پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ ماسەلەلەرى جانە وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ جونىندەگى جول كارتالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.
5 جىلدا 1 334 كم قۇبىر تارتىلدى
ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆ, تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ بايانداما جاسادى.
ەلدى گازداندىرۋ بويىنشا قازىرگى جاعداي تۋرالى بايانداعان ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆ گاز رەسۋرستارى ىشكى سۇرانىستى جابۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قورلار جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا 3,8 ترلن تەكشە مەتر كولەمىندە وندىرىلەتىن گاز قورىن ناقتىلادى, ونىڭ ىشىندە ىلەسپە گاز – 2,2 ترلن تەكشە مەتر, تابيعي (بوس) گاز – 1,6 ترلن تەكشە مەتر. بارلىق بارلانعان گاز قورلارىنىڭ 98%-عا جۋىعى قازاقستاننىڭ باتىسىندا, سونىڭ ىشىندە 87%-دان استامى ءىرى مۇناي-گاز جانە مۇناي-گاز كوندەنساتى كەن ورىندارىندا شوعىرلانعان.
ەلىمىزدىڭ ءىرى كەن ورىندارى – «قاشاعان», «قاراشىعاناق», «تەڭىز» قورلارى ەلدەگى بارلىق گاز قورىنىڭ 75%-ىن قۇرايدى. وندىرىلەتىن گازدان قاجەتتى كولەم ىشكى نارىققا, ءبىر بولىگى ەكسپورتقا, ءبىر بولىگى قىسىمدى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن قاباتقا ايداۋعا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ جەكە تەحنولوگيالىق قاجەتىنە جۇمسالادى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلدە جاڭا تۇتىنۋشىلاردىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى گاز تۇتىنۋدىڭ وسكەنى بايقالادى. «ماسەلەن, سوڭعى 5 جىلدا, اتاپ ايتقاندا, 2015-2019 جىلدارى گازدى تۇتىنۋ 12,1-دەن 16,3 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن نەمەسە 35%-عا ۇلعايدى. وسى جىلدىڭ 10 ايىندا گاز تۇتىنۋ كولەمى 12,4 ملرد تەكشە مەتر نەمەسە وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 102%-دى قۇرادى», دەپ حابارلادى ن.نوعاەۆ.
سونىمەن قاتار ەلدى گازداندىرۋ اۋقىمى دا ۇلعايىپ كەلەدى. ەلدى گازداندىرۋدىڭ 2015-2030 جىلدارعا ارنالعان باس كەستەسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جىل سايىن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن گازداندىرۋعا قوماقتى قاراجات بولىنەدى.
2020 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا ەلدى گازداندىرۋ دەڭگەيى 51,47%-دى قۇرادى نەمەسە 9,5 ملن ادام كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا گازداندىرۋ دەڭگەيىن 53,07%-عا جەتكىزۋ كۇتىلۋدە, بۇل 2015 جىلعى دەڭگەيدەن 10,07%-عا ارتىق. ءسويتىپ, 2015-2020 جىلدار كەزەڭىندە گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ ءوسىمى 286 بىرلىكتى, حالىقتىڭ ءوسىمى 2,4 ملن ادامدى قۇرايتىن بولادى. سونداي-اق سوڭعى 5 جىلدا 1 334 شاقىرىم ماگيسترالدىق گاز قۇبىرلارى جانە 20 مىڭ شاقىرىمنان استام گاز تاراتۋ جەلىلەرى سالىنعان.
2015-2020 جىلدار كەزەڭىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن اكىمدىكتەرگە گازداندىرۋ شارالارىنا 125 ملرد تەڭگە مولشەرىندە نىسانالى ترانسفەرتتەر ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە سوڭعى 2 جىلدا 76 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
سونداي-اق گازداندىرۋدىڭ كەيبىر جوبالارى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» بيۋدجەتتىك باعدارلاماسى ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلۋدا. 2020-2021 جىلدارى 8 وڭىردە 22,5 ملرد تەڭگەگە 58 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ىشىندە 51 جوبانى وسى جىلى جانە الماتى وبلىسىندا 7 جوبانى 2021 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ەلباسىنىڭ «بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنا» سايكەس ۇزىندىعى 1 061 شاقىرىم بولاتىن «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ءى كەزەڭى پايدالانۋعا بەرىلدى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, قىزىلوردا وبلىسىنان باستاۋ الاتىن «سارىارقا» گاز قۇبىرىنىڭ ءى كەزەڭى ەلوردانى, ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەردىڭ ءبىر بولىگىن ەكولوگيالىق تازا وتىن تۇرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى تاريحي وقيعالاردىڭ ءبىرى سانالادى.
