ەۋروپا كوميسسياسى كومپانيالاردى ادام قۇقىعىن بۇزۋ مەن قورشاعان ورتاعا زاقىم كەلتىرۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كەيىنگە قالدىرعاننان كەيىن لوببيستەر جاعدايدى ءوز پايداسىنا قاراي وزگەرتۋگە كوشتى.
ەۋروپا كوميسسياسى ماۋسىم ايىندا ايماقتاعى كومپانيالارعا قاتىستى تالاپتاردى كۇشەيتۋگە بەل بۋعان-دى. بۇعان قىتاي كومپانيالارىنىڭ بالالار كۇشىن پايدالانۋعا قاتىستى وقيعاسى سەبەپ بولدى. ناقتى ايتار بولساق, شىڭجان پروۆينتسياسىندا كاكاو جيناۋ كەزىندە بالالار ءماجبۇرلى تۇردە جۇمىسقا تارتىلادى ەكەن. دەگەنمەن بريۋسسەل شەشىم قابىلداۋدى كەيىنگە قالدىرىپ وتىر. ساراپشىلار بۇعان لوببيستەردىڭ قاتىسى بار دەگەن پىكىر ايتادى.
كومپانيالاردى الاڭداتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە – وسى قۇجاتتىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ادىلەت كوميسسارى ديدە رەيندەرستىڭ ەندى ماسەلەدەن الشاقتاتىلۋى. قازىر قۇجات ىشكى نارىق بويىنشا كوميسسار تەرري برەتوننىڭ قۇزىرەتىندە. ول – كەزىندە فرانتسياداعى بىرقاتار كەلىسسوزدى باسقارعان بىلىكتى مامان دەسەدى.
كوميسسيا تاۋارلاردى جەتكىزۋدە شەكتەن شىعۋدان بولەك, ۇجىمدىق باسقارۋ, ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن دا قامتيدى. بۇل جاڭالىق سولتۇستىك ەۋروپاداعى جانە ايماقتاعى ۇلكەن كومپانيالاردىڭ كوڭىلىنەن شىقپادى. ال قاتارداعى كومپانيالار اكىمشىلىك ءىس جەتكىزۋ ءۇردىسىن ودان سايىن قيىنداتادى دەگەن ويدا.
كوميسسيا وكىلى شەشىمنىڭ كەشىكتىرىلەتىنىن رەسمي مالىمدەپ, كۇزگە تامان عانا حابار بەرىلەتىنىن ايتتى. ول بۇعان جان-جاقتى دايىندىقتىڭ قاجەت ەكەنىن, بارلىق تاراپتىڭ ءارتۇرلى تالابى مەن تەڭگەرىمى ساقتالۋى كەرەكتىگىن العا تارتادى.
كوميسسيانىڭ تاعى ءبىر وكىلى بۇل ىسكە بەرتوننىڭ ارالاسۋىن قۇپ كورىپ, بىرلەسىپ باسقارىلعان دۇنيەنىڭ جاقسى ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى ەكى باسشى دا ءوز تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, قۇجاتتى ودان دا ءتيىمدى ەتە الادى.
دەگەنمەن بەرتون ەنگىزگەن «جاڭالىقتار» ەۋروپاداعى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن Global Witness كومپانياسىنا ۇناي قويمادى. «باسشىلىقتىڭ وزگەرۋى ەسكى ەرەجەنىڭ قايتارىلۋىنا سەبەپ بولادى. ال ەسكى ەرەجە تەك قىسقامەرزىمدى پايداعا نەگىزدەلگەن. ال ەسكى ەرەجە ءبىزدى داعدارىسقا الىپ كەلدى», دەيدى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلى ريچارد گاردينەر.
بەلسەندى زاڭگەرلەر مەن زاڭ جوباسىن جاساۋعا قاتىسۋشىلار كوميسسيا كاسىپكەرلەرگە قىسىم جاساماۋى كەرەك دەگەن ويدا. «ەۋروپا پارلامەنتى كوميسسيادان نە كۇتەتىنىن انىق ءارى اشىق ايتتى. ەگەر جاعدايدى باقىلاۋدان شىعارىپ الساق, تۇگەل ەۋروپا وداعىن دا جوعالتىپ الامىز. شەشىمنىڭ كەشىكتىرىلۋى ەسكى ەرەجەلەردىڭ قالۋىنا الىپ كەلمەس دەپ سەنەمىز. ەرىكتى مەحانيزمدەر كاسىبي جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە وتىرىپ, وڭتايلاندىرۋى كەرەك. باسقا جول جوق», دەيدى ەۋروپا پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى, «جاسىل كەڭەس» پارتياسىنىڭ دەپۋتاتى حەيدي حاۋتالا.
«زاڭ قابىلداۋ پروتسەسىن جەدەلدەتۋ كەرەك. بۇل وداققا مۇشە ەلدەردىڭ مۇددەسى قورعالىپ, تاراپتىڭ قىزىعۋشىلىعىنا قاراي بۇرمالانباۋى ءۇشىن ماڭىزدى», دەيدى پارلامەنتتىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى لارا ۋولتەرس. سونىمەن قاتار دەپۋتات ادام قۇقىعى مەن قورشاعان ورتاعا قاتىستى ماسەلە كوپ كۇتتىرمەۋى كەرەكتىگىن ايتتى. «بۇل ماسەلە ارنايى زاڭدى قاجەت ەتەدى. ءبىز ءبىر نەگىزگە سۇيەنىپ قانا شەشىم قابىلداي الامىز», دەدى ساياساتكەر.
دەگەنمەن بۇل ۆەتونى جاقسى قابىلداعان ۇكىمەتتەر مەن كومپانيالار از ەمەس. اسىرەسە ەركىن ساۋدا جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن سولتۇستىك ەۋروپاداعى كومپانيالار قۋانىشتى. كاسىپكەرلەر ۇجىمدىق باسقارۋعا قاتىستى تۇستى قايتا قاراۋدى ۇسىنادى. ولاردىڭ ويىنشا, بۇل وزگەرىس ايماق ىشىندە كاسىپ جۇرگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرمەك.
«بۇل جاقسى جول ەمەس. دۇرىس ءارى ەرەجەگە ساي جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كومپانيالارعا شەكتەۋ بولماۋى كەرەك. ەۋروپا وداعى دەگەنىمىزبەن, ءار ەلدە ەجەلدەن قالىپتاسقان الۋان ءداستۇر, قۇرىلىم مەن مودەل بار. وسىنى ەسكەرسەك, ورتاق ەرەجە قانداي جاقسى ناتيجە بەرە الاتىنىن ەلەستەتۋ قيىن», دەيدى دانيانىڭ يندۋستريا, بيزنەس جانە قارجى ىستەرى ءمينيسترى سيمون كوللەرۋپ.