مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەڭەس وتكىزدى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەڭەس وتكىزدى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
كەڭەسكە پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ك.ءماسىموۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق باسقارما توراعاسى ءو.شوكەەۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ع.ءابدىراحىموۆ, باس پروكۋرور ا.داۋىلباەۆ, استانا قالاسىنىڭ اكىمى ي.تاسماعامبەتوۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.ايتمۇحامەتوۆ قاتىستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاقىندا «استاناباسجوسپار» عزوي» جشس-ءىن ارالاۋ بارىسىندا ەلوردانى دامىتۋ ماسەلەسى قارالعانىن اتاپ ءوتتى.
– قالا تۇرعىندارى كوبەيىپ, 900 مىڭعا جەتتى, ال ءبىز بۇل كورسەتكىشكە 2020-2030 جىلدارى جەتەمىز دەپ جوسپارلاعانبىز. وسىعان بايلانىستى قالا قۇرىلىسى حالىقتىڭ قارقىندى وسۋىنە ىلەسە الماي وتىر, سونىڭ سالدارىنان ءتۇرلى قيىنشىلىق تۋىنداۋدا. ارينە, ءبىز ەلىمىزدەگى بارلىق قالانىڭ دامۋى ءۇشىن جۇمىس جاسايمىز, بىراق ەلورداعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋعا ءتيىس. بيىلعى كوكتەمدە مەن كەڭەس وتكىزىپ, بىرقاتار تاپسىرمالار بەردىم. مەن ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستىم, الايدا الدىمىزعا ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداۋ قاجەت بولاتىن جاڭا مىندەتتەر قويىلىپ وتىر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى قالا بويىنشا اۋماعى 7000 گەكتار 188 جەر تەلىمى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعانىن مالىمدەدى.
– باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتى بويىنشا, 11 مىڭ گەكتار جەر ءالى كۇنگە دەيىن يگەرىلمەگەن جانە قايتارىلماعان. قۇرىلىس ءۇشىن 711 جەر تەلىمى بەرىلگەن, بىراق وندا جۇمىس ءجۇرىپ جاتقان جوق. بۇل جەرلەر نە سەبەپتى قايتارىلماي وتىر؟ كوپ سىلتاۋ ايتىلادى. قالا اكىمدىگى 2008 جىلدىڭ وزىندە جەردى ونى باستاپقى قۇنى بويىنشا مەملەكەتكە بەرۋگە دايىن پايدالانۋشىلارمەن نيەت شارتتارىن جاساسقان. ءبىر كەزدەرى جەر تەلىمدەرى ارزان باعامەن ساتىپ الىنعان, ال قۇرىلىس سالۋ ۋاقىتى كەلگەندە ول جەر تەلىمدەرى ءۇشىن جوعارى باعا تالاپ ەتىپ, مەملەكەتكە تيەسىلى جەردەن كوپ اقشا جاساپ وتىر. مۇنداي باسسىزدىقتى توقتاتۋ كەرەك. بۇل ادال جولمەن كەلگەن اقشا ەمەس. جەر يەلەرىنە ءبىر كەزدەرى جۇمساعان قاراجاتىنىڭ زاڭ بويىنشا قايتارىلۋى باسقا ماسەلە. ال مەملەكەت مۇقتاجدىعى تۋرالى ماسەلە قويىلعاندا, جەر قايتارىلۋعا ءتيىس. بىزدە بارلىق زاڭنامالىق مۇمكىندىك بار, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل ماسەلە الماتىعا دا قاتىستى ەكەندىگىن اتاپ ءوتىپ, جۇمىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋ ءۇشىن ونى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى ەلورداعا ىرگەلەس اۋدانداردا جەر ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءتارتىپ جوقتىعىن, سونىڭ سالدارىنان اۋماقتى ءوز بەتىمەن باسىپ الۋدىڭ كەزدەسىپ جاتاتىنىن اتاپ ءوتتى.
