دامۋعا جەتەلەيتىن ناقتى باستامالار

جىل سايىنعى جولداۋدى كۇز­دىڭ العاشقى كۇنى جاريالاۋ دا كەزدەيسوقتىق ەمەس, ول پار­لا­مەنت ءۇشىن دە, ۇكىمەت ءۇشىن دە جاڭا جۇمىس ماۋسىمىنىڭ جاڭا مىن­دەتتەرى ىسپەتتەس.مەملەكەت باسشىسى حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن باستى پروبلەمالاردى اشىق كورسەتتى. اتاپ ايتساق, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە جانە الەۋمەتتىك جاع­دايدى تۇراقتاندىرۋعا باعىت­تالعان قاراجاتتىڭ دۇرىس جۇمسال­ماۋى, اۋىل شارۋاشىلىعى سەك­تورىنداعى كوكەيكەستى احۋال, اي­ماق­تاردىڭ جاعدايىن قيىن­داتا تۇسكەن سۋ مەن جەمشوپ تاپشى­لىعى, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم سالا­سىن­داعى قيىندىقتار جانە باسقا دا جۇيەلى شەشىمدەردى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەر. وسىلايشا پرە­زيدەنت «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» تابيعي جانە تەحنوگەندىك رەسۋرستاردىڭ تاپشىلىعى جونىن­دە ەسىمىزگە سالىپ, ولاردى ساقتاۋ مەن كوبەيتۋ بويىنشا ناقتى مىندەتتەردى كورسەتىپ بەردى. قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ باسىمدىعى جول­داۋدىڭ ءار ءبولىمىنىڭ ءتۇيىندىسى بولىپ تابىلادى. پاندەميانىڭ جالپىالەم­دىك داعدارىسى حالىق تابىسىنا تەرىس ىقپالىن تيگىزۋدە, حالىقتى كرەديتتەردى شامادان تىس الۋعا ماجبۇرلەۋدە. بۇل ماسەلەگە اسا نازار ءبولىنىپ, كەلەسى جىلدان باس­تاپ ەلىمىزدە ەڭ تومەنگى جالاقى 42 500 تەڭگەدەن 60 مىڭ تەڭگەگە ارتاتىنى بەلگىلى بولدى. سونداي-اق 2022-2025 جىلدارى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى جىل سايىن 20 پايىزعا وسەدى. سالا قىزمەتكەرلەرى ساناتىنا مۋزەي قىزمەتكەرلەرى, مۇراعات­شىلار, كىتاپحاناشىلار, تەحني­كالىق قىز­مەتكەرلەر, قورىق­شىلار, كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جانە باس­قالارى كىرەدى, دەمەك مۇعالىم­دەر, دارىگەرلەرمەن قاتار بۇل سانات­تاعى ازاماتتارىمىزعا دا ايلىقتى كوبەيتۋ جۇمىستارى قولعا الىنباق. جولداۋدا كورسەتىلگەن عىلىم­­دى دامىتۋدىڭ باسىم­دىقتارى مەن تاپسىرمالارى عالىمدار قاۋىمداستىعى مەن عىلىمي زەرتتەۋ ينس­تيتۋت­تارىنىڭ كوپتەن كۇتكەن كۇر­دەلى ماسەلەلەرىنىڭ وڭتايلى شەشى­مى ەكەنى انىق. جاقىندا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى پروفەس­سور­لاردىڭ جالاقىسى 450 مىڭ تەڭگەدەن كەم بولماسىن دەگەن مينيستر­لىك تالابى شىققان. ەندى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپ­سىر­ماسىمەن عالىمدارعا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك گرانتتار مەرزىمى 3 جىلدان 5 جىلعا دەيىن ۇزارتىلادى. ول باستاما ىرگەلى, سونداي-اق پراكتيكالىق ماڭىزى بار عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە, جانە عالىمداردىڭ ءبىر زەرتتەۋ تاقىرىبىن ۇزاق مەرزىمدە, جان-جاقتى, تەرەڭ زەرتتەۋگە جول اشاتىنى ءسوزسىز. عىلىم سالاسىندا زاڭنامانى وزگەرتۋ جونىندە پىكىر-تالاستاردىڭ ورىن الىپ جاتقانى بەلگىلى, وسى رەتتە جىل سوڭىنا دەيىن «عىلىم تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تاپسىرماسى ۋاقتىلى ءارى پارمەندى قادام. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن دەنساۋلىق سالاسى دا پرەزيدەنت نازارىنان تىس قالعان جوق. ۆاكتسينانىڭ كومەگىمەن تالاي قاۋىپتى ىندەتتەرگە توسقاۋىل قويىلعانىن ەسكە سالا وتىرىپ, ول ەلىمىزدىڭ ۆاكتسينا ماسەلەسىنە جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, جۇيەلى تۇردە ۆاكتسينا قورلارىن كوبەيتىپ تۇرۋعا تاپسىرما بەردى. ارينە, بۇل بۇكىل الەمدى جاۋلاپ, مۋتاتسياعا ۇشىراۋ ارقىلى مەديتسينا مەن عىلىم وكىلدەرىن قيىن جاعدايعا ءتۇسىرىپ جاتقان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا دا, باسقا دا ەپيدەميولوگيالىق قاتەرلەر­گە قارسى تۇرىپ توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن اۋقىمدى ءارى جۇيەلى جۇمىستى قاجەت ەتەدى. ەلدەگى ۆاكتسيناعا دەگەن قاراما-قايشى كوزقاراستاردىڭ بار ەكەنىنە توقتالىپ, مەملەكەت باسشىسى وتاندىق ۆاكتسينانىڭ قاۋىپسىزدىگى جونىندە اقپارات بەرىپ, جالپى ازاماتتاردى ۆاكتسينادان قورىقپاي, رەسمي اقپارات­قا سۇيەنىپ, ءوز دەنساۋلىعى مەن جا­قىندارى ءۇشىن ۆاكتسينا الۋدىڭ ماڭىزىن اشىپ كورسەتتى. وسى ورايدا, جاقىندا QazVac وتاندىق ۆاكتسيناسى كلينيكالىق سىناقتان وتكىزىلىپ, 1-ءشى جانە 2-ءشى كەزەڭ ناتيجەلەرى THE LANCET ەۋروپالىق جۋرنالىندا جاريالاندى. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەل تۇعى­رىن بيىكتەتۋ مەن تاۋەلسىزدىگىمىز­دى نىعايتۋ­دا ەڭ باستىسى ۇلتتىڭ ۇيىسۋى, ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ جانە ءوزارا سىيلاستىقتىڭ بولۋى ما­ڭىزدى ەكەنىن وسى جولداۋ­دا تاعى دا ەرەكشە اتاپ كورسەت­تى. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كونستيتۋتسيا­لىق دەڭگەيدەگى مارتەبەسىن جانە ۇلت بىرلىگى ءۇشىن ماڭىزدى ءرولىن ايتا كەلىپ, مەملەكەت باسشىسى وز­گە تىلدەر مەن وزگە ەتنوس وكىلدەرىن سىيلاۋ ارقىلى ەلدەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋعا شاقىردى.

مادينا بەكتەنوۆا,قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى