• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات 05 مامىر, 2010

قازاقستان وركەندەگەن ەل قۇراتىنىنا كۇمان جوق

530 رەت
كورسەتىلدى

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا جولداۋى ءاردايىم تارتىمدىلىعىمەن, ءاردايىم كەلەشەككە قاراي اسىرا ماقتانسىز جانە ەش­قانداي اسىپ-تاسۋسىز ۇمتى­لى­سىمەن ءارى كەڭ اۋقىم­دى­لىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى قاڭتاردىڭ سوڭعى كۇنىندە ەلدىڭ پارلا­مەنتىندە جاريالاعان حالىق­قا جاڭا جولداۋى وسى ءسو­زى­مىزدىڭ ايعاعى بولىپ تابىلادى.

جولداۋدىڭ ءاربىر يدەيا­سىن­دا, ءاربىر جولىندا جانە ءاربىر تسيفرىندا كوشباس­شى­نىڭ ەلدىڭ ۇلتتىق دامۋىنىڭ ستراتەگياسىنا ناقتى ەسەپ­تەل­گەن سەنىمى, تاڭداپ الىن­عان كەڭ كولەمدەگى پراگما­تي­كالىق مەملەكەتتىك جوسپار­لا­رى مەن جوبالارى, ەڭ ما­ڭىزدىسى, قازاقستان حال­قى­نىڭ ەل باسشىلىعى مەن ۇكىمەتىنىڭ ساياساتىن قول­داۋ­ى­نا يە بولۋى ايقىن سە­زىلەدى. ەڭ باستىسى, بيىلعى جىلعى جولداۋدى زەر سالا وتىرىپ وقىپ شىققا­نى­ڭىز­دا, رەسۋرستارى, ينتەل­لەك­تۋا­لى, ونەركاسىبى مەن عىلىمى, الەۋەتى وراسان وسىناۋ الىپ ەلدىڭ بارشا حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارۋداعى جاڭا سەرپىنگە باعىتتال­عا­نى­نا كوز جەتكىزەر ەدىڭىز. پرە­زيدەنت نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ جولداۋىنىڭ بار­لىق تارماقتارى – جاڭا ون­جىلدىققا ارنالعان مەم­لە­كەت دامۋىنىڭ جالپىعا ور­تاق ستراتەگياسى, ونىڭ ما­كرو­ەكونوميكالىق دامۋى­نىڭ مىندەتى, قازاقستاندىق قوعام دامۋىنىڭ تۇراقتى­لىعى جانە ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن ەلدىڭ سىرتقى ساياسي باسىم­دىققا دەيىنگى جولى – ىشكى ساياسي تۇراقتىلىققا, ەتنوس­ارالىق تولەرانتتىلىققا, ادام ساپاسىنىڭ جوعارىلى­عىنا, ورتاق قوعامنىڭ گۋما­نيتارلىق دامۋىنا نەگىز­دەل­گەن, تەڭ مۇمكىندىككە يە يندۋستريالى ەلدىڭ دامۋىن­داعى پوستكەڭەستىك قازاق­ستان­نىڭ ناقتى وزگەرۋى يدەيا­سىنا تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدا قۇرىلعان. الەمدىك قارجى-ەكونو­مي­كالىق داعدارىستىڭ سال­دا­رىنان تۋىنداعان قيىن­دىقتاردى باسىنان وتكەرگەن ۋكراينالىقتار ءۇشىن قازاق­ستاندى داعدارىستى جۇيەلى تۇردە قارسى العان جانە ودان ەشقانداي دا شاشاۋسىز شىق­قان ەل رەتىندە ءبىلىپ قانا قويماي, سونداي-اق پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ جولداۋىندا ازىرلەنگەندەي, داعدارىستان كەيىنگى دامۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيا­سىمەن تانىس بولۋ ەرەكشە قىزىقتى بولعان بولار ەدى. پرەزيدەنتتىڭ جاڭا جول­داۋى ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان باستى ماقساتى مەن باسىمدىقتارىن بەلگىلەگەن, 1997 جىلى قابىلدانعان “قا­زاقستان-2030” ستراتە­گيا­سىنىڭ زاڭدى جالعاسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ دا­مۋ­دىڭ جاڭا كەزەڭىندەگى مىن­دەتتەردى ناقتىلاپ بەردى. اتاپ ايتقاندا, ولار: ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق جانە ينف­را­قۇرىلىمدىق دامۋ ەسەبىنەن ەكونوميكالىق ورنىقتى ءوسىم, ءوسىمنىڭ يننوۆاتسيالىق سترا­تە­گياسى, ۇلتتىق ەكونو­مي­كانىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋ, بار­لىق الەۋمەتتىك ولشەمدەر بوي­ىنشا قازاق­ستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ەداۋىر ارت­تىرۋ, ەت­نوس­ارالىق كەلىسىمنىڭ ساق­تالۋى, سەنىمدى ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك. وسىناۋ مىندەتتەردىڭ اۋقى­مى مەن كولەمى تاڭدان­دى­رادى: ءسوز ونداعان پايىز­دىق ءوسىم تۋرالى بولىپ وتىر! الايدا, قازاقستاننىڭ وتكەن ون جىلداعى دامۋىنا كوز جىبەرسەڭىز, پرەزيدەنتتىڭ جوسپارى – تەك قۇرعاق ءسوز ەمەس, عىلىمي نەگىزدەلگەن, قازاقستان حالقى سەنەتىن ءارى قولدايتىن ستراتەگيالىق دا­مۋدىڭ پراگماتيكالىق باع­دارلاماسى ەكەنىن تۇسىنەسىز. قازاقستاننىڭ مۇنداي ساياساتى ونىڭ وڭىرلىك جانە الەمدىك ساياساتتاعى جانە ساۋدا-قارجى سالاسىنداعى حالىقارالىق دەڭگەيدە بەدەلى دە ىقپالدى ويىنشى بولۋىن قامتاماسىز ەتتى. پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى حالىققا جولداۋىنداعى “سىرت­قى ساياسات” اتتى تا­راۋىنىڭ كۇشى كوپتەگەن مەم­لەكەتتەردىڭ استانا­لا­رىن­دا تىڭعىلىقتى زەرتتەلدى دەگەن سەنىمدەمىن. قازاقستاننىڭ 2010 جىلى بۇرىن كەڭەستەر ودا­عىنىڭ قۇرامىندا بولعان ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ تا­ريحىندا تۇڭعىش رەت ەقىۇ-عا توراعا بولۋى تاڭدان­دىر­ماي قويمايدى. قازاقستان­نىڭ توراعالىعى – ەلدىڭ تاۋەلسىزدىك العان 18 جىلدىق تاريحىنداعى مىقتى ەكونو­ميكاسى مەن دەموكراتيالىق مەملەكەتتىڭ قارقىندى دا­مۋ­ىنداعى تابىسىنىڭ شى­نايى كورىنىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلتتىق مۇددەنى قامتاماسىز ەتۋ, ەلدىڭ حالىقارالىق بەدە­لىن ارتتىرۋ جانە ۇلتتىق, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپ­سىزدىكتى نىعايتۋ جولىن­داعى جۇرگىزىپ وتىرعان بەل­سەندى جانە بايىپتى سىرتقى ساياسا­تى حالىقارالىق قاۋىپ­سىزدىك­تەگى نەگىزگى ماسەلەلەر بويىن­شا, سونداي-اق ەقىۇ-نى دامىتۋ ماسەلەلەرى جو­نىن­دەگى كونسەن­سۋستىق الاڭدى كەڭەي­تۋگە جانە نىعايتۋعا سايكەس كەلەتىنىنە ەش كۇمان جوق. ۋكراينا قازاقستانمەن دوستىقتى جانە ىنتىماق­تاس­تىقتى نىعايتۋعا ستراتەگيا­لىق تۇرعىدا ءمان بەرەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل سوزىمە ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆ.يانۋ­كو­ۆيچتىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى 7 ساۋىردە قازاقستانعا جاساعان رەسمي ساپارى, ونىڭ بارى­سىندا بىرقاتار نەگىزگى ەكى جاقتى قۇجاتتارعا قول قويى­لۋى جانە ۇزاق مەرزىمدى كە­زەڭگە ارنالعان ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ جوسپارى بەلگىلەن­گەنى ايقىن دالەل بولا الادى. قازاقستان مەن ۋكراينا اراسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ ماڭىزىن ەكونومي­كالىق قارىم-قاتىناستار, تۇراقتى قۇرىلىم سيپاتى مەن وڭ قارقىندى ءوسىم قۇ­رايدى. 2008 جىلى قازاقستان مەن ۋكراينا اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 5 ميلليارد دوللاردان استى. 2009 جىلى, الەمدىك قارجى داعدارىسىنا قاراماستان, ءوز­ارا ءتيىمدى ساۋدا كورسەتكىشى 3,4 ميلليارد دوللاردى قۇرادى جانە قازاقستان ۋكراينانىڭ نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا 3-4 ۇستانىمدا نىق تۇرعانىن اتاپ وتپەكپىز. ۋكراينا-قازاقستان ەكو­نوميكالىق ىنتىماقتاستىعى باسىمدىعىنىڭ تولىق ءتىزى­مىن وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنى, قازاقستان مەن ەۋروپادان مۇناي مەن گازدى جەتكىزۋدى كوزدەيتىن كولىك تاسىمالى, قارا تەڭىزدە ۋكراينالىق تەڭىز ايلاعىن پايدالانۋعا قازاقستاندىق كومپانيا­لار­دىڭ قاتىسۋى جانە ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرىنە ار­نالعان رىنوكقا شىعۋ ءۇشىن ۋكراينانىڭ كولىكتىك مۇم­كىن­دىكتەرى, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى, سونىڭ ىشىندە اەروعارىش سالاسىنداعى عى­لىمي-تەحنيكالىق ىنتى­ماق­تاستىق بويىنشا باي­لا­نىستار قۇرايدى. وسى ورايدا, ۋكراينا-قازاقستان پارلامەنتارالىق بايلانىستارىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. ەكى ەلدىڭ پار­لامەنتى ءۇشىن حالىقارالىق پروبلەمالار مەن ەكى جاقتى بارلىق سپەكتر بويىنشا سىن­دارلى پىكىر الماسۋلار داستۇرگە اينالدى جانە ەكى ەلدىڭ زاڭ شىعارۋشىلىق بيلىگىندەگى ءوزارا تۇسىنىس­تىك­تىڭ ماڭىزدىلىعى ۋكراينا مەن قازاقستاننىڭ تاتۋ كور­شىلەستىك قارىم-قاتىناس­تا­رىنىڭ بارلىق جۇيەسىن تولىقتىرادى ءارى بايىتادى, تمد كەڭىستىگىندەگى تۇراقتى­لىق پەن قاۋىپسىزدىك مۇددە­سىنە قىزمەت ەتەدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جاڭا جولداۋىن وقي وتى­رىپ, نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ: ء“بىز نە, قاشان, قالاي جا­سالاتىنىن جانە قۇرى­لاتىنىن ءىس جۇزىندە ايلار بويىنشا بىلەمىز”, دەگەن سو­زىنە سەنەسىز. وسى ۇلى ەلدىڭ ساياسي كوشباسشىسى مەن ونىڭ ۇكىمەتىنىڭ حالىقتىڭ قولداۋىنا سۇيەنگەن سەنىمى, ونىڭ پروگرەسكە ۇمتىلىسى – دوستاس قازاقستان ەش كۇ­مانسىز تاۋەلسىز, وركەندەگەن, تۇراقتى مەملەكەت قۇراتى­نىنىڭ كەپىلى. ۆلاديمير ليتۆين, ۋكراينا جوعارى راداسىنىڭ توراعاسى.

سوڭعى جاڭالىقتار