ءساۋىردىڭ 10-ى كۇنى قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنداعى ءتوراعالىعىنا كىرىسكەنىنە 100 كۇن تولادى. ال ۇيىمنىڭ اتىنىڭ ءوزى ايتىپ تۇرعانداي, ۆانكۋۆەردەن ۆلاديۆوستوكقا دەيىنگى ارالىقتاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى وعان مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قاي-قايسىسىن دا الاڭداتادى. ونىڭ ۇستىنە, توراعا بولعان ەل ءۇشىن ول اسا ماڭىزدى.
بىزگە دەيىن دە توراعالىق ەتكەن ەلدەر وڭتۇستىك كاۆكاز بەن دنەستر بويىنداعى ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەن جانجالدى جاعدايلاردى شەشۋگە ۇمتىلعانى ءمالىم. دەسەك تە, حالىقارالىق ديپلوماتيادا وسى قازاقستان توراعالىعى تۇسىندا “سابىرلى وپتيميزم” دەگەن ءسوز تىركەسى قولدانىسقا ەندى. ونىڭ كىرىگۋىنىڭ سەبەبى – قازاقستان وزىنە دەيىنگى توراعالىق اتقارعان مەملەكەتتەرگە قاراعاندا جانجالداسۋشى ەلدەرگە ءبىر تابان جاقىن. بىزگە ءبىر-ءبىرىمىزبەن ءتۇسىنىسىپ, ۇعىنىسۋ ءۇشىن ءتىلماش قاجەت ەمەس. ويتكەنى, ءبىز بۇرىن ءبىر تۋدىڭ استىندا ءومىر سۇردىك, ءدىلىمىزدە, تاريحىمىزدا ورتاقتىق باسىم, ءبىر-ءبىرىمىزبەن ۇعىنىسا كەتەتىن ورتاق ءتىلىمىز قالىپتاسقان. سوندىقتان, وزگەلەرگە قاراعاندا جانجالدى جۇمسارتۋدا بىزدە “سابىرلى وپتيميزم” بار.
وسى ءۇش ايدىڭ ىشىندە جانجالدار ورىن العان تاۋلى قاراباق, وڭتۇستىك وسەتيا, دنەستر بويىنا ءىس باسىنداعى توراعا ساپارى كەزىندە, مىسالى, مولدوۆادا: “و, مەن قازاقستاندا اسكەردە بولعانمىن!”, “مەنىڭ جۇبايىم قازاقستاندىق”, دەگەن سوزدەردى ءجيى ەستىدىك. ونىڭ ۇستىنە قانشاما مولدوۆان, ءازىربايجان, گرۋزين, ارميان ۇلتىنىڭ ۇل-قىزدارى قازاقستاننىڭ ازاماتتارى. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ەلدىڭ ماسەلەنى ىشكى قىرتىستارىنا, ياعني بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ءبىلۋى دە “سابىرلى وپتيميزمگە” شاقىرادى.
قازاقستان بۇرىنعى كەڭەستەر وداعى قۇرامىنداعى ەلدەر ىشىنەن تۇڭعىش رەت ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋشى مەملەكەت بولعانىمەن, ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ كيكىلجىڭدەردى شەشۋگە دەگەن ىقىلاسىنا, ۇمتىلىسىنا وڭ باعا بەرۋدە.
جاعدايدى ساراپتاي كەلە, مىسالى, بىلتىرعىعا قاراعاندا كەيبىر ەلدەردەگى ىشكى جاعداي دا وزگەرىسكە ۇشىراپ وتىر. مىسالى, مولدوۆادا بيلىك اۋىسقاننان كەيىنگى بۇگىنگى كواليتسيانىڭ بۇرىنعىلارداي ەمەس, كەلىسسوزدى جالعاستىرۋعا دەگەن پەيىلى بار. دەگەنمەن, مولدوۆادا بۇگىنگى كۇنى ساياسي داعدارىس ورىن الىپ وتىرعانىن دا ەستەن شىعارماۋ قاجەت. مەملەكەت باسىنداعى ميحاي گيمپۋ بۇگىندە پرەزيدەنتتىڭ مىندەتىن اتقارۋشى عانا. سول سەبەپتەن دە بيلىككە باسەكەلەستىك ءورشىپ تۇرعان ۋاقىتتا الدا قانداي وزگەرىستەر بولاتىنى دا بەيمالىم. ولاي بولعاندا بۇگىنگى قول جەتكەن ۋاعدالاستىقتار باسقا ارناعا ويىسۋى دا ابدەن مۇمكىن.
