ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ قۋاتى

ماشينا جاساۋشىلار فورۋمى 1300-دەن اسا ەلەگاتتىڭ باسىن قوستى, ونىڭ ىشىندە اۋستريا, گەرمانيا, يتاليا, قحر جانە باسقا دا 20-دان اسا ەلدەن كەلگەن جەتەكشى وندىرۋشىلەر, ماماندار مەن بيزنەس وكىلدەرى بار.

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان قۇتتىقتاۋ سوزىندە ەلىمىز­دە سالالاردى جاڭعىرتۋ مەن ەكو­­نوميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋىنىڭ ينس­تي­تۋتسيونالدىق نەگىزىنە اينال­عان جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىل­دانعانىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىز ءبارىمىز ەل تاعدىرىن اي­قىن­دايتىن ەلەۋلى كەزەڭنىڭ كۋاسى بول­دىق. قوعامنىڭ بەلسەندى قولداۋىمەن رەفەرەندۋمدا جاڭا كونستيتۋ­تسيا قابىلداندى. ارقايسىمىزعا ءمالىم, ەكونوميكانىڭ جانە قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ اۆتورى – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ. اسا ما­ڭىز­دى قۇجات ۇلتىمىزدىڭ ۇزاق­مەرزىمدى دامۋ باعدارىن اي­قىن­داپ, قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋىن قام­تاماسىز ەتەدى. وسىلايشا, «ادىلەتتى قازاقستاندى» قۇرۋ ءۇشىن بەرىك قۇقىقتىق نەگىز قالاندى. بۇل ەكونوميكاعا, سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپ سالاسىنا دا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى ءارى ەلىمىزدىڭ مول شيكىزاتتىق الەۋەتىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتاي الاتىن قۋاتتى وڭدەۋشى سەكتوردى دامىتۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنا سايكەس, ەلىمىزدە ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن بولجامدى ءارى تۇراقتى ورتا قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. مەم­لەكەت پەن بيزنەستىڭ ورتاق مىندەتى – ءادىل ءارى قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋ, الەۋمەتتىك ارىپ­تەستىك جۇيەسىن دامىتۋ.

بىلتىر ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى 5,7 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, ناقتى كولەم يندەكسى 13%-عا ءوستى. وتاندىق وندىرۋشىلەر سىرتقى نارىقتارعا اناعۇرلىم باتىل شىعىپ جاتىر. كەيىنگى 5 جىلدا ەكسپورت كولەمى ەكى ەسەدەن اسىپ, 1,3 ملرد دوللاردان 3,1 ملرد دوللارعا دەيىن جەتتى. رەس­پۋبليكا بويىنشا 4 مىڭعا جۋىق زاۋىت جۇمىس ىستەيدى, وندا 130 مىڭنان اسا بىلىكتى مامان ەڭبەك ەتەدى.

نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيانىڭ ۇشتەن بىرگە ءوسۋى – 376 ملرد تەڭگەگە جەتۋى سالانى ءارى قاراي جاڭعىرتۋعا نەگىز بولادى. بارلىق نەگىزگى باعىتتا, ونىڭ ىشىندە, اۆتوموبيل, اۋىل شارۋاشىلىعى, تەمىرجول مەن ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينا جاساۋ سالالارىندا وڭ سەرپىن بايقالادى.

جەرگىلىكتەندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋ مەملەكەتتىڭ باسىم باعىتى بولىپ قالا بەرمەك. بۇل رەتتە قازىر  قۇراستىرۋدان وزىندىك ينجەنەرلىك شەشىمدەردى ازىرلەۋگە ءارى ەل ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق اكتيۆتەر قۇرۋعا كوشۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ ماڭىزدى.

ء«ونىمنىڭ تەحنولوگيالىق دەڭگەيى جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا نەگىزگى فاكتورلاردىڭ بىرىنە اينالۋدا. شىن مانىندە, بۇل – تسيفرلاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ دەگەن ءسوز. اتالعان ۇدەرىستەر پرەزيدەنت قويعان اۋقىمدى مىندەتتەر اياسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, قازاقستان وڭىردەگى جەتەكشى تسيفرلىق حابتاردىڭ بىرىنە اينالۋعا ءتيىس. بۇل جىلدىڭ تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالانۋى ماشينا جاساۋ سالاسىن دا تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە تىڭ سەرپىن بەرەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.

زاۋىتتاردا جاڭا تەحنولوگيا­لاردى قولدانۋ اۋقىمدى ترانس­فورماتسيانىڭ نەگىزگى ەلە­مەنتىنە اينالادى. الەمدىك تاجى­ريبەگە سايكەس, وندىرىستە جاساندى ينتەللەكتىنى (جي) قول­دانۋ جابدىقتاردىڭ تەحنيكا­لىق شىعىندارىن 40%-عا دەيىن ازاي­تادى. ەلىمىزدە دە مۇنداي تابىس­تى مىسالدار جەتكىلىكتى. «سارىارقااۆتوپروم» كاسىپور­نىن­­دا جي اقاۋلاردى الدىن الا بول­­جاپ, كونۆەيەردىڭ توقتاۋىن بول­­دىر­­مايدى, ال ERG تسيفرلىق شەشىم­دەر ارقىلى بىلتىر شامامەن 55 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى. وسىلايشا, «اقىلدى» تەحنولوگيالار ناقتى ەكونوميكالىق پايدا اكەلىپ جاتىر.

