ونىڭ سالدارىن جويعاننان الدىن العان ءتيىمدى
بىرەر كۇننەن كەيىن ءتورىن جىلقى جىلىنا ۇسىناتىن 2013 جىل ەلىمىزدىڭ قۇتقارۋشىلارى مەن ءورت سوندىرۋشىلەرىنە وڭاي جىل بولعان جوق. جىل بويى ءتۇرلى تابيعي جانە تەحنيكالىق توتەنشە وقيعالاردان كوز اشپاعان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تاۋلىگىنە 150-دەن 240-قا دەيىنگى شاقىرىمعا شىعۋعا تۋرا كەلگەن. بۇل جايىندا كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو حابارلادى.
* ساقتانساڭ – ساقتايدى
ونىڭ سالدارىن جويعاننان الدىن العان تيىمدى
بىرەر كۇننەن كەيىن ءتورىن جىلقى جىلىنا ۇسىناتىن 2013 جىل ەلىمىزدىڭ قۇتقارۋشىلارى مەن ءورت سوندىرۋشىلەرىنە وڭاي جىل بولعان جوق. جىل بويى ءتۇرلى تابيعي جانە تەحنيكالىق توتەنشە وقيعالاردان كوز اشپاعان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تاۋلىگىنە 150-دەن 240-قا دەيىنگى شاقىرىمعا شىعۋعا تۋرا كەلگەن. بۇل جايىندا كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو حابارلادى.
الماتى, شىعىس قازاقستان مەن پاۆلودار وبلىستارىنىڭ تاۋلى ايماقتارىنداعى قار كوشكىنى سالعان الەك پەن وڭتۇستىك قازاقستان, قاراعاندى, باتىس قازاقستان جانە قوستاناي وڭىرلەرىندەگى كۇننىڭ كۇرت جىلىنۋىمەن جاعالاسا كەلگەن تابيعي اپاتتارعا توقتالعان توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى جامبىل وبلىسى مەن تاراز قالاسىندا ۇيىتقىپ سوققان قاتتى جەلدىڭ زارداپتارىن جويۋ جۇمىستارى جايلى دا ايتىپ ءوتتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, جىلدامدىعى سەكونتىنە 52 مەترگە جەتەتىن دۇلەي داۋىل مىڭداعان تۇرعىندى جىلۋ مەن جارىقسىز عانا ەمەس, باسپاناسىز دا قالدىرعان بولاتىن.
ءبىر ساتتە 21 ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان كوكشەتاۋ – الماتى باعىتىنداعى ۇشاق اپاتىنىڭ اۋىر قايعىسىن دا ەل جادىنان ءالى شىعارا قويعان جوق. تۇرىك «سكاي ەيرلاينس» اۋەكومپانياسىنىڭ بانكروتقا ۇشىراۋىنا بايلانىستى انتاليادا ەرىكسىز «قاڭتارىلىپ» قالعان قازاقستاندىق جولاۋشىلارعا كومەك قولىن سوزۋ كەزىندە دە تالاي كەدەرگىلەر بولعانى بارشاعا بەلگىلى.
تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنەن عانا ەمەس, تەحنيكالىق اقاۋدان تا تۋىنداعان وسى توتەنشە جاعدايلاردىڭ بارلىعى ءورت سوندىرۋشىلەر مەن قۇتقارۋشىلارعا ءبىراز سالماق سالدى. تۇپتەپ كەلگەندە, بۇل اپاتتار تەك توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە عانا ەمەس, قۇزىرلى ورگانداردىڭ كەز كەلگەنىنە قاۋىرت جۇمىستى ءۇيىپ-توككەنى انىق.
ناقتى دەرەكتەرمەن سويلەگەن ۆلاديمير بوجكو وسى جىلدىڭ 11 ايىندا تجم-ءنىڭ كۇش قۇرىلىمى 51 مىڭنان استام اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىسىنا قاتىسقانىن ايتا كەلىپ, 6236 ادامنىڭ قۇتقارىلعانىن حابارلادى. اپاتتى وقيعالار كەزىندە 3 مىڭنان استام جابىرلەنۋشىگە العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلىپ, توتەنشە جاعداي وشاعىنان 6277 ادام شىعارىلعان.
«ءتىلسىز جاۋمەن ارپالىسىپ, تابيعاتتىڭ قاتال مىنەزىنە تويتارىس بەرىپ جۇرگەن قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ كەي ءىس-ارەكەتتەرىن ناعىز ەرلىك, كوزسىز باتىرلىق دەپ باعالاۋعا بولادى. بۇل سوزىمىزگە اعىمداعى جىلى مەملەكەتتىك ماراپاتتارعا يە بولعان 26 تجم قىزمەتكەرىنىڭ وردەن- مەدالدارى دالەل بولا الادى», دەدى مينيستر.
بريفينگ بارىسىندا ۆ.بوجكو تاياۋدا عانا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتكە ارالاسپاۋىن جانە بيزنەسكە اكىمشىلىك قىسىم كورسەتۋىن ازايتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىنا دا توقتالىپ ءوتتى. «ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇل ماسەلەگە ەلباسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» ارنايى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارىن ماراپاتتاۋ راسىمىندە دە ەرەكشە ەكپىن بەرگەن بولاتىن, – دەدى تج ءمينيسترى. – وسىعان وراي بۇل باعىتتا بۇگىنگى تاڭدا جەدەل جۇمىستار قولعا الىندى. ناقتىراق ايتار بولساق, ءتۇرلى 199 قۇجاتتىڭ سانى 168-گە قىسقارتىلىپ, بەس ءۇردىس ەسكەرتۋمەن الماستىرىلدى. سونىمەن قاتار, ءورت قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى قۇجاتتار – 9, ال ءوندىرىستىك قاۋىپسىزدىككە وراي ءىس قاعازدارى 10 ەسەگە ازايدى».
