شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ نەمەن اينالىسىپ جاتقانىن بىلۋگە قۇقىلى
ءبىر عانا اتىراۋ وبلىسىندا 100-دەن استام شەتەلدىك ينۆەستورلار تىركەلىپ جۇمىس ىستەۋدە. ال ولاردىڭ نەمەن اينالىسىپ جاتقانى, ەلگە قانداي پايدا تيگىزگەنى, قانشا سالىق تولەيتىنى, قانشاما ادام ەڭبەك ەتەتىنى, ونىڭ نەشە پايىزى قازاقستاندىق ەكەنى, ولاردىڭ ەڭبەك اقىسى جونىندە قاراپايىم حالىق تۇگىلى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى – بىزدەرگە دە بەيمالىم.
ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن جاس ماماندارىمىز ءوز تۇجىرىمدامالارىن العان ماماندىعى بويىنشا شەتەلدىك كومپانيالارعا تاپسىرعانمەن, جۇمىسقا ورنالاسقانى جونىندە ەشقانداي مالىمەت جوق. بىرنەشە اي, ءتىپتى جىلداپ جاۋابىن كۇتكەنمەن, وڭ شەشىم بولماعان سوڭ, جاس مامان وتاندىق كومپانيالاردى ساعالايدى نەمەسە بازار جاعالاپ, جۇمىسسىزدار قاتارىن تولىقتىرادى.
شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسىن كوپ ايتا بەرمەيمىز. مىسالى, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ جۇرتشىلىعى “قازمۇنايگاز” ۇك” اق-تىڭ باسشىلارىنا ءوز سۇراقتارىن قويىپ, كوپتەگەن تالاپتاردى العا تارتىپ وتىرعانىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. ال وسىنداي تالاپتى ءبىز شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قويىپ ءجۇرمىز بە دەگەن ورىندى سۇراق تۋىندايدى. ەلىمىزدە جۇمىس جاساپ جاتقان كەز كەلگەن ينۆەستورعا زاڭدى تالاپ بولسا قويۋىمىز قاجەت دەپ ءبىلەمىز. سوندىقتان ءبىزدىڭ ءبىرىنشى سۇراعىمىز:
“قازمۇنايگاز” ۇك” اق قىزمەتكەرلەرىنەن 39 ەسە كوپ جالاقى الاتىن ENRC (ماشكەۆيچتىڭ ەۋرازيالىق توبى), سول سياقتى 20 ەسە ارتىق جالاقى الاتىن “قازاقمىس” اق سياقتى كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىلارى نەگە وسىنشا ايىرماشىلىق قۇرايدى.
سوڭعى كەزدە “قازمۇنايگاز” ۇك” اق جونىندە كوپ ايتىلىپ ءجۇر. اسىرەسە, ولاردىڭ ەڭبەكاقىلارى كوپ, قىزمەتكەرلەرىنە ەرەكشە جاعدايلار جاسالعان دەگەندى ەستيمىز. شىندىعىندا سولاي ما؟
بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ مۇناي سالاسىنداعى Exxon ءMobىl, لۋكويل, Shell جانە باسقا دا شەتەل كومپانيالارىنىڭ مەنەدجەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى “قازمۇنايگاز” ۇلتتىق كومپانياسى ماماندارىنىڭ ەڭبەكاقىسىنان الدەقايدا جوعارى بولعاندىقتان, كاسىبي شەبەر ماماندار باسقا كومپانيالارعا كەتىپ جاتقانى انىق بايقالۋدا.
سوندىقتان ءبىز ۇكىمەتتەن, “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى” اق-تان ۇلتتىق مۇناي-گاز ءوندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ەڭبەكاقىسى, الەۋمەتتىك جاعدايى ءبىزدىڭ ەلدە وسى سالادا ىستەپ جاتقان ينۆەستورلاردان كەم بولماۋىن قاداعالاۋدى سۇرايمىز.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق كومپانيالارى شەتەل ينۆەستورلارىمەن تەرەزەسى تەڭ, جوعارى دارەجەدە بولۋى شارت دەپ سانايمىز. سوندا عانا ءبىز مۇناي-گاز سالاسىندا باسقا ەلدەرمەن تەڭ جاعدايدا, ءوز بايلىعىن اشىق, حالقىمىز ءۇشىن, الەۋمەتتىك جاعدايلارىمىزدى جاقسارتۋ ءۇشىن پايدالانىپ جاتىرمىز دەپ سەنىممەن ايتا الامىز.
ولاي بولسا, قازبا بايلىق ءوندىرۋدە جۇمىس جاساپ جاتقان ۇلتتىق كومپانيالار مەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ باستى ءمالىمەتتەرى (جالپى كولەمى, ەڭبەك ەتەتىندەر سانى, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىقتار سانى, ەڭبەكاقىلارى, ت.ب.) جاريالى بولۋى ءتيىس دەپ بىلەمىز.
ۇزاققالي ەلەۋباەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ءوزارا ىنتىماقتاستىق كورىنىسى
الەمدىك قوعامداستىقتىڭ جاھاندانۋ زامانى العا تارتقان تالاپ-تىلەك ۇدەسىنەن كورىنۋ – ەلدىك مۇددەنى ارقالاعان ءار ازاماتقا پارىز. بۇل رەتتە حالىق قالاۋلىلارىنا جۇكتەلەر مىندەتتىڭ دە وزىندىك سالماق-جۇگى اۋىر ەكەنى ايقىندالىپ شىعادى. وسى ورايدا ولاردىڭ جۇمىسىن كورسەتەتىن باسپاسوز قىزمەتىنىڭ جۋرناليستەرمەن ءوزارا تۇراقتى ءارى ءناتيجەلى بايلانىس ورناتا ءبىلۋىنىڭ ماڭىزى جوعارى.
بۇگىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مەن “ەگەمەن قازاقستان” گازەتى اراسىندا ارىپتەستىك بايلانىس ورناعان. تاراپتاردىڭ ورتاق ۇنقاتىسۋ الاڭىن قۇرۋعا ۇمتىلۋى – كوپتەگەن ەكى جاققا دا ءتيىمدى ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋدە.
جاقىندا پارلامەنت ءماجىلىسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ساۋلە دوسجانوۆا مەن ايباتىر سەيتاق 90 جىلدىق تاريحتى ەڭسەرگەن “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ جاڭا عيماراتىنا ارنايى ات باسىن بۇردى. “ەگەمەندىكتەردى” قونىس تويىمەن قۇتتىقتاي كەلە, ولار جىل سايىنعى قالىپتاسقان يگى ءداستۇر بويىنشا جۋرناليستەرگە ناۋرىز كوجەدەن ءدام تاتىردى. جانە دە باسىلىم جۋرناليستەرىمەن ارىپتەستىكتىڭ نىعايا ءتۇسكەندىگىن قالايتىندىقتارىن, بۇل ءوز كەزەگىندە ءباسپاسوز قىزمەتى مەن گازەت جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋعا سەپ بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءلايلا ەدىلقىزى.