جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تاراز قالاسىنداعى «كونە تاراز» تاريحي ەتنو-مادەني كەشەنىندە «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك: قوعام مەن بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر» تاقىرىبىندا حالىقارالىق فورۋم ءوتتى. اتالعان جيىنعا ونلاين رەجىمىندە اقش, رەسەي, ءۇندىستان, يزرايل جانە تمد ەلدەرىنىڭ وكىلدەرىمەن قاتار, ءوڭىر كاسىپكەرلەرى دە قاتىستى. قاتىسۋشىلار كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ توڭىرەگىندە پىكىر الماسىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
اتالعان فورۋمعا قاتىسۋشىلار اۋەلى «كونە تاراز» كەشەنىنىڭ كورمە زالىندا بولدى. مۇندا ءتۇرلى باعدارلامالار مەن جوبالارعا قاتىسىپ, جەكە كاسىبىن اشقان كəسىپكەرلەردىڭ وندىرگەن ءونىمى مەن قولىنان شىققان دۇنيەلەرى قويىلعان. سونداي-اق فورۋمنىڭ اشىلۋى الدىندا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وڭىردە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ۇلەس قوسىپ وتىرعان كوپبالالى انالار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ كورمەگە قويىلعان كونديتەرلىك, ءسۇت ونىمدەرى جانە قولونەر مەن جيھاز, اياق كيىم, قۋىرشاقتار مەن قىز جاساۋلارى بۇيىمدارىمەن تانىستى. ماسەلەن, مەملەكەت تاراپىنان قايتارىمسىز 2 ملن تەڭگە ۇتىپ العان مەركى اۋدانىنداعى جەكە كəسىپكەر ۇشان ومىرزاقوۆا كونديتەرلىك تسەح اشىپ, جۇمىسىن جولعا قويىپتى. ال شۋ اۋدانىنان جەكە كəسىپكەر ءارى كوپبالالى انا سايرا تىلەۋحانوۆا «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا العان 5 ملن تەڭگە نەسيەسىنە ءسۇت وڭدەيتىن تسەح اشىپتى. ول بۇگىندە پاستەرلەنگەن ءسۇت, ايران, سارى ماي, قۇرت پەن ىرىمشىك جانە تاعى باسقا دا ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋدە. سونىمەن قاتار ونەرتاپقىش, ەكىنشى توپتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازامات راۋان راۋىلبەكوۆتىڭ ءوز بەتىنشە ءجۇرىپ-تۇرۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلعان ازاماتتارعا ارنالعان «مەترون» مەحانيكالىق قوزعالتقىشى قوناقتاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. راۋان بۇل قۇرالدى جاساپ شىعۋ ءۇشىن 3 ملن تەڭگە نەسيە الىپتى. قازىر ونىڭ تىرەك-قيمىل جۇيەسى بۇزىلعان ازاماتتارعا ارناپ جاساپ جاتقان مۇنداي اپپاراتى 200 مىڭ تەڭگەدەن وتكىزىلۋدە. قازىرگى كەزدە 4 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ, بۇدان بولەك تاپسىرىسپەن باسقا دا بۇيىمدار جاساپ كەلەدى. بۇدان بولەك ءتۇرلى جيھازدار مەن كادەسىيلار, قۋىرشاقتار, بىلعارى اياق كيىمدەر مەن قىز جاساۋىن تىگىپ, ونى كاسىپ كوزىنە اينالدىرعان الەۋمەتتىك توپتاعى كاسىپكەرلەردىڭ ءبارىنىڭ جۇمىسىمەن جەكە تانىسىپ شىققان وبلىس اكىمى ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ باستاعان جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.
حالىقارالىق فورۋمدى وبلىس əكىمى ب.ساپارباەۆ اشىپ بەردى. «بۇگىنگى فورۋمعا رەسەيدەن, تۇركيادان, تمد ەلدەرىنەن قوناقتار كەلىپ, قاتىسىپ وتىر. بۇل فورۋمدى وتكىزۋدەگى باستى ماقساتىمىز – وڭىرىمىزدەگى الەۋمەتتىك كəسىپكەرلىكتى دامىتۋ. مەملەكەت تاراپىنان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ ءوز كəسىبىن اشىپ, قوعامعا تارتىلۋىنا جاردەمدەسۋ. ولاردىڭ مəسەلەسىن فورۋمدا تالقىلاپ, شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ بىرلەسە شەشۋگە تىرىسامىز. ءسويتىپ وزگە مەملەكەتتەردىڭ وزىق تəجىربيەلەرىن وڭىرىمىزدە قولدانۋعا جول اشاتىن بولامىز. قازىرگى تاڭدا əلەۋمەتتىك كəسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا جاڭا زاڭ – پارلامەنتتىڭ قاراۋىندا. بۇل زاڭ قابىلدانسا, əلەۋمەتتىك كəسىپكەرلىكتىڭ مارتەبەسى انىقتالىپ, سالىقتا ءتۇرلى جەڭىلدىكتەر قارالىپ, باسقا دا مۇمكىندىكتەر جاسالادى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى ب.ساپارباەۆ. سونداي-اق وبلىس əكىمى وسى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ بۇگىنگى تاڭدا 500 مىڭنان 5 ملن تەڭگەگە دەيىن قايتارىمسىز گرانت جانە نەسيە الىپ, ءوز كəسىبىن اشىپ جاتقانداردىڭ كوپ ەكەنىن ايتتى. بۇدان بولەك «اسارلاتىپ ءۇي سالۋ» جانە «جومارت جۇرەك» جوبالارى اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا دا توقتالدى.