سولتۇستىك وڭىرلەردى گازداندىرۋ ءۇشىن «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ 2-ءشى جانە 3-كەزەڭدەرىن سالۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. حالىققا گاز بەرۋ ءۇشىن «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ 1-كەزەڭىنىڭ تراسساسى بويىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا, قاراعاندى جانە اقمولا وبلىستارىندا گاز تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. «ەلوردانى گازداندىرۋ 3 كەزەككە بولىنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا اكىمدىك 9 ىسكە قوسۋ كەشەنى بار 1-كەزەكتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە. ەلوردانى گازداندىرۋدىڭ 2-ءشى جانە 3-كەزەگى بويىنشا جوبالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە», دەدى مينيستر.
قاراعاندى وبلىسىندا اكىمدىك اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانتسيالارىنان قاراعاندى, تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىنا گاز بۇرۋ مەن تاراتۋ جەلىلەرىن سالۋدى كوزدەيدى. بارلىق ءۇش قالا بويىنشا 1-كەزەكتەگى ىسكە قوسۋ كەشەندەرى بويىنشا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
اقمولا وبلىسىندا گاز تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى 2 كەزەككە بولىنگەن. 1-كەزەكتە ارشالى جانە تسەلينوگراد اۋداندارىنىڭ 20 ەلدى مەكەنىن گازداندىرۋ ءۇشىن 13 جوبانى ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان. گازداندىرۋدىڭ 2-كەزەگىنىڭ نىساندارى ازىرگە جوبالاۋ ساتىسىندا تۇر.
سولتۇستىك وڭىرلەردەن باسقا قازاقستاننىڭ شىعىس بولىگى گازداندىرىلماعان. گازداندىرۋدىڭ ىقتيمال نۇسقاسى «بارناۋل – رۋبتسوۆسك – سەمەي – وسكەمەن» باعىتى بويىنشا رەسەي فەدەراتسياسىنان گاز قۇبىرىن سالۋ. «بۇل رەتتە سەمەي ماڭىندا پاۆلودار وبلىسىنا قاراي بۇرۋ بولجانادى. اتالعان باعىت بويىنشا گاز قۇبىرىن سالۋ وسى وڭىرلەردەگى 2,1 ملن ادامعا كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداعى تۇتىنۋ كولەمى جىلىنا 2,3 ملرد تەكشە مەتر دەڭگەيىندە بولادى دەپ بولجانۋدا. قازىرگى تاڭدا بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن انىقتاۋ ءۇشىن «قازترانسگاز» اق مەن «گازپروم» اراسىندا جۇمىس توبى قۇرىلىپ, بۇل ماسەلە رەسەي تاراپىنان پىسىقتالۋدا», دەدى ن.نوعاەۆ.
وسىلايشا, گازداندىرۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق بۇگىنگى كۇنى پايدالانىلماي جاتقان وبەكتىلەردى گازعا قوسۋ ەسەبىنەن 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدى 55% گازداندىرۋ دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ كۇتىلىپ وتىر. گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ سانى 1 707 بىرلىكتى, گازداندىرىلعان حالىقتىڭ سانى 10,4 ملن ادامنان اسادى دەپ كۇتىلۋدە.
