تالايدىڭ وشاعىنا ويران سالىپ, ەرىن – جەرىنەن, بالاسىن اناسىنان ايىرعان كەشەگى ۇلى وتان سوعىسى سۇيەككە وشپەستەي ەتىپ تاڭبا سالىپ كەتتى. دۇنيەگە ءبىر كەلەر, داريا-كەۋدە تاۋ ءمۇسىن قاريالارىمىزدىڭ, ارىستاي ۇل-قىزدارىمىزدىڭ جانىن پيدا ەتكەن فاشيزم قاسىرەتىنىڭ قارا بۇلتى سەيىلىپ, بەيبىت كۇننىڭ شۋاعى قايتا جارقىراعانىنا بيىل 65 جىل تولىپ وتىر.
ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ات اۋىزدىعىمەن سۋ ءىشىپ, ەر ەتىگىمەن قان كەشكەن سوناۋ سۇراپىل 1941 جىلدىڭ جازىندا سۇلتان جالدىباەۆ وزىمەن ۇزەڭگىلەس دوستارى قۋانىش اقساقالوۆ, شامشات ەسەتوۆ, ناريمان مايحانوۆ, ءاليحان وتەگەنوۆ (مەنىڭ ناعاشى اكەم), تاحايىر وسپانوۆ, ەرعازى ىبراەۆ, ءشارىپ تاڭقاەۆ, ت.ب. بارلىعى ون-ونبەستەي ءبىر توپ بوزبالا قىزىلوردا وبلىسى, قارماقشى اۋدانىنىڭ اسكەري كوميسسارياتىنا كەلىپ, ءوز ەرىكتەرىمەن وتانىن قورعاۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ايتىپ, سۇراپىل سوعىسقا اتتانادى. ءسويتىپ, جاس ساربازدار تيەلگەن پويىز باتىسقا قاراي بەت الادى. ماسكەۋ وبلىسىنىڭ انەسينكا سەلوسىنا جەتىپ, بىرنەشە ايداي №118 ارناۋلى دايارلىق جاتتىعۋ كۋرسىنان وتكەن ولاردىڭ ارقايسىسى ءار تاراپقا جىبەرىلەدى.
ال سۇلتان جالدىباەۆ 1942 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ارتيللەريالىق اتقىشتار پولكىنىڭ قاتارىندا اتاقتى “ستالينگراد”, “كۋرسك دوعاسى” مايداندارىندا ءبولىم, كەيىن ۆزۆود كومانديرى بولا ءجۇرىپ جاۋ جاعاسىن جىرتىپ, بەرلين, كەنيگسبەرگ قالالارىن فاشيستەردەن ازات ەتەدى. مايدانداعى ەرلىگى ءۇشىن “زا وتۆاگۋ”, “زا پوبەدۋ ناد گەرمانيەي”, “زا ۆزياتيە كەنيگسبەرگا”, “جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن” جانە ت.ب. مەدالدارمەن ماراپاتتالادى. وسى ماراپاتتارى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇستىنە كيگەن كيتەلىمەن قوسا الماتى قالاسىنداعى “قازاقستان كومسومولى مەن جاستارىنىڭ تاريحى” مۇراجايىندا ساقتاۋلى تۇر.
اتام قازاق “دەم بىتپەسە ءولىم جوق, وتانىڭ ءۇشىن وتقا ءتۇس” دەگەن. ءومىردىڭ ەش قىزىعىن كورمەستەن, قىرشىنىنان قيىلىپ, قان مايدان ۇرىس دالاسىندا ماڭگىگە كوز جۇمعان ارىستارىمىز قانشاما. ەكى دۇنيەدە وسىدان وتكەن وكىنىش, ورنى تولماس قاسىرەت بولماس. سۇلتان جالدىباەۆ تا اتادان جالعىز ەركەك كىندىك بولىپ تۋىپ, سوعىسقا اتتانعان ەدى. “تۇلپاردان – تۇياق” دەمەكشى, ۇرپاعىنىڭ كورەر جارىعى, ءبىرىنشى جاراتۋشى يەمىز اللا تاعالانىڭ جازۋى, قالا بەردى اتا-بابا ارۋاعى قولداعان بولار, سوعىستا العان ەكى اۋىر جاراقاتىنا قاراماستان, 1945 جىلدىڭ قوڭىر كۇزىندە امان-ەسەن ەلگە ورالادى. كەلىسىمەن ەڭبەككە ارالاسىپ, اۋداندىق ىشكى ىستەر سالاسىندا قىزمەت اتقارادى. 1946 جىلى ءبيبىحاتشا سۇلتانقىزىمەن كوڭىلدەرى جاراسىپ, وتباسىن قۇرادى. ب.سۇلتانقىزى مۇعالىم, وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا ءبىراز جىل ۇستازدىق ەتىپ, جۇزدەگەن شاكىرت تاربيەلەگەن. اعايىن-تۋىستىڭ, دوس-جاران, كورشى-قولاڭنىڭ الدىندا ابىرويى بيىك, حالقىنا سىيلى, ەر مىنەزدى كىسى كورىنەدى.
