جارىلقاۋ مەن جابىرقاۋ قاشاندا قاتار جۇرەتىن قۇبىلىس. دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن داعدارىستى بويىنا دارىتپاعان, ادامزات ىنتىماعىنىڭ التىن تىزگىنىن قولىنا ۇستاعان قازاقتى كوكسوقتا كوكتەمنىڭ كوكسوققان قۇبىلىسى ءبىر قىمسىندىرىپ تاستاپ ەدى. تابيعاتتىڭ سول تەنتەك مىنەزىنە ءالى الاڭداپ جۇرگەندە الىستان ءبىر جايسىز حابار جەتتى. شەتەلدەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ قايراتكەرى, ۇلتتىڭ ۇلكەن جۇرەكتى ازاماتى, تاۋەلسىزدىكتىڭ تاپ-تازا تىلەكشىسى حاسەن قاليبەك ۇلى ورالتاي 77 جاسىندا باقيعا اتتانىپتى. وسىدان ون-اق كۇن بۇرىن قازاقتىڭ تاعى ءبىر ابىز اقساقالى – جاعدا بابالىقوۆ دۇنيە سالىپ ەدى. وسى ەكى قازا مەنى قاتتى جابىرقاتىپ كەتتى. ويتكەنى, ءبىز تاعدىرلاس, ارمانداس ادامدار ەدىك. مەن تۋعان جەردىڭ تالبەسىگى بۇيىرماي, جورگەگىمدە جەر اۋعان, وتانسىزدىقتىڭ وتىنا ەرتە كۇيگەن, تەك ايتەۋىر تۋعان جەرگە ەلدەن بۇرىن ورالىپ, باعىم جانعان جان ەدىم...
تالبەسىكتىڭ تىنىش ۇيقىسى حاسەنگە دە بۇيىرماعان. شىعىس تۇركىستاننىڭ شىرقى ابدەن بۇزىلىپ, جوڭعار قازاقتارى جورىققا جۇمىلعان تۇستا تۋعان ول اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا تەربەتىلىپ, تۇساۋى قىلىشپەن كەسىلگەن. سول جويقىن جورىقتىڭ ءبىر قولباسشىسى حاسەننىڭ اكەسى قاليبەك حاكىم ەدى. تەكتى اكەنىڭ تاربيەسى, ۋاقىتتىڭ تەپكىسى بالا حاسەندى تەز ەسەيتىپ, اتقا قوندىرعان. بالا جىگىت بارلاۋ دا جاساعان, ەگەر بولعان, ەكى جاققا ەلشى دە بولعان. بالا سانا ساياساتقا دا ارالاسقان. جاعالاسقان جانتالاس اتامەكەنى ەرەنقابىرعادان ىرگەلەرىن ەرتە كوتەرىپ اكەتكەن. تاۋ اسىپ, تاس باسىپ تاكلا-ماكانعا تەنتىرەگەن. شىڭجاڭدى تارك ەتىپ, شىڭحاي شىعىپ كەتكەن. تيبەتتى باسىپ, بۇلاناي اسىپ, ءۇندى تۇبەگىنە دە تىعىلعان. ەڭ سوڭىندا 36 مىڭ شاقىرىم جورىق كەشىپ, 36 مىڭ ادامدى قاندى جولدا ءشايىت قالدىرىپ, 1953 جىلى 1800 ادام عانا تۇرىك ەلىنە جەتكەن. 25 جىل جاۋمەن جۇلقىسىپ, ۇدەرە كوشكەن ۇركىندى تىرشىلىك وسىلاي اياقتالعان.
جات توپىراققا ىرگە كومۋ, جاڭا تۇرمىسقا يكەمدەلۋ, جاڭا كاسىپ ءۇيرەنۋ, وركەنيەتكە ۇمتىلۋ... تۇرمىس, مەيلى, قانشا قۇبىلسىن, جۇرەكتەگى جالعىز قۇبىلا ۇلتتىڭ وتىن ءوشىرمەۋ, قازاقتىڭ اتىن جوعالتپاۋ ەدى. حاسەن ەندى قارۋدىڭ ەڭ وتكىرى قالامعا تەز اۋىسقان. تۇرىك ارحيۆتەرىن تۇرتپەكتەپ, الاشتىڭ ۇرانىن ىزدەگەن, ۇلت تۇلعالارىنىڭ رۋحىن وياتقان, كومىلىپ جاتقان جادىگەرلەردى جارىققا شىعارا بەرگەن. “ۇلكەن تۇرىك ەلى” باسپاسىن اشىپ, ۇلتتىق كىتاپحانا ۇيىمداستىرعان. ساياسي الەمگە بوي ۇرىپ, ناتو-دا جۇمىس ىستەگەن. ەۋروپاداعى “ازاتتىق” راديوسىنىڭ قازاق حابارلارى ءبولىمىن ۇزاق جىل باسقارعان. الەمدىك اقپاراتتىڭ ۇلكەن ورتالىعىندا وتىرىپ, ۋاقىت تىنىسىن ءدال بارلاپ, ۇلتقا رۋح بەرەتىن حابارلاردى قۇلاعى تۇرىك قازاققا جەتكىزە بەرگەن. وسىنىڭ ءبارىنىڭ جيىنتىعى رەتىندە قازاق تاۋەلسىزدىگىنىڭ حابارىن اقپارات اتاۋلىنىڭ بارىنەن بۇرىن “ازاتتىق” راديوسى ارقىلى ءوز داۋىسىمەن جەر-جاھانعا جاريا ەتكەن...
قايران حاسەن! ۇلتتىڭ ءۇندى ۇرانشىسى ەدى. ءتىلى, ءدىنى, ءدىلى بەرىك, ءدىڭى كۇشتى كۇرەسكەر ەدى. ارمانىنان اداسپايتىن, اقيقاتتان اۋمايتىن, جابىق تۇندىكتى تۇرە, بىتەۋ جارانى تىلە ايتاتىن تۋراشىل ەدى. ەندى ول ءتىل قاتپايدى. ەفيردە ءۇنى, جۇرتىنىڭ قولىندا “ەلىم-ايلاپ” وتكەن ۇزاق ءومىردىڭ جىلناماسى قالدى. جەر بەتىندەگى ءتىرى قازاقتىڭ ءتۇپ-تۇگەل تۋعان وتاندا توعىسۋىن اڭساعان ارمانى قالدى. ولمەيتىن ۇلگىسى, تاۋسىلمايتىن تىلەگى قالدى!
ءتانىڭ تىنىشتىق تاۋىپ, جانىڭ ءجانناتتان جاي تاپسىن, قادىرلى حاسەن.
ۋاقاپ قىدىرحان.