مىسالى, تيراسپولدە مولدوۆادا كىممەن كەلىسسوزگە وتىرامىز, وزدەرى كەلىسە الماي جاتقان ەلدەن نە سۇراۋعا بولادى دەگەن ساۋالدى ءجيى ەستيسىڭ. بۇگىنگى ۋادە بەرگەن ادامدار ەرتەڭ اۋىسىپ كەتسە نە ىستەيمىز دەيدى. بۇلاي بولعان كۇننىڭ وزىندە ءبىزدىڭ تاراپتىڭ داۋعا تۇسكەن ەكى جاقتى جاقىنداستىرۋعا دەگەن ۇسىنىستارى بار. ول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “قاراپايىم ادامدارعا قاراي قاراپايىم 10 قادام” دەگەنى ءتارىزدى, الدىمەن سول جەرلەردە تۇراتىن قاراپايىم حالىققا باعىتتالعان قادامداردىڭ جاسالۋى. باستى ماقسات – داۋلاسقان جۇرتتاردىڭ ءبىر-بىرىنە جاۋ رەتىندە قاراماۋىنا قول جەتىزۋ. پروبلەمالاردىڭ شەشىلمەي قوردالانا ءتۇسۋى, قاراپايىم ادامداردىڭ ازاماتتىق قۇقىقتارىنا بايلانىستى قيىندىقتار كورۋى ەكى اراداعى ءتۇسىنبەۋشىلىكتى ۇلعايتا تۇسەدى. سوندىقتان قازاقستان توراعالىعى تۇسىندا وسى كەدەرگىنى ازايتۋعا كۇش سالادى. كەز كەلگەن داۋدى شەشۋدىڭ ۇنقاتىسۋدان وزگە جولى جوق.
قازاقستاننىڭ داۋلى ايماقتارداعى قايشىلىققا قاتىستى ۇستانىمى بىرەۋ. ول – ءازىربايجاننىڭ, گرۋزيانىڭ, مولدوۆانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنىڭ ساقتالۋى. بۇل حالىقارالىق قاعيداتتارعا سۇيەنگەندىكتەن عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ ءوز تاريحىنا دا قاتىستى ماسەلە. ءبىز ءۇشىن, عاسىرلار بويىنا وسىناۋ قۇتتى مەكەندە ءوسىپ, وركەندەپ جاتقان قازاق ەلى ءۇشىن اۋماقتىق تۇتاستىق – قاسيەتتى ۇعىم.
جالپى, ءاربىر كيكىلجىڭدى شەشۋگە ۇمتىلىستا وتە بايىپتى بولۋ, ءبىر ەلدىڭ كوڭىلىنە كەلەتىندەي قادام جاساماۋ اسا ماڭىزدى. وسى ءبىر وتە كىرپياز ماسەلەنى ورنىنان جىلجىتۋ اسا ءبىر سەزىمتالدىقتى قاجەت ەتەدى. ەشكىمگە بۇرماي, ارااعايىننىڭ بىتىستىرەتىن ءسوزىن ايتۋ ءۇشىن ءبىز داۋلاسقان جاقتاردى استاناعا كەلۋگە, بەيتاراپ الاڭدا كەلىسسوز جۇرگىزۋگە شاقىردىق. مولدوۆا مەن دنەستر بويى كيكىلجىڭى بويىنشا كەلىسىمگە كەلۋگە مامىر ايىندا ءبىزدىڭ ەلوردامىزعا ەكى جاققا دا شاقىرۋ بەردىك. بۇيىرتسا, 5 قوسۋ 2 فورماتىنداعى جۇزدەسۋ استانادا ءوتۋى ءتيىس.
بولات نۇرعاليەۆ, ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسىنىڭ ارنايى وكىلى.