ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرجان نۇكەجانوۆ قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە تۇراقتى ءدىني احۋال قالىپتاسقانىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, جۇيەلى جۇمىستار اتقارۋدا. سونىمەن قاتار, وزگە دە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ارەكەتتەستىك جولعا قويىلعان. مەملەكەتتىك ساياساتتى ءتيىمدى جۇرگىزۋدى قولدانىستاعى قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك بازا جانە باسقا دا باعدارلامالىق قۇجاتتار قامتاماسىز ەتتى. 2020 جىلعى جەلتوقساندا ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپار قابىلداندى.
بۇل ستراتەگيالىق قۇجاتتا مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىق قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋ, مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ مەن حالىق اراسىندا راديكالدى يدەولوگيانىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى نەگىزگى مىندەتتەر مەن شارالار بەلگىلەنگەن.
سونداي-اق, ءدىن سالاسىنداعى كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. قازىرگى تاڭدا 7 قىزمەتتىڭ 6-ۋى اۆتوماتتاندىرىلدى. اعىمداعى جىلى بۇل جۇمىس تولىق اياقتالادى.
2020 جىلعى الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەرگە سايكەس حالىق اراسىندا زايىرلىلىق قاعيداتتارىن قولداۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى بايقالادى.
زايىرلىلىق قاعيداتتارىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا باق-تا جانە ينتەرنەت جەلىسىندە اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مينيسترلىك تاراپىنان بەكىتىلگەن «قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت» مەديا جوسپارى كوزدەلگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.
بۇدان باسقا, ءدىن سالاسىنداعى 2605 بىلىكتى ماماننان قۇرىلعان 229 وڭىرلىك اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ توپتارى قوعامنىڭ ءتۇرلى وكىلدەرىنە زايىرلىلىق قاعيداتتارىن ءتۇسىندىردى. ناتيجەسىندە قوعامدىق قاتىناستاردا زايىرلىلىق قاعيداتتارىنىڭ ساقتالۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزدى. ونىڭ ناقتى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى مينيستر ايتىپ وتكەنىندەي ەلىمىزدىڭ مەكتەپتەرىندەگى حيدجاب كيۋ فاكتىلەرىنىڭ سانىنىڭ 12 ەسەگە دەيىن (2462-دەن 201-گە) تومەندەگەنىن ايتۋعا بولادى.
رەسپۋبليكادا مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق قاتىناستار ءدىني بىرلەستىكتەرمەن سىندارلى ديالوگ جانە ناتيجەلى ىنتىماقتاستىق فورماتىندا قۇرىلعان. وسى ماقساتتا ءدىني بىرلەستىكتەرمەن بايلانىس جونىندەگى كەڭەس جانە ءدىني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ جينالىسى سياقتى ديالوگ الاڭدارى جۇمىس ىستەۋىن جالعاستىرۋدا.
«پاندەميا كەزىندە مەملەكەتتىڭ شەشىمدەرىن ءبىراۋىزدان قولداعان جانە كارانتيندىك شەكتەۋلەردى ساقتاۋعا شاقىرعان ەلدىڭ ءدىني بىرلەستىكتەرىنە ەرەكشە العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
وتكەن جىلى كارانتين كەزەڭىندە ءىرى ءدىني مەرەكەلەر بولدى, ونىڭ ىشىندە پاسحا جانە ورازا ايت مەرەكەسى ءوتتى. قۇربان ايت مەرەكەسى كەزىندە سانيتارلىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قمدب اقدم كومەگىمەن Qurban2020.muftyat.kz سايتىن ىسكە قوستى. وندا ازاماتتار ونلاين-تاپسىرىستار مەن قۇرباندىق شالۋعا وتىنىمدەر قالدىرا الدى. وسى ماقساتتا پاسحالىق قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋ تەك ءدىني قىزمەتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلدى جانە الماتى قالاسىنىڭ ۆوزنەسەنسك كافەدرالدى سوبورىنان ەۋرازيا ءبىرىنشى ارناسى تەلەارناسىندا تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلدى.
ءبىزدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى جۇمىس باعىتىمىز حالىقتىڭ ءدىني راديكالدىق يدەولوگيالارعا قارسى يممۋنيتەتىن نىعايتۋعا باعىتتالعان اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جانە قارسى ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بولىپ وتىر. وتكەن جىلى بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قايتا قاراستىرىلىپ, نەگىزگى باسىمدىقتار بەلگىلەندى. ساندىق كورسەتكىشتەن ساپالىق ناتيجەگە باستى نازار اۋدارىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, حالىقتىڭ ءدىني راديكالدى يدەولوگيانىڭ ىقپالىنا ءتۇسىپ قالۋى ىقتيمال توپتارىنا (ساۋدا ورىندارى, قۇرىلىس الاڭدارى جانە ت.ب) باسىمدىق بەرىلىپ, جوسپارلى تۇردە ماقساتتى جۇمىستار ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن بىرگە, كارانتين تالاپتارىنىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ونلاين تۇردە دە وتكىزىلىپ, جاڭاشىلدىق سيپاتتاعى اقپاراتتاندىرۋ ادىستەرى جۇزەگە اسىرىلدى.