– استانا ماڭىنداعى جەرلەردى يگەرۋ جۇيەسىز جۇرگىزىلۋدە. ادام سانى قازىردىڭ وزىندە 2015 جىلعا بولجانعان مەجەدەن اسىپ بارادى. بۇگىندە وندا 156 مىڭ ادام تۇرىپ جاتىر, ال جەر تەلىمدەرىن الۋ كەزەگىندە 175 مىڭ ادام تۇر. ازاماتتارعا 10 سوتىق جەر تيەسىلى ەكەندىگىن پايدالانىپ, ادامدار ءوتىنىش بەرۋدە. بىراق ول جەرلەردى كوممۋنيكاتسيا جۇرگىزىلگەن جەرلەردەن عانا بەرۋگە بولادى. ەگەر جەرلەر دايىن بولماسا, وندا ول پايدالانۋعا بەرىلمەۋگە ءتيىس. بۇل تۇستا ءتارتىپ ورناتۋ قاجەت. سوندىقتان مەن استانا اينالاسىنداعى 30 شاقىرىمدىق ايماقتان جەر تەلىمدەرىن بەرۋگە موراتوري جاريالايمىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
بۇعان قوسا, قازاقستان پرەزيدەنتى اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمىنە ەلوردانىڭ ماڭىندا ورنالاسقان بارلىق ەلدى مەكەننىڭ باس جوسپارىنا تۇزەتۋ ەنگىزۋدى, ال باس پروكۋرورعا استاناداعى قىلمىستىق احۋالعا تالداۋ جاساپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى وزىنە ۇسىنىلعان ەسەپتە ەلورداداعى تۇرعىن ءۇي باعاسىنا جاسالعان تالداۋعا دا نازار اۋداردى.
– ورتاشا العاندا, ءبىر شارشى مەتردىڭ باعاسى ءوز قۇنىنان 2-3 ەسە ارتىق. مىسالى, وزىندىك قۇنى 1000 دوللار بولاتىن «ەۋروپا پالاس» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە پاتەردىڭ شارشى مەترى 3,5 مىڭ دوللارعا ساتىلۋدا. «حايۆيلل» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە وزىندىك قۇن 1,5 مىڭ دوللار, ال باعا قازىر 4-5 مىڭ دوللارعا جەتكەن. وزىندىك قۇن 1300 دوللار بولاتىن «پاريج ورامىندا» پاتەرلەر 5 مىڭ دوللاردان ساتىلۋدا. بۇل – تىم شارىقتاپ كەتكەن باعا. بىراق «ەۋروپا پالاس» تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالعان كومپانيا بار بولعانى 1,6 ميلليون تەڭگە سالىق تولەگەن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل ماسەلەنى شەشۋگە كەشەندى تۇردە كەلگەن ءجون ەكەنىنە توقتالدى.
– بۇل سالادا باعانى كوتەرگەن تسەمەنت وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ اراسىندا ىمىرالاستىق بار. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى بۇعان نەگە قارامايدى؟ تابىس بولۋى ءتيىس, بىراق 5-6 ەسە ەمەس قوي. ەشكىم مونيتورينگ جۇرگىزبەيدى. بۇل ماسەلەنى استانا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ وزگە دە وڭىرلەرى بويىنشا قاراۋ كەرەك. ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار وسىمەن اينالىسۋعا ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالا قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرگىزىلگەن العاشقى جىلدارى كوپتەگەن عيماراتتىڭ ساپاسىز ماتەريالدارمەن قاپتالعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى ەلوردانىڭ ەستەتيكالىق بەزەندىرىلۋى ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق, استانادا كولىك سانىنىڭ كوبەيۋى پروبلەماسى ارتىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى فرانتسۋزدىق كومپانيالارمەن ەلوردادا جەڭىل رەلستى كولىكتى ىسكە قوسۋعا قاتىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلگەنىن ايتتى.
– ولاردىڭ تاراپىنان تىم جوعارى باعا, 300 ملرد.-تان استام تەڭگەگە ۇسىنىس بولدى, ول ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىققان جوق. سوندىقتان قالا اكىمدىگى جوعارى جىلدامدىقتاعى اۆتوبۋس باعىتتارىنا ارنالعان جولاقتار ءبولۋ تۇرىندەگى بالاما نۇسقانى قاراستىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەگى الدەقايدا از شىعىندى قاجەت ەتەدى, سوندىقتان ونى ەنگىزۋمەن اينالىسۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەڭەس بارىسىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى ي.تاسماعامبەتوۆ ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىنىڭ ازىرلەنۋى تۋرالى حاباردار ەتتى. ول 2016 جىلى ەنگىزىلەدى جانە قالاداعى بارلىق كولىك اعىنىن اۆتوماتتى رەجىمدە رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. سونداي-اق, استانا قالاسىنىڭ اكىمى 1-جىلۋ-ەنەرگيا ورتالىعىن قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋ جانە 2-جىلۋ-ەنەرگيا ورتالىعى قۇرىلىسىنىڭ بارىسى تۋرالى باياندادى.
سونىمەن قاتار, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.ايتمۇحامەتوۆ استانانىڭ اينالاسىندا «ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن» قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى تۋرالى حاباردار ەتتى.
كەڭەس قورىتىندىسىندا مەملەكەت باسشىسى ەلوردانى ودان ءارى دامىتۋعا, قالانى اباتتاندىرۋعا جانە جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىن ويداعىداي وتكىزۋگە قاتىستى بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.