مۇنايلى ماڭعىستاۋ – شەت مەملەكەتتەردەن ورالعان باۋىرلاردىڭ قازىعىن قاعىپ, قوسىن تىگەر مەكەنگە اينالدى. بۇعان تۇرعىندار سانىنىڭ از بولۋى دا اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. ال ەكىنشىدەن – مۇنايىمەن تانىمال, مال وسىرۋگە قولايلى, تۇرمىسقا جايلى قۇتتى قونىس بولۋىنىڭ دا ىقپالى جوق دەي المايمىز.
مۇنايلى ماڭعىستاۋ – شەت مەملەكەتتەردەن ورالعان باۋىرلاردىڭ قازىعىن قاعىپ, قوسىن تىگەر مەكەنگە اينالدى. بۇعان تۇرعىندار سانىنىڭ از بولۋى دا اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. ال ەكىنشىدەن – مۇنايىمەن تانىمال, مال وسىرۋگە قولايلى, تۇرمىسقا جايلى قۇتتى قونىس بولۋىنىڭ دا ىقپالى جوق دەي المايمىز.
الدىڭعى كەزەكتە كەلگەندەر بايىرعى تۇرعىندارمەن ءسىڭىسىپ, قۇدا-جەكجات بولىپ ارالاسىپ, اۋلاسىندا قاراكوز ۇل-قىزدارى اسىر سالا ويناعان قازاقتىڭ ءبىر شاڭىراعى بولىپ كەتتى. ويلاعانى وڭىنان ورالا قويماي, ءالى كۇنگە پاتەر جالداپ سابىلىپ جۇرگەندەر دە بار. اتاجۇرت بولعانمەن, ارنايى بارىپ اتباسىن تىرەپ, جۇگىن تۇسىرەر ءوز ءۇيى بولماعاسىن, ورالمان اعايىنداردى قازاقستانعا, ءوزى قونىس ەتپەك بولعان وڭىرگە بەيىمدەۋ, ەلىمىزدىڭ زاڭ-زاكۇندەرىن وقىتىپ, انا ءتىلدى ۇيرەتۋ, ازاماتتىق العانشا قولتىعىنان دەمەۋ ماقساتىندا وسىدان 3 جىل بۇرىن اقتاۋ قالاسىندا «ورالمانداردى بەيىمدەۋ جانە كىرىكتىرۋ» ورتالىعى اشىلعان بولاتىن. ەڭسەلى عيماراتتا وتىرىپ, زاڭدىلىققا ساي قۇجاتتارىن تۇگەندەپ, ازاماتتىعىن العان بەلگىلى مەرزىمنەن سوڭ ولار ورتالىقتان شىعىپ, ەلدى مەكەندەرگە قونىستانۋى ءتيىس بولاتىن. ءبىراز وتباسى ءتيىستى ءتارتىپتىڭ تەزىنەن شىققان جوق, وسىلاي جاسادى. 2013 جىلدىڭ باسىنان بەرى وبلىسقا 614 وتباسىدان قۇرالعان 2830 ورالمان كەلدى. ولاردىڭ 181 وتباسى بەينەۋگە, مۇنايلى اۋدانىنا 358 وتباسى, 6 وتباسى تۇپقاراعان اۋدانىنا, ماڭعىستاۋ اۋدانىنا 1 وتباسى, اقتاۋعا 38 وتباسى ءبولىنىپ ورنالاستى. ارنايى ورتالىقتى ءنوپىر قوناق باسىپ قالماعانمەن, كەلۋشىلەر دە جوق ەمەس.
