تاريح – قۇپيالاردىڭ سوزدىگى. شەشىمىن تابۋ ءۇشىن كونە دۇنيەلەردىڭ كوزىمەن قاراۋعا تۋرا كەلەدى. ادامزاتتىڭ شىققان تەگىن انىقتايتىن دا سول قۇندى جاۋھارلار. سەنبەسەڭىز, كوركەمدەلىپ ويىلعان زوومورفتى سۇيەك قاسىققا قاراڭىزشى. ءبورىنىڭ بەينەسى سىزىلعان ەسكى زاتتان قازاقتىڭ ءيىسى شىعىپ تۇر.
سىنتاس ءى قورىمىنداعى №1 قورعاننان تابىلعان قاسىقتا ارانى اقسيعان مينياتيۋرالىق قاسقىردىڭ باسى بەينەلەنگەن.
ەجەلگى سۋرەتشى تۇتقاسىنىڭ كەڭ بولىگىندە (ۇزىندىعى 8,5 سم, ەنى 2,3 سم) بىرنەشە ءمۇسىندى ويىپ كورسەتكەن. ءبىرىنشى – قاسقىردىڭ باسى ارتقا بۇرىلعان كۇيىندە جانە ارانى اقسيعان تۇرىندە كورسەتىلگەن. ونىڭ موينى مەن دەنەسى ىشكى جاعىنان شتريحتالعان پاراللەلدى سىزىقتارمەن ورنەكتەلگەن. كەلەسى قىران قۇستىڭ سۇلباسى, ول باسىمەن ارتقا قاراي باعىتتالعان. سونداي-اق قۇستىڭ قاناتى قيعاش قاشاۋلارمەن بەينەلەنگەن, قاۋىرسىنى – قابىرشاقتار سەكىلدى دومالاقشا ەتىپ جاسالعان.
قىراننىڭ اياقتارى ساقينا ءتارىزدى قاشالعان. ءدال سونىڭ استىندا سول سياقتى قىراننىڭ باسى بەينەلەنگەن, بىراق باسى تومەنىرەك بۇرىلعان, ەگەر قاسىقتى جوعارى قاراي اينالدىراتىن بولساق, وندا ەجەلگى شەبەردىڭ كيىكتىڭ باسىن بەينەلەگەنى بايقالادى, كيىكتىڭ مۇيىزدەرى تۋرا قاسقىردىڭ الدىڭعى اياقتارىنا دەيىن بەينەلەنگەن. قاسىقتىڭ سوڭعى جاعى سىنعان, بىراق شەتىنە قاراي ۇڭىلسەك ونىڭ تۇتقاسى ىلگەك ءتارىزدى اياقتالعانى بايقالادى. تۇتقانىڭ كەرى جاعىنان دا ءبىز اينا سيممەترياسىنىڭ قاعيداسى سەكىلدى ءدال وسىنداي كومپوزيتسيانى بايقايمىز.
بۇل قاسىق – سۇيەكتى ويىپ ورنەكتەۋدەگى سيرەك كەزدەسەتىن «زوولوگيالىق باسقاتىرعىش» ستيلىندەگى كوركەم ويۋ ۇلگىسى. تىكەلەي ۇقساستىعى جوق, بىراق ساۆرومات الەمىندەگى قولدانبالى ونەردە وسىعان ۇقساس سۇيەكتەن جاسالعان بۇيىمدار پياتيمارىدا, ۆارنا اۋىلىندا كەزدەسەدى. وسىنداي جەكە دانادا كەزدەسەتىن «باسقاتىرعىش» ستيلىندەگى زاتتار ەۋرازيانىڭ دالا بەلدەۋىندەگى باسقا اۋداندارىندا دا بەلگىلى, اسىرەسە ورتالىق قازاقستان مەن تۋۆانى ايتۋعا بولادى.
سۇيەكتەن جاسالعان قاسىقتار سارماتتاردا ايەل ادامداردىڭ جەرلەۋ ورنىنا قويىلاتىن زاتتار بولىپ تابىلادى. ولار وسى قاسىقتاردى بوياعىش زاتتاردى جاعۋ ءۇشىن قولدانىلعان. بىراق سىنتاس قورىمىنداعى قاسىقتار ەر ادامداردىڭ جەرلەۋ ورنىندا دا تابىلعان بولاتىن, ءارى سونداي جەردەن, ياعني ءدال جەبە ۇشتارىنىڭ ۇيىندىسىنەن تابىلعان. مۇمكىن, وسىنداي قاسىقتاردىڭ بۇل بولىگى جاۋىنگەردىڭ قورامساعىمەن بايلانىستى, نەمەسە وزىندىك تۇمار قىزمەتتەرىن اتقارعان بولار.
جوعارىدا كەلتىرىلگەن ماتەريالدىڭ زاتتاي سالىستىرماسىنا قاراعاندا, سىنتاس I قورىمىنداعى قورعانداردا جەرلەنگەن جاۋىنگەرلەر ب.ز.د. VI-V عع. سوڭىنا جاتادى.