بۇۇ اۋعانستان ءۇشىن الەمگە قول جايدى

بۇۇ حالىقارالىق قوعامداستىقتان «تاليبان» بيلىگىنە تىزگىنىن بەرگەن اۋعانستاندى قولداۋعا شاقىردى. ۇيىمنىڭ ايتۋىنشا, قازىر ەلدە ازىق-ت ۇلىك, ءدارى-دارمەك, تازا سۋ تاپشى. سول سەبەپتى شۇعىل ارەكەت ەتۋ كەرەك دەلىنگەن حابارلامادا. بۇل 600 ميلليون دوللار ميلليونداعان ادامنىڭ ومىرىنە قاجەتتى كومەكتى ۇسىنا الادى دەيدى ۇيىم وكىلدەرى.

«ەل وتە كۇردەلى جاعدايعا تاپ بولدى. ۇزاققا سوزىلعان قاقتىعىس, جاپپاي قۇرعاقشىلىق پەن COVID-19 جاعدايدى ۋشىقتىردى... بۇعان دەيىن دە حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى كومەككە مۇقتاج ەدى», دەلىنگەن بۇۇ حابارلاماسىندا.

سونداي-اق سوڭعى وقيعالار جىعىلعانعا جۇدىرىق بولعانداي, قاراپايىم حالىق قىسپاققا الىنعان. قولما-قول اقشانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ەكونوميكا تىعىرىققا تىرەلگەن. ودان بولەك ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى الاڭداۋشىلىق كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. سول سەبەپتى ۇيىم حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ جەدەل ارەكەتى مەن قولداۋى وتە ماڭىزدى دەپ ەسكەرتتى.

تاليباندار تامىز ايىندا اۋعانستان بيلىگىن ءوز قولىنا العانعا دەيىن دە ەلدەگى سوعىس پەن بەي-بەرەكەتكە بايلانىستى بيىل 550 مىڭنان استام ادام ۇيلەرىن تاس­تاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعان. بۇل قازىرگى ۋاقىتتىڭ وزىندە 3,5 ميلليون ادام ەل ىشىندە كوشىپ-قونىپ جۇرگەنىن بىلدىرەدى.

جينالاتىن قاراجاتتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى بۇۇ-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسىنا (ۇقج) بەرىلمەك, ويتكەنى ەلدەگى ازىق-ت ۇلىكتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى وزەكتى بولىپ تۇر. حالىقتا كۇندەلىكتى تاماعىن ساتىپ الاتىن قولما-قول اقشا جوق.

سونىمەن بىرگە, بۇۇ-نىڭ بوسقىندار ىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى فيليپپو گراندي دۇيسەنبىدە كابۋلعا حالىقتىڭ گۋمانيتارلىق قاجەتتىلىكتەرىن جانە 3,5 ميلليون جەر اۋدارعان اۋعاندىقتىڭ جاعدايىن باعالاۋ ءۇشىن ەلگە كەلگەنىن حابارلادى.

«تاليبان» قوزعالىسى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەل بيلىگىن باقىلاۋعا العاننان بەرى مىڭداعان ادام بارىنشا ەلدەن قاشۋعا تىرىسقانىنا دۇنيە ءجۇزى كۋا. پاكىستاننىڭ حالىقارالىق اۋەكومپانياسى جولاۋشىلاردى يسلامابادقا جەتكىزۋ ءۇشىن ەل استاناسىنا ارنايى رەيس جىبەرگەن.

ساراپشىلار باتىستان قولداۋ تاپقان اۋعانستان ۇكىمەتى قۇلاعاننان كەيىن جانە «تاليباننىڭ» جەڭىسىنەن سوڭ ميللياردتاعان دوللارلىق شەتەلدىك قايىرىمدىلىقتىڭ كۇرت ءۇزىلۋى بۇۇ-نىڭ قىزمەتىنە دە اۋىرتپالىق تۇسىرەيىن دەپ تۇرعانىن ايتادى.

ونىڭ ۇستىنە Reuters جاقىندا بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ جۋرناليستەرگە ۇيىمنىڭ قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعانىن ايتقانىن جاريالاعان. ول «قازىرگى ۋاقىتتا بۇۇ ءوز قىزمەتكەرلەرىنە جالاقى تولەي المايدى», دەگەن.

اۋعانستانمەن شەكارالاس قىتاي 31 ميلليون دوللار كولەمىندە توتەنشە كومەك ۇسىناتىنىن مالىمدەدى. ونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك پەن كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا بار. بۇل كومەك بەيجىڭ «تاليبان» ۇكىمەتىمەن بايلانىس ورناتۋعا دايىن ەكەنىن ايتقاننان كەيىن بەرىلەتىنى بەلگىلى بولدى. قىتايدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي وتكەن اپتادا اۋعانستانمەن كورشىلەس بىرنەشە ەلدىڭ – پاكىستان, يران, تاجىكستان, وزبەكستان جانە تۇرىكمەنستانداعى ارىپتەستەرىمەن كەزدەسۋدە اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋ شارالارى تۋرالى جاريالادى. ول بۇل ەلدەردى اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋدە ىنتىماقتاسۋعا شاقىردى جانە قىتاي سونىمەن بىرگە ەلگە 3 ميلليون ۆاكتسينا دوزاسىن بەرمەك. «تاليبان» قوزعالىسىنىڭ رەسمي وكىلدەرى دە قىتايدى اۋعانستاننىڭ ەڭ ماڭىزدى سەرىكتەسى دەپ تانىعانعا ۇقسايدى. سوعىستان كۇيرەگەن ەلدى قالپىنا كەلتىرۋگە قىتاي ينۆەستيتسياسى مەن قولداۋىنا ءۇمىت ارتاتىنى بەلگىلى بولدى.

رەسەي تاراپى دا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتقانىن حابارلادى.

قازىر دۇنيەجۇزىلىك ۇيىمداردىڭ نازارى اۋعان­ستانداعى گۋمانيتارلىق داعدارىسقا اۋىپ وتىر. سول سەبەپتى حالىقارالىق ۇيىم وزگە ەلدەردەن بۇل ماسەلەدە جۇمىلا ارەكەت ەتۋدى سۇراۋدا.