پاندەميانىڭ ادامزاتقا اۋىر سوققى بولعانى ايتپاسا دا بەلگىلى. كوپتەگەن ەلدىڭ ەكونوميكاسى قۇلدىراپ, تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تومەندەي باستايدى. بۇل قيىندىق ءتىپتى دامىعان كوشباسشى ەلدەردى دە اينالىپ وتپەدى. بيىلعى وقيعالاردان ەڭ كوپ زارداپ شەككەندەر قاتارىنا جاستاردى جاتقىزۋعا ابدەن بولادى. بۇل تۋرالى بۇۇ سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمدار دا ايتىپ كەلەدى. ولار پاندەميا كەسىرىنەن ءبىلىم الۋدا ارتتا قالىپ, جۇمىستارىنان ايىرىلىپ, ومىرلىك جوسپارلارىنان باس تارتۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر.
يۋنەسكو جۇرگىزگەن زەرتتەۋگە سايكەس بيىل الەمنىڭ 191 ەلىندە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى جابىلعان. ال بۇل شەشىم ءبىلىم الۋشىلاردىڭ 91 پايىزىنىڭ نەمەسە بارلىعى 1,5 ميلليارد ادامنىڭ ساباققا بارمايتىنىن بىلدىرەدى. بۇل جاعداي ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم الۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانى ءسوزسىز جانە مۇنىڭ قانشا ۋاقىتقا جالعاساتىنى دا بەلگىسىز. ولاردىڭ ۇيلەرىندە بوس جاتپاي, قاشىقتان نەمەسە ونلاين وقىپ جاتقانى تۇسىنىكتى. الايدا مۇنداي قيىندىقتارعا ءوز ەركىمەن دايىن بولماعان ءبىلىم جۇيەسىنىڭ تاۋ قوپارىپ جاتقانىنا سەنۋ قيىن. تەحنيكالىق ماسەلەلەردەن بولەك, وقىتۋشىلاردىڭ جانە جاستاردىڭ كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىعىن دا ەسكەرگەن ءجون. بۇل جەردە كومپيۋتەردە ورىندايتىن قاراپايىم ارەكەتتەر ەمەس, ينتەرنەتتىڭ ۇسىنىپ وتىرعان ءتۇرلى مۇمكىندىگىن وقۋ پروتسەسىندە تولىققاندى قولدانا الۋدى ايتامىز. بۇعان ءبىزدىڭ ەلدە دامىپ ۇلگەرمەگەن ديجيتال مادەنيەتتى تاعى قوسىڭىز. مۇنىڭ بارلىعى جاستارمەن قاتار, ۇستازداردىڭ دا جۇيكەسىن جۇقارتىپ, پسيحيكالىق جاعدايىنا اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. تەك ادامنىڭ سەزىمدەرىن ەسكەرىپ, ونىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىنا ءمان بەرىپ جاتقان ەشكىم جوق.
ەلىمىزدەگى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىرىنە جاڭادان وقۋعا تۇسكەن ستۋدەنتتەر وقۋ پروتسەسىن ءتۇسىنۋ قيىن بولىپ جاتقانىن ايتادى. وسى رەتتە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەرگە جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز قولىنا الۋدى ۇسىنۋعا بولادى. سەبەبى ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتىنىڭ وزدىگىنەن قوسىمشا وقۋعا تاجىريبەسى مەن بىلىكتىلىگى جەتەدى. كوپشىلىگى ءوزى وقىپ جاتقان ماماندىعى بويىنشا العان اقپاراتىن ساراپتاۋدى, قالاي جاقسارتۋعا بولاتىنىن دا بىلەدى. تەك وسى ساتتە جۇكتەمە مەن مىندەتتى ۇستازىنىڭ, ءبىلىم جۇيەسىنىڭ نە وقۋ ورنىنىڭ موينىنا ىلگەننەن ەش وزگەرىس بولمايتىنىن ءتۇسىنىپ, ءوز بىلىمىنە ءوزى جاۋاپتى بولاتىن كەز كەلگەن سەكىلدى.
ەلىمىزدەگى ستۋدەنتتەردىڭ وزدىگىنەن وقۋعا, مەكتەپتەگىدەي مۇعالىمنىڭ ايتقانىمەن جۇرۋگە بەيىم ەكەنى ءمالىم. سوندىقتان دا قازىرگى قيىندىقتى مۇمكىندىككە اينالدىرىپ, ستۋدەنتتىڭ ۇستازعا بايلانعان كىندىگىن كەسەتىن ءسات تۋعانداي. سەبەبى پاندەميا اياقتالىپ, بارلىعى ءباز باياعى قالپىنا كەلگەندە ارتتا قالعانداردىڭ ءبىلىمىن ەشكىم تولىقتىرىپ وتىرمايدى, ءومىر جالعاسا بەرەدى. قاشىقتان وقۋ بارىسىندا ۋاقىت ۇنەمدەلەدى, سول ۋاقىتتى جەلىدەگى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ, MOOC, Coursera سەكىلدى پلاتفورمالارداعى تەگىن كۋرستاردى مەڭگەرۋگە نە ءتىل ۇيرەنۋگە جۇمساۋعا بولار ەدى.