ايدا بالاەۆا: قازاق تاريحىندا ەرلەرمەن قاتار ەل باسقارعان ايەلدەر از بولعان جوق

2020 جىلى ەلىمىزدە بالا تۋ بويىنشا رەكوردتىق كورسەتكىشتىڭ تىركەلگەنىن بىلتىرعى كارانتيندىك شارالارمەن بايلانىستىرعان دۇرىس ەمەس. ول 2019 جىلدىڭ جەمىستى بولعاندىعىنىڭ بەلگىسى. ال كارانتيننىڭ اسەرى قازاقستانداعى دەموگرافيالىق جاعدايعا قانشالىقتى اسەر ەتكەنىن بيىلعى كورسەتكىشكە قاراپ بىلۋگە بولادى. جالپى, ەلىمىزدە كوپبالالى ايەلدەردىڭ قوعامداعى بەلسەندىلىگى قۋانتادى. كوبى وزدەرىنىڭ جەكە كاسىپتەرىن اشىپ, شارۋالارىن دوڭگەلەتىپ جاتىر. جالپى, قازاقستاندا جۇمىس ىستەيمىن دەگەن ادامعا بارلىق جاعداي جاسالعان», دەيدى ايدا عالىمقىزى.

اقپارات ءمينيسترى ساياساتتاعى ايەلدەر نەمەسە بيزنەستەگى ايەلدەر دەپ بولۋگە بولمايتىنىن باسا ايتتى.

«مەنىڭشە, مۇنىڭ ءبارى ءار ادامنىڭ جەكە قابىلەتىنە بايلانىستى. جالپى, ايەلدەردىڭ بارلىعى ەڭبەكقور, ادال, جاۋاپكەرشىلىگى مول, باسەكەگە قابىلەتتى بولا الادى», دەيدى ا.بالاەۆا.

وسى ورايدا مينيستر ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان العاشقى كۇننەن باستاپ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز گەندەرلىك ساياساتقا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانىن جەتكىزدى.

«سوندىقتان, سوڭعى كەزدەرى ەلىمىزدە ساياساتتاعى ايەلدەردىڭ سانى ارتىپ كەلە جاتقاندىعى قۋانتادى. سونداي-اق, كاسىپكەرلىك سالاسىندا دا نازىك جاندىلارىمىز كوبەيىپ جاتىر. ەگەر ايەل ادام ءوز الەۋەتىن جۇزەگە اسىرعىسى كەلسە جانە وعان وتباسىنىڭ قولداۋى قوسىلسا, وندا ول ماقساتىنا جەتەدى. دەگەنمەن, ءار ايەل ءوزىنىڭ تۇپكى ميسسياسىن دۇرىس ءتۇسىنىپ, دەنى ساۋ ۇلت تاربيەلەۋ, بالا باعۋداعى مىندەتىن دۇرىس ۇعىنۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ايەلدەرگە شىعىس مەنتاليتەتى ءتان. ساياساتتاعى بولسا دا, بيزنەستەگى بولسا دا, كەز كەلگەن ايەل ۇيگە كىرگەندە بارلىق ماسەلەسىن ۇمىتىپ, ارداقتى انا, اياۋلى جار, وشاق قاسىنا اينالادى», دەيدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاق تاريحىندا ەل باسقارعان, ەرلەرمەن قاتار اتتان تۇسپەگەن ايەلدەر از ەمەس.

«قازاق ەشقاشان ايەلدى كەمسىتپەگەن. كەيبىر باسقا ۇلتتاردا ايەلدەر ەرلەرمەن ءبىر داستارحاندا وتىرمايدى, ەرلەرگە بەت-جۇزدەرىن كورسەتپەيدى. بىزدە مۇنداي ەشقاشان بولماعان. ايەل ارقاشان وتاعاسىنىڭ قاسىندا وتىرعان, بەتىن تۇمشالاماعان. وتباسىن باسقارۋدى دا, ەلدى باسقارۋدى دا ءاردايىم ەر ازاماتپەن قاتار جۇرگىزگەن. ايەل ادام وتباسىندا بايلانىپ وتىرۋى ءتيىس دەگەن نارسە بىزدە بولعان ەمەس», دەيدى مينيستر.

ستاتيستيكا بويىنشا قازاقستاندا 22 000 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بار دەيتىن بولساق, ونىڭ 80 پايىزىن ايەلدەر باسقارادى. ساياساتتاعى ايەلدەردىڭ دە سانى ارتىپ كەلەدى. 2019 جىلدىڭ كورسەتكىشى بويىنشا مەملەكەتتەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى – 55,4%. سونىڭ ىشىندە ورتا باسشىلىقتاعى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 40 پايىزعا جۋىقتايدى. بۇل دەگەنىمىز, ەرتەڭ ۇلكەن ساياساتتا دا ايەلدەردىڭ ۇلەسى كوبەيەدى دەگەن ءسوز. ويتكەنى, مۇنىڭ بارلىعى ۇلكەن قىزمەتتەرگە دايىن تۇرعان كادرلار.

«ايەل زاتى كەز كەلگەن نارسەگە مۇقيات قارايدى. ماسەلەن, مەملەكەت تاراپىنان بولىپ جاتقان قولداۋلاردى دا دۇرىس پايدالانىپ, ءاردايىم يگىلىگىنە جاراتىپ جاتادى. سوندىقتان قازاقستاندا ايەلدەر اراسىنداعى كاسىپكەرلىك جاقسى دامىعان. ەلىمىزدىڭ اۋىلدارىنداعى شارۋاشىلىق قوجالىقتارىنىڭ 50 پايىزىن ايەلدەر باسقارادى. ولاردىڭ تاباندىلىعى, ماقساتىنا جەتۋ جولىنداعى ەڭبەكقورلىعى ءاردايىم ناتيجەسىن بەرىپ كەلەدى. ولار ەشقاشان مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرمەيدى. اۋىل شارۋاشىلىعى قوجالىعى كاسىپكەرلىگىنىڭ ماڭىزى وتە زور. ويتكەنى, بۇل وسكەلەڭ ۇرپاقتى ەڭبەككە باۋلۋ تۇرعىسىندا ۇلكەن ءرول اتقارادى», دەيدى اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا.

ايدا بالاەۆانىڭ ايتۋىنشا, بالا تاربيەسى, ەڭ باستىسى, اناعا بايلانىستى.

«ۇلت تاريەسى, ادامنىڭ ىشكى رۋحانياتىن قالىپتاستىرۋدا, ءتىلىمىزدى ساقتاپ قالۋدا, ءداستۇرىمىزدى جالعاستىرۋدا ايەل زاتىنىڭ ماڭىزى زور. ايەل ادامىنىڭ قاي جەردە قىزمەت ەتكەنى ماڭىزدى ەمەس. ەڭ باستىسى, ايەل ءوزىنىڭ وسى ءبىر ماڭىزدى ميسسياسىن ۇمىتپاۋى كەرەك. اجە تاربيەسىن, اپا مەيىرىمىن كورگەن بالا ارقاشان ەرەكشە بولادى. مەنىڭ بالالارىمنىڭ ونەگەلى بولىپ وسۋىندە انامنىڭ ۇلەسى زور. مەملەكەتتىك قىزمەت – اسكەر سياقتى. مۇندا قاتال ءتارتىپ, زور جاۋاپكەرشىلىك جانە ەڭبەكقورلىق كەرەك», دەپ تۇيىندەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.