جۋىردا اتالمىش ورتالىقتىڭ جاڭا باسشىسى ە.بورانباەۆ ورتالىقتىڭ وزىندىك ماسەلەلەرى جەتكىلىكتى ەكەندىگىن جەتكىزدى. ورالماندارعا ارنالعان شاڭىراق استىندا قازىر 90 وتباسىنىڭ 436 ادامى تۇرىپ جاتىر. وزبەكستاننان كەلگەن 45 وتباسىندا – 199, تۇركىمەنستاننان قونىس اۋدارعان 20 وتباسىنداعى 112 باۋىرىمىز, يراننان كوشىپ كەلگەن 19 وتباسىندا – 77, ساۋد ارابياسىنان كەلگەن 5 وتباسىندا – 45 جانە موڭعوليادان ورالعان 1 وتباسىندا 3 ادام – ورتالىق تۇرعىندارى. كورىپ وتىرعانىمىزداي, كەيبىر وتباسىلاردا 9-10-نان بالا ءوسىرىپ وتىرعاندار بار, قاتارىمىزعا قوسىلىپ, سانىمىزدى كوبەيتكەن قانداستارعا سۇيسىنەسىڭ دە. بىراق... قىزمەتكە كەلىسىمەن ورتالىقتىڭ, ونداعى تۇرعىنداردىڭ قۇجاتتارىمەن جەكەلەپ تانىسقان ە.بورانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ولار مۇندا تۇرۋدى ماجبۇرلىكتەن ەمەس, پايداكۇنەمدىككە اينالدىرىپ بارا جاتقان كورىنەدى. ياعني, كوپشىلىگىنىڭ قالا شەتىندەگى شاعىن ەلدى مەكەندەردە, مۇنايلى اۋدانىنا قاراستى اۋىلداردا جەكە ۇيلەرى بار ەكەن. ولاردى قاراجات تابۋ ماقساتىندا جالداپ قويىپ, وزدەرى ورالمان ەسەبىندە وتى مەن سۋى تەگىن ورتالىقتا شالجيىپ جاتۋدى ادەتكە اينالدىرعان. ساۋدا جاساۋعا قولايلى – بازار تاياق تاستام جەردە. ءتىپتى, وسى ورتالىقتا تۇرىپ ەسىگىنىڭ الدىنا ءۇش بىردەي جەڭىل كولىك قاڭتارعان وتباسىلار دا جوق ەمەس. مۇندا «كىرىگىپ, بەيىمدەلىپ» كەتكەنى سونشالىقتى, دالىزگە ىلىنگەن ورتالىققا قابىلدانۋ مەن ودان شىعۋ مەرزىمى كەلگەندە, ياعني 6 ايدان سوڭ تارتىپكە ساي كىلتتى تاپسىرۋ قاعيدالارى نازاردان تىس قالعان. مۇندا 3 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇرىپ كەلە جاتقاندار بار. ورتالىقتاعى جايلىلىق يراننان كەلگەندەرىنە 3 جىلعا جۋىقتاپ قالعان 19 وتباسى مۇشەلەرىن ازاماتتىق الۋ ءۇشىن قۇجات تاپسىرۋعا اسىقتىرماسا, وزگە 37 وتباسى قازاقستان ازاماتتىعىن الىپ, تۋ تۋرالى كۋالىككە يە بولسا دا, شىققىسى جوق.
– كىمدەردىڭ قاي جەرلەردە ءۇيى بار ەكەنىن انىقتاۋ وتە قيىنعا سوعاتىن ءتۇرى بار. سەبەبى, تۇرعىن ۇيلەردى تۋىستارىنىڭ اتىنا جازدىرىپ قويعان. ورتالىقتىڭ جىل باسىنان بەرگى كوممۋنالدىق قىزمەتكە قارىزى 22 ملن. تەڭگەگە جەتتى. ونى كىم تولەيدى؟ بۇل مەملەكەتتىڭ موينىنا ءمىنىپ الۋ ەمەس پە؟ – دەيدى ورتالىق باسشىسى.
وسىلايشا ءوز ىشىنەن ماسەلە تۋىنداپ تۇرعان ورتالىققا اقتاۋ قالالىق اكىمدىگىنىڭ قاقاعان قىستا ءۇيى ورتەنگەن 8 وتباسىنى ورنالاستىرۋى دا قوسىمشا سالماق جۇكتەپ بەرىپتى. توتەنشە جاعداي توتەنشە جۇمىس, توتە شەشىمدى قاجەت ەتەدى. ساقىلداعان سارى ايازدا باسپاناسىز قالعان تۇرعىنداردى ورتالىققا ۋاقىتشا اكەلىپ ورنالاستىرۋدى قاتەلىك دەي المايمىز, ءتىپتى قولدارىنا كومەك رەتىندە از-ماز قاراجات تا بەرگەن. قازاق قاشاندا قايىرىمدى حالىق قوي, وسى قاراجات ۇستىنە اعايىن-تۋىستاردىڭ كومەگى قوسىلىپ, جەتپەگەنىنە نەسيە العان ەكى قازاق وتباسى – وڭعارباەۆتار مەن امىربەكوۆتەر ورتەنگەن ۇيلەرىن جوندەپ, قايتا كوشىپ العان. ال وزگە جەرلەستەر ورتالىقتان تابان اۋدارعان جوق. ءۋاجى – باراتىن جەرلەرى جوق, ال قالالىق اكىمدىك «ماسەلە جۋىق ارادا شەشىلەدى» دەگەندى ايتادى. ورتالىق باسشىسى ءۇيى ورتەنۋ سالدارىنان كەلگەن قوناقتاردىڭ تارتىبىنە دە نارازىلىق ءبىلدىردى. ىشىمدىك پەن تەمەكى جۇرگەن جەردە جازىم كوپ, اقشاڭقان عيمارات ءبىر كۇنى ءورت قۇشاعىنا ورانا ما دەگەن قاۋپىن جاسىرعان جوق.
ورتالىقتاعى احۋال بۇدان ءارى قالاي ءوربىرى بەلگىسىز. ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك تاپپاي, شيەتتەي بالا-شاعاسىن قالاي اسىرارىن بىلمەي داعدارعان نەمەسە مۇگەدەك-مىسكىنى كوپ ءمۇجالسىز وتباسىلار بولسا ءبىر ءسارى, ءوز قولى ءوز اۋزىنا جەتەتىن اعايىنداردىڭ مۇنىسى نەسى؟
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.