ال ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جəنە حالىقتى əلەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سەرىك شاپكەنوۆ تاراز تورىندە وتكەن حالىقارالىق فورۋمعا ونلاين رەجىمى ارقىلى قاتىسىپ, ونىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «الدىمەن بۇگىن شەتەلدىك əرىپتەستەرىمىزبەن فورۋم اياسىندا تəجىريبە الماسۋعا بار مۇمكىندىكتى جاساپ وتىرعان جامبىل وبلىسىنىڭ əكىمدىگىنە راحمەت ايتقىم كەلەدى. بۇل فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – الەۋمەتتىك توپقا جاتاتىن جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ مəسەلەسىن شەشۋ. ولاردى قوعامدىق ورتاعا, كəسىپكە بەت بۇرۋعا تارتا وتىرىپ, قوعامنان نە الامىن دەپ ەمەس, قوعامعا مەن نە بەرە الامىن دەگەن قاعيدامەن ولاردىڭ ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىرۋ. وسى فورۋمنان كەيىن ءبىزدىڭ ورتامىزدا ءوزىن كورسەتە الماي وتىرعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار əلەۋمەتتىك كəسىپكەرلىكتى دامىتۋ جوباسى اياسىندا ءوزىن كورسەتۋگە, كəسىبىن اشۋعا مۇمكىندىك الادى دەگەن سەنىمدەمىن. ولار فورۋمعا قاتىسۋ ارقىلى كəسىپكەرلەرگە قانداي قولداۋ كورسەتىلەتىنىن بىلەتىن بولادى. شەتەلدىك مامانداردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ جۇمىسىن جولعا قويادى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى مينيستر.
ودان ءارى اتالعان حالىقارالىق فورۋمدى الەۋمەتتىك كاسىپكەر-مودەراتور ەمين اسكەروۆ جۇرگىزىپ وتىردى. سونداي-اق جيىندا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋ جانە دامىتۋ توبىنىڭ جوبا مامانى مۇرات نارقۇلوۆ, «جامبىل وبلىسىنىڭ كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارىنىڭ قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى اينۇر زاۋربەكوۆا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ال اقش-تىڭ قازاقستانداعى باس كونسۋلدىعىنىڭ مادەني كەڭەسشىسى اناند كريشنا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى ەلىمىزدىڭ نۇر-سۇلتان, الماتى جانە تالدىقورعان قالالارىندا دامىتۋ ءۇشىن ونداعى كاسىپكەرلەرگە قانداي كومەك كورسەتىپ جاتقانىن ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار بانگلادەشتىك ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورى, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى موحامەد يۋنۋس, الەۋمەتتىك ينۆەستيتسيالار جانە كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى جەتەكشى رەسەيلىك ساراپشى سەرگەي گولۋبەۆ جانە قىرعىز ەلىنىڭ «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ» باسقارما توراعاسى باقىتبەك ساعىنالى بۇل سالاداعى ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. ال تاجىكستانداعى ايەلدەر كاسىپكەرلىگى كۇنىنىڭ ەلشىسى ناسيباحون امينوۆا جامبىل ءوڭىرى مەن دۋشانبە اراسىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋ تۋرالى ويىن ورتاعا سالدى. بۇل ۇسىنىستى ب.ساپارباەۆ تا قولداپ, تاراز بەن دۋشانبە اراسىندا اشىلعالى وتىرعان اۋە رەيسى ەكى قالا اراسىنداعى, سونىڭ ىشىندەگى 2 مىڭ جىلدان استام تاريحى بار تاراز ءتۋريزمىن تانىتۋعا ءوز ىقپالىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. بۇدان كەيىن فورۋم جۇمىسى ءتۇرلى سەكتسيالار بويىنشا جالعاستى.
جامبىل وبلىسى