«اقىلدى» زاۋىت وتىمدىلىگى جوعارى ءونىم شىعارادى

سەكسەن جىلدىق تاريحى بار بۇل زاۋىت بۇگىندە زامان تالابىنا ساي ءوندىرىسى تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان, جوعارى تەحنولوگيالارعا ارقا سۇيە­گەن «اقىلدى» كاسىپورىنعا اينالعان. زاماناۋي ماشينا جاساۋدىڭ بولاشاعى­نا باعىت العان زاۋىتتاعى نەگىزگى جانە قوسالقى جابدىقتارىنىڭ تۇگەلدەي جا­ڭار­تىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. قول ەڭبەگىن تسيفرلى باعدارلامامەن باس­قا­رىلاتىن ستانوكتار الماستىردى. جالپى, كاسىپورىندى جاڭعىرتۋ ۇدە­رىسى شامامەن ءۇش جىلعا سوزىلىپتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا زاۋىت ءوزىنىڭ جۇمىسىن توقتاتپاعان.

بىردەن ايتا كەتۋ كەرەك, اتالعان كا­سىپ­­­ورىن كونۆەيەرلىك جانە سورعى جاب­دىقتارىن, جۇك كوتەرۋ مەحانيزمدەرىن, بايىتۋ فابريكالارىنا ارنالعان ماشينالار مەن قوسالقى بولشەكتەردى, تاۋ-كەن شاحتالارى جابدىقتارى مەن تەمىر جول كولىگىن شىعارۋعا ماماندانعان. مۇندا كىشكەنتاي شايبادان باستاپ ۆاگونەتكا, شاناق, ەكسكاۆاتور ءشومىشى, گيدرو­تسيليندر جانە باسقا دا كۇردەلى بول­شەكتەرگە دەيىن وندىرىسكە قاجەتتى ءونىم­نىڭ بارلىعى شىعارىلادى.

قاراعاندى قۇيۋ-ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ باس مەحانيگى يۋري ليت­ۆينەنكونىڭ ايتۋىنشا, جوعارى ونىم­دىلىكتى, جان-جاقتىلىق پەن دالدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بارلىعى 248 بىرلىك جابدىق ساتىپ الىنعان ەكەن. بۇرىننان جۇمىس ىستەپ كەلگەن ءداستۇرلى قوندىرعىلاردى زاماناۋي تسيفرلى باعدارلامالىق باسقارۋ ماشينالارى (تسبب) الماستىرعان. چەحيا, يتاليا, جاپونيا, اۋستريا جانە فرانتسيا سياق­تى ءوندىرىسى دامىعان ەلدەردە جاسال­عان بۇل جابدىقتاردىڭ 76-سى بار زاۋىتتا. ولاردىڭ كەيبىرىنىڭ بالاماسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جوق دەگەندى ايتادى زاۋىتتىڭ باس مەحانيگى.

– تسبب ماشينالارى ونىمدىلىكتى ورتاشا ەسەپپەن ءۇش ەسەگە دەيىن ارتتىرادى. مىسالى, بىزدە كادىمگى گەللەر اراسىمەن سالىستىرعاندا ونىمدىلىگى 12 ەسە كوپ تاس­پالى ستانوكتار جۇمىس ىستەيدى. قاجەتتى ولشەمدەر ورناتىلادى, بلانكىلەر اۆتوماتتى تۇردە قوزعالادى – ادام ەڭبەگى مەن كۇش-قۋاتى سونشالىقتى قاجەت تە ەمەس. ياعني ۇدەرىستىڭ كۇردەلىلىگى مۇل­دەم باسقا. دالدىك تە وتە جوعارى, – دەيدى يۋري ليتۆينەنكو.

مۇنداعى ماشينالاردىڭ تەحنولو­گيالىق تۇرعىداعى مۇمكىندىگى وتە جو­عارى. مىسالى, چەحيادا وندىرىلگەن WRD-150Q كولدەنەڭ جونۋ ماشيناسى سىرت ولشەمى توعىز مەتر جانە سالماعى ءتورت بىلىك بويىنشا 20 توننا بولاتىن ۇلكەن بولشەكتەردى ورىندارىنان اۋىس­تىرماي-اق وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

بۇرىن تسەحتاعى وڭدەۋ ۇدەرىسىنىڭ ماشاقاتى كوپ بولاتىن. كوپتەگەن ماشينانى ىسكە قوسۋعا تۋرا كەلۋشى ەدى. ال قازىر جاعداي مۇلدەم باسقاشا: ءبارىن ءبىر عانا جابدىق اتقارادى. مۇنىڭ ءوزى جۇمىستى جەڭىلدەتىپ, ەڭ باستىسى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرا ءتۇستى.

