قىرعىزستانداعى جاعداي حالقىنىڭ تالاپ-تىلەگىنە وقپەن جاۋاپ بەرگەن لاۋازىمدى تۇلعالارعا دا, ساياساتتا شارۋاسى جوق, كۇندەلىكتى ساۋدا-ساتتىعىمەن كۇن كورگەن كاسىپكەرلەردىڭ دۇكەندەرىن تالقانداپ, توناپ, تاعىلىق كورسەتكەن كەيبىر توپتار ءۇشىن دە الەمدىك قوعامداستىق الدىندا ۇيات بولدى. كەشەگى ماناس, ساياقباي, توقتاعۇل, شىڭعىس, سۇيمەنقۇلمەن دۇنيە ءجۇزىنە تانىلعان قىرعىز ەلى وكتەمدىك پەن وشپەندىلىكتىڭ ەمەس, ونەر مەن ونەگەنىڭ جۇرتى ەمەس پە ەدى.
ء“بىردىڭ كەسىرى مىڭعا تيەدى” دەگەن. الاتاۋداعى تىنىشسىز كۇندەر مەن تۇندەر شەكارالاس مەملەكەتتەردىڭ دە ەتەك-جەڭىن قىمتاپ, ساق وتىرۋىنا ماجبۇرلەي باستادى. ءبىر عانا مىسال, ياعني “قىرعىزستانداعى تارتىپسىزدىككە قاتىسۋشىلار كيروۆ سۋ قويماسىن باسىپ الىپ, جارىپ جىبەرگەلى جاتىر ەكەن, ءسويتىپ, قويمادان قوتارىلا اققان توپان سۋ تاسقىنى تاراز قالاسىن باسىپ قالاتىن بولىپتى” دەگەن سۋىت حابار جارتى ميلليونعا جۋىق تۇرعىنى بار ىرگەلى قالانى ءاپ-ساتتە ۋ-شۋ قىلدى. ءۇي-جايلارى مەن دۇنيە-م ۇلىكتەرىن تاستاي قاشقان تۇرعىنداردىڭ زاتتارىن توناعاندار دا بولىپتى دەگەن قاۋەسەت ەستىدىك. جانى بار اڭگىمە سياقتى, ويتكەنى, 8 ساۋىرگە قاراعان ءتۇنى وبلىستا 10 قىلمىس تىركەلىپ, سونىڭ ىشىندە تاراز قالاسىندا ەكى ۇرلىق جاسالعان. بىراق ولار ءىزى سۋىماي اشىلىپتى.
ابىروي بولعاندا, ەلدى دۇرلىكتىرگەن حابار جالعان بولىپ شىقتى. دەگەنمەن, وبلىس ورتالىعى اۋماعىندا جانە ونىڭ شەت جەرلەرىندە ءىىم-ءنىڭ ىشكى اسكەرلەرى مەن وبلىس ءىىد-ءنىڭ 400 ادامنان استام قىزمەتكەرى مەن بەلگى بەرەتىن ارنايى قوندىرعىسى بار 47 پاترۋلدىك تۇنگى ەكيپاجى شۇعىل ىسكە جەگىلدى. وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ باستاعان جەرگىلىكتى بيلىك, پوليتسەيلەر جانە توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى قىزمەتكەرلەردىڭ ناقتى ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ ارقاسىندا تاراز قالاسىندا ورىن العان دۇربەلەڭ كوپ ۇزاماي باسىلدى.
دەگەنمەن, ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايدى. تاعدىرلاس قازاق جانە قىرعىز ۇكىمەتتەرى الداعى ۋاقىتتا قىزىلاعاشتاعىداي قاۋىپ-قاتەردەن ساق بولۋ ءۇشىن 550 ملن. تەكشە مەتر سۋ سىياتىن, تاۋ ۇستىنە ورنالاسقان كيروۆ سۋ قويماسى سياقتى ستراتەگيالىق ماڭىزدى نىساندى قارۋلى اسكەرلەرىمەن بىرلەسىپ كۇزەتۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ, ارنايى قارجى بولگەندەرى ءجون سياقتى.
جامبىل وبلىسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ اراسىندا 13 كەدەندىك باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتى بار. ەكى ەل اراسىنداعى بارىس-كەلىس, الىس-بەرىس ۇزىلگەن جوق. كەدەندىك رەسىمدەۋ جۇمىستارى بۇرىنعىداي جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىراق قازاقستاندىق كەدەنشىلەر كۇشەيتىلگەن جۇمىس تارتىبىنە كوشىرىلدى. بىشكەكتەگى تارتىپسىزدىك سالدارىنان قازا تاپقان مەركى اۋدانىنىڭ تۇلەگى تۋعان جەرىنە اكەلىنىپ, جەرلەندى.
شەكاراداعى جاعدايدى قاداعالاپ وتىرۋ ءۇشىن ارنايى وبلىستىق شتاب قۇرىلعان. ونى وبلىس اكىمى باسقارۋدا. مۇنداي شتابتار قىرعىزستانمەن شەكارالاس اۋدانداردا دا ۇيىمداستىرىلعان. سونداي-اق, ۇقك شەكارا قىزمەتى مەن وبلىستىق ءىىد قىزمەتكەرلەرى شەكارا مەن كەدەندىك باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىن ءجىتى باقىلاۋعا العان.
قىرعىزستانداعى ساياسي جاعداي سايابىرسىپ, قازا تاپقاندار جەرلەنىپ, كوشە قوقىستاردان تازالانا باستاعانىمەن, ەل بيلىگىنىڭ تاعدىرى ءالى تولىق شەشىلگەن جوق. قىرعىز حالقىنىڭ باسىم بولىگى باكيەۆتىڭ بيلىككە كەلۋىنە جانە ونىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرمەۋگە كەپىلدىك بەرۋگە قارسى. بۇل تۋرالى ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان ر.وتىنباەۆا ءمالىمدەپ وتىر. ال باكيەۆ سوناۋ وش جاقتا جاتىپ بۇۇ بىتىمگەرشىلىك اسكەرىنىڭ كۇشىنە سۇيەنەمىن, وپپوزيتسيونەرلەر كەلىسسوز ءجۇرگىزسە, مامىلەگە بارۋدان باس تارتپايمىن دەگەن تۇرعىدا جاۋاپ بەرۋدە. سوندىقتان شيەلەنىستى كۇندەر ارتتا قالدى دەپ ايتۋ ەرتەرەك سياقتى.
حالقىمىزدا “اشۋ دۇشپان, اقىل دوس” دەگەن ءسوز بار. قىرعىزستانداعى ساياسي تۇراقسىزدىقتىڭ 80-نەن استام ادام ولىمىنە اكەلىپ سوقتىرعانىن ەسكەرسەك, قانداي قيىن جاعداي بولسا دا اقىلدى اشۋعا جەڭدىرۋگە بولمايتىنىن, قاي تاراپقا دا پاراساتتىلىق قاجەت ەكەنىن كورسەتتى.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.