بۇدان باسقا, اسا ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردىڭ يدەولوگياسىن ۇستانۋشىلارىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلدى. 2020 جىلى دەسترۋكتيۆتى يدەولوگيا ۇستانۋشىلارىنىڭ 50%-دان استامى وڭالتۋ ءىس-شارالارىمەن قامتىلىپ, ناتيجەسىندە ولاردىڭ 3 مىڭنان استامى قازاقستاندىق قوعامنىڭ ءداستۇرلى قۇندىلىقتارىنا قايتا ورالدى.
سونداي-اق, «جۋسان» ارنايى وپەراتسياسى شەڭبەرىندە تەرروريستىك بەلسەندىلىك ايماقتارىنان 2020 جىلدىڭ باسىندا قايتارىلعان ايەلدەر 100% وڭالتىلدى. الايدا وزگە دە جولدارمەن قايتارىلعان 32 ايەلدىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى بۇل كورسەتكىش 90% قۇرادى. ولاردى راديكالدى كوزقاراستان ارىلتۋ جانە قايتا الەۋمەتتەندىرۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىستار جالعاسۋدا.
حالىقتىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن ينتەرنەت جەلىسىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋى, سونداي-اق كارانتيندىك كەزەڭنىڭ سوزىلۋى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ الدىنا جاڭا مىندەتتەردى الىپ كەلدى. وسىعان وراي, ونلاين فورماتتاعى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى قايتا قاراستىرىلىپ, كەشەندى شارالار قابىلداندى.
ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ ينتەرنەت كەڭىستىگىندە راديكالدى كونتەنتتىڭ كوبەيىپ كەتۋىنە جول بەرىلمەدى. وتانداستارىمىزدىڭ ءدىني مازمۇنداعى ءدىني راديكالدى اقپارات كوزدەرىنەن قورعاۋ ماقساتىندا ولاردى انىقتاۋ جانە قولجەتىمدىلىگىن شەكتەۋ, بۇعاتتاۋ, ولارعا جەدەل دەن قويۋ قىزمەتى كۇشەيتىلدى.
2020 جىلدى تۇيىندەي وتىرىپ, جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ەلدەگى ءدىني احۋال تۇراقتى بولىپ قالا بەرەدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ءدىني نەگىزدەگى قاقتىعىستارعا جول بەرىلمەيدى, مەملەكەتتىڭ وسى سالاداعى ساياساتى حالىق اراسىندا كەڭ قولداۋعا يە», — دەدى ۆيتسە-مينيستر.
2021 جىلى مينيسترلىكتىڭ الدىندا ءدىن سالاسىنداعى بىرقاتار ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر.
«بىرىنشىدەن, ءدىني سالاداعى زاڭناماعا باسقا سالالىق زاڭدار ارقىلى ناقتى وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جالعاساتىن بولادى. ۇسىنىلاتىن وزگەرىستەر ءدىني بىرلەستىكتەردى تىركەۋ, ءدىني ءىس-شارالاردى جانە ءدىنتانۋ ساراپتاماسىن وتكىزۋ, اكىمشىلىك نورمالار ماسەلەلەرىن وڭايلاتۋدى كوزدەيدى. اتالعان وزگەرىستەر ەلدەگى ءدىني احۋالدىڭ دامۋىنا وڭ اسەر ەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
سونىمەن بىرگە, قاعاز جۇزىندەگى بالامانى الىپ تاستاپ ءدىني قىزمەت سالاسىنداعى بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى 100% اۆتوماتتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا.
ەكىنشىدەن, تەرروريستىك بەلسەندىلىك ايماقتارىنان ورالعان ايەلدەردىڭ 90%-ىن وڭالتۋعا قول جەتكىزۋ ماقساتى قويىلدى. كەلگەن ايەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگى راديكالدى يدەولوگيادان باس تارتىپ, قوعامعا ويداعىداي ەنەدى دەپ كۇتىلۋدە.
ۇشىنشىدەن, حالىقتىڭ راديكالدانۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا نىسانالى توپتاردىڭ 70%-ىن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىمەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سونداي-اق, بولىنگەن دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردى ۇستانۋشىلاردىڭ 70%-ىن تەولوگيالىق-پسيحولوگيالىق وڭالتۋ ءىس-شارالارىمەن قامتۋ جوسپارلانۋدا.
ءدىن سالاسىنداعى ۇيلەسىمدى مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق قاتىناستاردى ساقتاۋ بويىنشا وقۋشىلارعا ارنالعان قوسىمشا وقۋ قۇرالى ازىرلەنۋدە. وقۋ قۇرالى وقۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق جانە ءدىنتانۋ ساۋاتتىلىعى دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ولارعا مورالدىق قۇندىلىقتاردى, ءپاتريوتيزمدى جانە راديكالدى يدەولوگياعا يممۋنيتەتتى دارىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى باستامالارىن شەتەلدە تانىمال ەتۋ ماقساتىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى XIX حاتشىلىعىنىڭ وتىرىسى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزىلەتىن بولادى.
مينيسترلىك الدىنا قويىلعان مىندەتتەر ەلدەگى ءدىني احۋالدىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بۇرىن ىسكە اسىرىلعان شارالاردىڭ قيسىندى جالعاسى بولىپ تابىلادى جانە مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ زايىرلى قاعيداتتارىنىڭ ۇستەمدىگىن ساقتاۋعا, كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا جانە ءدىندى دەسترۋكتيۆتى ماقساتتاردا پايدالانۋعا جول بەرمەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», — دەدى ۆيتسە-مينيستر.