وڭىرلەردەگى ورەلى ءىس
جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ساپارباەۆ ءوڭىردىڭ 371 ەلدى مەكەنىندە 1 136 222 ادام تۇراتىنىن حابارلادى. ونىڭ ىشىندە قازىرگى ۋاقىتتا 192 ەلدى مەكەن گازبەن قامتاماسىز ەتىلگەن. 2020 جىلى 116 ەلدى مەكەندە 210 مىڭ ادامدى گازبەن جابدىقتاۋ ءۇشىن 26 جوبانى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 14,1 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا گازبەن جابدىقتاۋ سالاسىنداعى جۇمىس كولەمى 2,2 ەسەگە ارتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە, بيىل 45 ەلدى مەكەندە ورامىشىلىك گاز قۇبىرلارى سالىنادى, 95 مىڭ ادام گازعا قول جەتكىزەدى. ال قالعان 71 ەلدى مەكەندە جۇمىستار 2021 جىلعا قاراي اياقتالادى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ج.قاسىمبەك وڭىردە 9 قالا مەن 114 ەلدى مەكەندى گازداندىرۋ جوسپارلانعانىن ايتتى. ءبىرىنشى كەزەڭدە ءۇش قالادا 3 مىڭعا جۋىق ءۇي گازبەن قامتىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىندا قابىلداۋ اكتىلەرىنە قول قويىلدى جانە قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالدى. جەلىلەردى «قازترانسگاز» اق سەنىمگەرلىك باسقارۋىنا بەرۋ ءراسىمى باستالدى. وسىدان كەيىن 1 مىڭ 56 ۇيگە گاز بەرۋ قامتاماسىز ەتىلۋى مۇمكىن, تۇتىنۋشىلاردىڭ دايىندىعىنا قاراي گاز تۇتىنۋ كولەمى جىلىنا 6 ملن تەكشە مەتردى قۇرايدى. «قاراعاندى قالاسىنا كەلەتىن بولساق, قۇرىلىس جۇمىستارى كەستەگە سايكەس 70%-عا ورىندالدى, قۇرىلىستى اياقتاۋ 2021 جىلدىڭ مامىر ايىنا جوسپارلانىپ وتىر. گاز تۇتىنۋ كولەمى 22 ملن تەكشە مەتر بولاتىن 1 مىڭ 865 ۇيگە گاز بەرۋ قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى ج.قاسىمبەك.
2021 جىلى قاراعاندى, تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىندا 3 مىڭ 800 ءۇيدى قامتيتىن ەكىنشى ىسكە قوسۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانۋدا. قارجىلاندىرۋدىڭ قولداۋىمەن 2021 جىلى جاڭاارقا, وساكاروۆ اۋداندارىندا جانە شاحتينسك قالاسىندا گازبەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى, بۇل 1-كەزەڭدە 3 مىڭنان استام ءۇيدى گازداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق 2021 جىلى ساران قالاسىن, اقتاس جانە دۋبوۆكا كەنتتەرىن گازبەن جابدىقتاۋ ءۇشىن جەتكىزۋشى گاز قۇبىرىن سالۋ جوسپارلانۋدا. وسىلايشا, 2021 جىلى شامامەن 19 مىڭ ادام گازبەن قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. تولىق قارجىلاندىرىلعان جاعدايدا, 2030 جىلعا قاراي وبلىس حالقىنىڭ 1 ملن 100 مىڭ ادامى گازداندىرۋمەن قامتىلادى.
شىعىسقا دا گاز بارادى
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قازاقستاندا الەمدىك ەنەرگەتيكا نارىعىنداعى سەكىلدى ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلاردىڭ باسقا تۇرلەرىن ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋعا قاراعاندا, گاز ونەركاسىبىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. بيىل قازاقستاندا گاز تۇتىنۋ 16,5 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن وسەدى دەپ كۇتىلۋدە (2019 جىلى تۇتىنۋ كولەمى 16,3 ملرد تەكشە مەتر بولدى). ەڭ الدىمەن, بۇل ەلەكتر ەنەرگياسى وندىرىسىندە (50%), كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتوردا (36%), ونەركاسىپتە (14%) پايدالاناتىن تۇتىنۋشىلار سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى. وسى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل حالقىن گازداندىرۋ كورسەتكىشى 53% دەڭگەيىندە جوسپارلانعان. بۇل 9,8 ملن ادام تابيعي گازعا قول جەتكىزە الادى دەگەن ءسوز.