اپاتتىڭ الدىن الۋ, ونىڭ سالدارىن جويۋدان الدەقايدا ءتيىمدى, ەڭ باستىسى – ارزانعا تۇسەتىنىن ايتىپ وتكەن ۆ.بوجكو مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جىل باسىنان باستاپ كوكتەمگى سۋ تاسقىندارىنىڭ الدىن الۋ باعىتىندا تىڭعىلىقتى دايىندىقتار جۇرگىزىلگەنىن دە ءمالىم ەتتى. «عاسىر قۇرىلىسى» اتانعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى كوكساراي سۋ قويماسىنىڭ كوكتەمدە سۋ تاسقىنىنان, اپتاپ جازدا, كەرىسىنشە, قۋاڭشىلىقتان زارداپ شەگىپ كەلگەن وڭتۇستىك قازاقستان مەن قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ ەڭ باستى تۇيتكىلدەرىن شەشىپ بەرگەنىنە ەرەكشە توقتالعان مينيستر: «ستراتەگيالىق ماڭىزى بار بۇل نىسان 2,5 ميلليون حالىق شوعىرلانعان ەكى وبلىستى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىپ قانا وتىرعان جوق, وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وركەندەۋىنە دە وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە», دەدى.
جاڭا جىل مەرەكەسىنىڭ سانىنە اينالعان وت-شاشۋدىڭ قاۋىپ-قاتەرىن دە قالتارىستا قالدىرمادى ۆ.بوجكو. «پيروتەحنيكانى قولدانۋ كەزىندە وڭ-سولىن تانىپ بولماعان بالانى بىلاي قويعاندا, ەسى كىرگەن ۇلكەندەردىڭ وزدەرى قاراپايىم قاۋىپسىزدىكتى ساقتاي بەرمەيدى. سول سەبەپتى تجم قىزمەتكەرلەرى مەرەكە قارساڭىندا ءورت قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا باعىتتالعان تەكسەرۋ ءىس-شارالارىنىڭ شەڭبەرىن كەڭەيتىپ وتىر. سوندىقتان دا ەرەسەكتەردىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا, سىزدەر كوڭىل كوتەرگەنمەن, ويلاماعان جەردەن وت شىعارىپ جىبەرەتىن قاۋىپسىزدىكتىڭ ەشقاشان قالعىمايتىنىن ەستەرىڭىزدە بولسىن. سەبەبى, قاۋىپ-قاتەر ءبىر ءسات تە «ماسايمايدى», دەدى ول ءازىل-شىنى ارالاس.
ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, اياز كۇشىنە مىنگەلى بەرى تجم قىزمەتكەرلەرى كۇرە جولداردا قار قۇرساۋىندا قالىپ قويعان 637 ادامنىڭ ءومىرىن امان ساقتاپ قالعان. قىستىڭ قاھارىنا ىلىككەندەردىڭ 75-ءى جازدىق جانار-جاعارمايمەن ۇزاق جولعا شىققان ءوزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى.
رەسپۋبليكا كولەمىندە تەگىن ءارى تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن بىرىڭعاي «112» قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ ءنومىرىنىڭ بۇرىننان ىسكە قوسىلعانىن تاعى ءبىر رەت ەسكە سالىپ وتكەن ۆ.بوجكو قاراپايىم حالىقتىڭ بۇل تۋرالى بىلە بەرمەيتىنىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى.
حالىق تاراپىنان ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولعان تجم-ءنىڭ «دەنساۋلىق», «جاردەم» ءجانە «سالاماتتى قازاقستان» مەديتسينالىق پويىزدارى سونى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. اعىمداعى جىلى بۇل پويىزدار بارلىق وبلىستىڭ شالعاي جاتقان 276 بەكەت تۇرعىندارىنا, ناقتىراق ايتسا, 63 مىڭ حالىققا جاردەم كورسەتىپ, 700-گە جۋىق ەمحانالىق وتا جاسالعان.
سونداي-اق, بريفينگ كەزىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءبىرىنشى وقىلىمىندا ماقۇلدانعان «ازاماتتىق قورعانىس تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ باسىمدىقتارى, تجم قۇرعان شۇعىل مەديتسينالىق قۇتقارۋ دەن قويۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى, كوكشەتاۋ تەحنيكالىق ينستيتۋتى بازاسىندا جاڭادان اشىلعان «تج-داعى قورعانىس», «ازاماتتىق قورعانىس جانە اسكەري دايىندىق» ماماندىقتارى, سونداي-اق, رەسەي مەن بەلارۋس تجم-ءنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان 35 قازاقستاندىق كۋرسانت, گۆاتەمالا, ليۆان, شري-لانكا مەن اۋعانستانعا بەرىلگەن گۋمانيتارلىق كومەك جايلى دا اقپار بەرىلدى.
ءسوز سوڭىندا توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو ەلدەگى وقىس وقيعالاردىڭ سانىن ازايتىپ, الدىن الۋدىڭ كەشەندى ءىس-شارالارى الداعى ۋاقىتتا دا كەڭ كولەمدە جۇرگىزىلەتىنىن ايتىپ ءوتتى.
بانۋ راحىمبايقىزى,
جۋرناليست.