اتانىڭ قانىمەن, انانىڭ سۇتىمەن بويىنا بىتكەن ەرەكشە قاسيەتىن اۋلەتى دە سەزگەن بولۋ كەرەك, اعايىن-تۋىستىڭ ويىن-تويىمەن قاتار, رۋ اقساقالدارى باس قوسقان اعا-ءىنىنىڭ ماجىلىسىندە ۇلكەندەر: “بيەكە, وسى ماسەلە قالاي بولار ەكەن, تورەلىگىن ايتىڭىز”, – دەپ ونىڭ وي-پىكىرىن سۇراپ, ساناسىپ وتىرادى ەكەن. سۇلتان مەن ءبيبىحاتشا ءۇش قىز, ەكى ۇل ءسۇيىپ, بالاپاندارىن ماپەلەپ, ءتالىم-تاربيە بەرىپ ءوسىردى. ءومىردىڭ ءوزى ءبىر قۋانىش, ءبىر رەنىش ەمەس پە؟! بالالارى ءۇشىن ورنى تولماس وكىنىشتىسى – اكەلەرىنىڭ عۇمىرىنىڭ قىسقا بولىپ, 56 جاسىندا, بالالارىنىڭ قىزىعىن تولىق كورە الماي دۇنيەدەن وزعانى.
ۇل-قىزدارى مەكتەپ قابىرعاسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىندە, باستاۋىش سىنىپتاردا ۇزدىك وقىعانى ءۇشىن قۇرمەت تاقتاسىنا اتا-اناسىمەن بىرگە ارنايى ىلىنەتىن سۋرەتكە ءتۇسىپ, تالاي قۋاناتىن. بالالارىنىڭ جەتىستىكتەرىن اعايىن-تۋىس, دوس-جاراندارىنا ايتىپ ءبىر مارقاياتىن. كوزى ءتىرى بولعاندا 89-عا شىعىپ, نەمەرەلەرىنىڭ قىزىقتارىنا تويماي, ۇلى جەڭىستىڭ كەزەكتى 65 جىلدىعىنا ارنالعان ناگراداسىن توسىنە تاعىپ, قۇرىشتان قۇيعان قۇدىرەتتەي بولىپ توردە وتىرار ەدى-اۋ. ءبىر قۋانىشتىسى – ءوزى دۇنيەدەن وزعانمەن, ۇل-قىزدارىنان تاراعان نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ بۇگىندە ەل قاتارلى ءوسىپ-ءونىپ, ەڭبەك ەتىپ, ءوز الدىنا ءۇي بولىپ, ۇرپاق ساباقتاستىعىنىڭ جالعاسۋىندا. “قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرىندا كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولارداي ءىز قالدىرعان اكەمىز سۇلتاننىڭ, انامىز ءبيبىحاتشانىڭ جاتقان جەرى جايلى, توپىراعى تورقا, جاندارى ءجانناتتا بولعاي دەپ جاراتقاننان تىلەي وتىرىپ, ارۋاقتارىنا باس ءيىپ, تاعزىم ەتەمىز”, – دەيدى ۇلدارى مەيىرحان مەن عالىمجان.
ادامزات بالاسىنىڭ ءوزى ولگەنىمەن, ءىزى وشپەيتىنىنىڭ اقيقاتى دا وسى بولار.
ەركىن ءابىل, قىزىلوردا وبلىسى.