ءبىر عانا مىسالدىڭ رەتىمەن زاۋىتتىڭ مول مۇمكىندىگى مەن الەۋەتىن اڭداۋعا بولادى. مىسالى, كاسىپورىنداعى زاماناۋي جابدىق ۆاگونشانى باسىنان باستاپ سوڭىنا دەيىن تولىعىمەن جاساپ شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

زاۋىتتاعى دانەكەرلەۋ روبوتىنىڭ جۇمىسىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. بەرىلگەن باعدارلاما بويىنشا روبوت دانەكەرلەۋشى اسا كۇردەلى دەگەن جۇمىستىڭ كەز كەلگەنىن اۆتوماتتى تۇردە ورىندايدى. ءتىپتى زەرگەرلىك دالدىكتى قاجەت ەتەتىن ەڭ ۇساق جۇمىستاردى دا اسقان شەبەرلىكپەن اتقارىپ شىعادى. بۇل ماشينا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە ەڭبەك ونىمدىلىگى ونداعان ەسە ارتادى ەكەن. وسى ۇدەرىستى ءبىر عانا وپەراتور باسقارۋ پۋلتىندە وتىرىپ قاداعالايدى. روبوتتارعا تۇسكى ءۇزىلىس پەن تەمەكى شەگۋ­دىڭ قاجەتى جوق, سوندىقتان ولار بىر­نەشە ساعات بويى ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەي بەرەدى. ال دانەكەرلەۋشى مانيپۋلياتور «قول» بولسا, ءوزىنىڭ شارۋاسىن جوعارى دالدىكپەن جانە اسا ساپالى ەتىپ ورىندايدى.

كاسىپورىن جابدىقتارىندا لازەر­لىك جانە پلازمالىق مەتالل كەسۋ ماشينا­لارىنىڭ دا جۇمىسى اسا ءتيىمدى جانە ولاردىڭ ونىمدىلىگى دە وتە جوعارى دەڭ­گەيدە. مىسالى, ونىڭ بىرەۋى جۇقا ماتە­ريالدى 20 مم-گە دەيىن جوعارى دا­ل­دىكپەن كەسسە, ەكىنشىسى 200 مم-گە د­ەيىنگى قالىڭ ماتەريالدى كەسۋ جۇمىستارىن ساپالى ورىندايدى.

– مىسالى, پلازمالى قيعىش بەرىكتىگى اسا جوعارى Hardox ماركالى بولاتتان كوپ كۇش جۇمساماي-اق قىسقا عانا ۋاقىت ىشىندە قاجەتتى دايىندامالاردى جاساپ شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر بۇل جۇمىستاردى قولمەن نەمەسە كەروسيندى قيىشتىڭ كومەگىمەن ىستەسە, بۇل ۇدەرىس ون ەسە كوپ كۇش پەن ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتەر ەدى, – دەيدى زاۋىتتىڭ باس مەحانيگى يۋ.ليتۆينەنكو.

سونداي-اق زاۋىتتاعى ساپانى باقى­لاۋ جۇيەسىنىڭ دە جاڭعىرتىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. كاسىپورىن زەرتحانا مەن تبب ءۇشىن بارلىق قۇرال-ولشەۋ اسپاپتارىمەن جانە باسقا دا زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان.

بۇگىندە زاۋىتتا 800-گە تارتا جۇمىس­شى ادال ەڭبەكپەن ناپاقاسىن تاۋىپ ءجۇر. مۇنداعى ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ ۇدەرىسى جۇمىسشىلاردان بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى. ياعني زاۋىت قىزمەتكەرلەرى بىلىك­تىلىكتى جەتىلدىرىپ, ارنايى كۋرس­تاردان ءوتىپ وتىرادى. ماسەلەن, تسبب ما­شي­نالارىن باسقارۋ ءۇشىن جوعا­رى ءبىلىمى بار وپەراتورلار قاجەت. كونس­­ترۋكتورلىق-تەحنولوگيالىق باس­قار­ما­سىن­داعى 50 قىزمەتكەردىڭ دە بىلىك­تىلىك دەڭگەيى جوعارى: ولاردىڭ جوبالىق قۇجاتتامانى باسىنان باستاپ ساپالى جانە قىسقا مەرزىمدە ازىرلەپ شىعۋعا قابىلەتى جەتەدى.

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن كاسىپورىندا «1C: كاسىپورىن 8. قازاقستان ءۇشىن كاسىپ­ورىندى ERP باسقارۋ 2» باعدار­لا­مالىق ءونىمىنىڭ بازاسىندا اۆتومات­تاندى­رىلعان اقپاراتتىق جۇيەنى ەنگىزۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلا باستاعان بولاتىن. ERP كلاسىنىڭ ءوندىرىسىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي ەسەپكە الۋ-تالداۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ شىعىستار مەن كىرىستەر بولىگىندە بيز­نەستىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, اكتيۆ­تەردىڭ بولۋى مەن قوزعالىسى بويىنشا, شىعىندار كولەمى, ىسكە قوسىلعان پەرسونال, ماتەريالدىق رەسۋرستار تۋراسىندا جەدەل اقپارات الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا زاۋىتتا تەمىر جول كولىگىنە ارناپ شىعارىلعان ونىمدەردىڭ 50-گە جۋىق ءتۇرى سىناقتان وتۋدە. بۇدان بولەك, كاسىپورىن Maker برەندىمەن ءوز ءونىمىن تمد ەلدەرىنە ەكسپورتتايدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قاراعاندى قۇيۋ-ماشينا جاساۋ زاۋىتىن تەك ىشكى قاجەت­تىلىكتەرگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جاڭا نارىقتاردى يگەرۋگە باعىتتالعان مۇلدەم جاڭا اۋقىمداعى كاسىپورىن دەپ سەنىمدى تۇردە ايتۋعا بولادى.