جي ءونىمدى جوبالاۋ مەن ساپانى باسقارۋدا قولدانىلىپ, ءىشىنارا اۆتوماتتاندىرۋدان «اقىلدى زاۋىتتارعا» ءوتۋدى جەدەلدەتىپ جاتىر. ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا بۇل وندىرۋشىلەرگە شەتەلدىك كومپانيالارمەن باسەكەلەسىپ, جاھاندىق نارىقتا جاڭا ساپا ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جاڭا بۋىن ينجەنەرلەرىن دايار­لاۋعا, ادام كاپيتالىن دامى­تۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ جاتىر. ءبىلىم گرانتتارىنىڭ 60%-دان است­امى ينجەنەرلىك جانە IT-مامان­دىقتارعا باعىتتالعان. وزىق تاجىر­يبە­لەر وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردە دە, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىندا دا ەنگىزىلىپ جاتىر.

پلەنارلىق وتىرىس بارىسىندا پرەمەر-مينيستر «قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى» زتب باسقارما توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆتىڭ ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى دامىتۋ, وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ, وندىرىستەردى جاڭعىرتۋ جانە جاڭا تەحنولوگيا-لاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا ۇكىمەت قابىلداپ جاتقان شارالارعا قاتىستى سۇراعىنا جاۋاپ بەردى.

«ونەركاسىپتىڭ وڭدەۋشى سەكتورىن دامىتۋ – ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باستى باسىمدىعى. قازاقستاننىڭ دامۋ بولاشاعى وسى مىندەتتى قانشالىقتى تابىستى شەشە الاتىنىمىزعا بايلانىستى بولماق. ءبىز قوسىلعان قۇنى جوعارى تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمدەردى وندىرەتىن وزىق تەحنولوگيالىق ەل بولامىز با الدە نەگىزىنەن شيكىزاتتىق باعىتتاعى ەكونوميكامەن دامۋ جولىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز بە؟ مىنە, سوندىقتان مەملەكەت تە, بيزنەس تە وندىرىستىك تىزبەكتەردى بارىنشا قۇرۋعا, قوسىلعان قۇندى ەل ىشىندە قالدىرۋعا بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمساۋعا ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.

بىلتىر سەكتورداعى ءوندىرىس كولەمى 30,6 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, ءۇشىنشى جىل قاتارىنان ءوندىرۋشى سالانىڭ كورسەتكىشتەرىنەن اسىپ ءتۇسىپ وتىر. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا ۇكىمەت ءوندىرىس ورىندارىن اشاتىن كومپانيالاردى جەرگىلىكتەندىرۋ مەن قولداۋعا باسىمدىق بەرىپ, سالماقتى ونەر­كاسىپتىك ساياسات قۇرىپ جاتىر.

جاڭا سالىق كودەكسىندە بيزنەس­تىڭ عىلىمي زەرتتەۋ, تاجىريبە­لىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا جۇمسايتىن شىعىستارىنان 300%-عا دەيىن «سۋپەر شەگەرىمدەر» جاساۋعا بولاتىن نورما بەكىتىلگەن. مۇنداي ىنتالاندىرۋ شارالارى عىلىمي جەتىستىكتەردى بىرىكتىرىپ, وندىرىستىك ۇدەرىسكە ەنگىزەدى.

سونىمەن قاتار ەكسپورت­تىق قولداۋدى قولجەتىمدى ەتۋ وندىرۋ­شىلەردى كەڭىنەن قامتي­تىنىنا دا نازار اۋدارىلدى. مۇن­داعى ما­ڭىزدى قادام – جي-ءدى ەنگىزىپ, ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىراتىن كاسىپ­­و­رىندارعا جەڭىلدىكتەر بەرۋ. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفر­­لىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمي­نيسترى روستيسلاۆ كونياشكين ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكانى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتارالىق باعدارلامانى ازىرلەۋگە ەلىمىز دە بەلسەندى قاتىسىپ جاتقانىن حابارلادى. بۇل ۇلتتىق شارالاردى وزەكتى ينتەگراتسيالىق تالاپتارمەن ۇندەستىرىپ, كووپەراتسيا, جەرگىلىكتەندىرۋ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرىنىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتەدى.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ ۇكىمەت تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتەر مەن ينجەنەرلىك بازانى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, جاڭا ونەركاسىپتىك مودەل قۇرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋ ينستيتۋتسيونالدىق تەتىكتەر ارقىلى دا جۇرگىزىلەدى.

پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە بارلىق ءىرى جوبالارعا بارىنشا وتاندىق وندىرۋشىلەردى تارتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى قانات شارلاپاەۆ شاعىن بيزنەس پەن ءىرى كوم­پانيالار اراسىنداعى كەلى­سىم­شارتتى كەڭەيتۋدە تسيفرل­ىق قۇرالداردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى­لىعىن اتاپ ءوتتى.

سونىمەن قاتار ولجاس بەكتەنوۆ Kazakhstan Machinery Fair 2026 كورمەسىندە وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ جاڭا ءوندىرىس اشۋ, جەرگىلىكتەندىرۋدى ارتتىرۋ جانە تەحنيكا تۇرلەرىن كەڭەيتۋ ج­وسپارلارىمەن تانىستى.

كورمەدە گەرمانيا, يتاليا, اۋستريا, تۇركيا, قىتايدى قوسا العاندا 24 ەلدىڭ ونىمدەرى ۇسى­نىلدى. جىل سايىن وتەتىن كورمە ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋعا, ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, تاجىريبە الماسۋعا, ەلدىڭ ونەركاسىپتىك كومپانيالارى مەن جالپى ءوڭىردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋعا ارنالعان ءتيىمدى الاڭعا اينالدى.