.ەرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءۇيدىڭ باعاسى جىل سايىن كەمىندە 10-15 پايىزعا ءوسىپ وتىرادى. سەبەبى قىستا قۇرىلىس باسەڭدەپ, كوكتەمدە قايتا جانداناتىندىقتان, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسى قىمباتتايدى. تيىسىنشە ءۇيدىڭ دە قۇنى وسەدى.
– قۇرىلىس 35-40 پايىزعا, قۇرىلىس ماتەريالدارى 60-90 پايىزعا قىمباتتاپ كەتتى. ال شارشى مەتردىڭ قۇنى 15 پايىزعا ءوستى. دەمەك, 2022 جىلدىڭ كوكتەمىندە ءۇيدىڭ باعاسى شامامەن 20-30 پايىزعا كوتەرىلەدى, – دەيدى ت.ەرعاليەۆ.
باعانىڭ شارىقتاۋىنا قاتىستى ماسەلەنىڭ ءبىر ۇشى قۇرىلىس ماتەريالدارىنا كەلىپ تىرەلەدى.
– رەسمي دەرەك بويىنشا, قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 54 پايىزى وندىرىلەدى. 46 پايىزى شەتەلدەن جەتكىزىلەدى. بىراق قازاقستاندا وندىرىلەتىن ماتەريال ىشكى نارىقتىڭ جارتىسىن عانا جابادى. قالعان سۇرانىستى سىرتتان الدىراتىن ونىمدەر وتەيدى. سوندىقتان قۇرىلىس سالاسىنداعى جاعداي تەڭگەنىڭ تۇراقتىلىعىنا بايلانىستى. بۇل جاعداي شارشى مەتردىڭ قۇنىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. دەۆالۆاتسيا كەزىندە سىرتتان كەلەتىن ماتەريالداردىڭ باعاسى قىمباتتايدى. ال مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالار ماتەريالدار قىمباتتاسا دا, باعاعا تۇزەتۋ ەنگىزە المايدى. تيىسىنشە ولار نارىقتان ءبىرجولا كەتىپ تىنادى. ورنىن باسقالار باسقانىمەن, جاڭا كومپانيالاردىڭ تاجىريبەسى شامالى. ساپانىڭ دا ناشارلايتىنى سوندىقتان, – دەيدى وداق باسشىسى.
ت.ەرعاليەۆتىڭ ەسەبىنشە, قازاقستانداعى باسپانا ماسەلەسىن ءبىرجولا شەشۋ ءۇشىن 30 ترلن تەڭگە قاجەت.