2025 جىلى گازداندىرۋ دەڭگەيى جوسپار بويىنشا 2120 ەلدى مەكەندى نەمەسە 11,7 ملن تۇرعىندى قوسۋمەن 60%-عا جەتەدى. بۇعان «سارىارقا» جوباسىنىڭ 2 جانە 3 كەزەڭدەرىن ىسكە اسىرۋ, شىعىس قازاقستاندى گازداندىرۋ, سونداي-اق وڭىرلىك جەلىلەردى كەڭەيتۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى ىقپال ەتەتىن بولادى.
ۇكىمەت باسشىسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, 2021 جىلعى 1 ساۋىرگە دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گازداندىرۋدىڭ باس سحەماسىنىڭ وزەكتەندىرىلگەن جوباسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
سولتۇستىك وڭىرلەردى گازداندىرۋ ماقساتىندا پرەمەر-مينيستر 2021 جىلعى 1 ناۋرىزعا دەيىن «سارىارقا» گاز قۇبىرى جوباسىنىڭ 2-ءشى جانە 3-كەزەڭدەرىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەردى جاڭارتىپ, بارلىق ساراپتامالاردى الۋدى تاپسىردى. سونداي-اق 2021 جىلعى 1 ساۋىرگە دەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىن گازداندىرۋ تۇجىرىمداماسىن دايىنداۋ قاجەتتىلىگى اتاپ ءوتىلدى.
تۇركىستان, اقتوبە, جامبىل, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان, الماتى وبلىستارى مەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرىنە گازبەن جابدىقتاۋ وبەكتىلەرىندەگى اقاۋلاردى جويۋ جانە ولاردى كەيىننەن پايدالانۋشى ۇيىمداردىڭ تەڭگەرىمىنە بەرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن قاجەتتى قاراجاتتى قاراستىرۋ تاپسىرىلدى.
ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ – باسىم مىندەت
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان «وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ جونىندەگى جول كارتالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسى» تۋرالى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ بايانداما جاسادى.
بيىل قازاقستاندا «لاستاۋشى تولەيدى – تۇزەيدى» قاعيداتى بەكىتىلەتىن جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستى قابىلداۋ كوزدەلگەن. بۇل جاڭا رەتتەۋ جۇيەسى اياسىندا وندىرىسكە جاڭا ەكولوگيالىق قاۋىپسىز تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جول اشادى. جۇرتشىلىقپەن ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى وڭىرلىك جول كارتالارى بەكىتىلدى. ولاردى ىسكە اسىرۋ, وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستىڭ نورمالارىن ورىنداۋ 2024 جىلعا قاراي اتموسفەرانىڭ لاستانۋ يندەكسىن تومەندەتۋگە جانە جالپى العاندا ەلىمىزدەگى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين 2025 جىلعا دەيىن قازاقستانداعى ورمان اۋماعىن 500 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىپ, 2 ملرد استام اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانعانىن اتاپ ءوتتى. وسىندا قامتىلعان شارالار اياسىندا نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت, اتىراۋ, اقتوبە جانە تاراز قالالارىندا قوقىستى قايتا وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ 6 قاناتقاقتى جوباسى ىسكە قوسىلادى, بۇل كەمىندە 200 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋعا جانە تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن 30%-عا دەيىن جەتكىزۋگە جاعداي جاسايدى. «ەلدەگى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ الدىمىزعا قويعان باسىم مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى», دەدى ا.مامين وسى ماسەلەگە وراي.
ۇكىمەت باسشىسى ەكولوگيا مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, جۇرتشىلىقپەن تۇراقتى كەزدەسۋلەر وتكىزە وتىرىپ, وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ جونىندەگى جول كارتالارىن تولىق ءارى ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر بارلىق رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ, سونداي-اق پوليگونداردىڭ تاۋسىلعان رەسۋرستارىن جابۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا پارمەندى شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بۇگىندە وڭىرلەردە 3,5 مىڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ورنالاستىرۋ وبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ تەك 620-سى عانا (17,6%-ى) قويىلاتىن تالاپتارعا ساي كەلەدى. وسىعان وراي ەكولوگيا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, قازاقستاننىڭ تومەن كومىرتەكتى دامۋىنىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى تەزدەتۋ جانە ونىڭ جوباسىن كەلەسى جىلدىڭ باسىندا ۇكىمەتكە ەنگىزۋ تاپسىرىلدى.