ەل پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن ۇزاق مەرزىمدى جاڭعىرتۋ اياسىندا ءبىز ەلدىڭ بارلىق اۋماعىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەر ساپاسىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە, سونداي-اق, مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىن بىرىڭعايلاندىرۋعا ءتيىسپىز دەلىنگەن.
جولداۋداعى تاپسىرمانى ورىنداۋ جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باس اسكەري كلينيكالىق گوسپيتالىندە ايتارلىقتاي جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە مىنا وقيعانى وقىرمان نازارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
ەل پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن ۇزاق مەرزىمدى جاڭعىرتۋ اياسىندا ءبىز ەلدىڭ بارلىق اۋماعىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەر ساپاسىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە, سونداي-اق, مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىن بىرىڭعايلاندىرۋعا ءتيىسپىز دەلىنگەن.
جولداۋداعى تاپسىرمانى ورىنداۋ جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باس اسكەري كلينيكالىق گوسپيتالىندە ايتارلىقتاي جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە مىنا وقيعانى وقىرمان نازارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا 48411 اسكەري بولىمىندە كولىك جۇرگىزۋشى بولىپ قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ەرعازى ماۋلەنقۇلوۆ قاسىنداعى ەكى جولداسىمەن بىرگە تاماقتانۋ ءۇشىن «شالقار» شاعىن ساۋدا ورتالىعىنا كىرەدى. ولار مۇندا ەل-جۇرت «سەندۆيچ» دەپ اتاپ كەتكەن تاعامعا تاپسىرىس بەرەدى. الدارىنا اس كەلگەندە الدىمەن ە.ماۋلەنقۇلوۆ ءدامىن تاتادى. باستاپقىدا مويەنەزدىڭ يىسىنەن ءسال سەكەم السا دا, تابەتى تارتىپ تۇرعان سوڭ توقتاي المايدى. ال, قاسىنداعى جولداستارى كوڭىلگە كۇدىك ۇيالاتقان تاعامنان بىردەن باس تارتادى.
جۇمىس ۋاقىتى بىتكەننەن كەيىن شوپىر جىگىت ۇيىنە بارادى. ءىزىن الا ونىڭ ىستىعى كوتەرىلىپ, مازاسى كەتەدى. جۇبايى دارىگەر بولعاندىقتان, ودان ءمان-جايدى سۇرايدى دا, سوعان بايلانىستى قام-قارەكەتكە كوشەدى. وسىدان سوڭ بويداعى سىرقات ءسال باسەڭسىگەنىمەن, ءتۇن ورتاسىنان اۋعاندا قايتادان تىنىشتىق بۇزىلادى. سوندىقتان جەدەل مەديتسينالىق جاردەمگە جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى. ولار ونى الدىمەن استانا قالاسىنداعى جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنا اپارادى. الايدا, سىرقاتتانعان ازامات اسكەري بولعاندىقتان, باس اسكەري كلينيكالىق گوسپيتالگە جول سىلتەپتى. ناۋقاستى الدىمەن گوسپيتالدىڭ كەزەكشى دارىگەرى ەلەنا ەدەلمان قاراعان. جەدەل تۇردە قاجەتتى تەكسەرىستەردەن وتكىزگەن ول ەرعازىنىڭ قاۋىپتى ىشەك اۋرۋىنا شالدىققانىن انىقتاپتى. سول سەبەپتى ونى جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىنىڭ پالاتاسىنا جاتقىزعان. سونداي-اق, تاڭ اتقانشا الگى كىسىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا بولىپتى. ال, ەرتەسىنە ەم-دومدى جوعارىدا اتالعان بولىمشەنىڭ باستىعى, جوعارى بىلىكتى دارىگەر مايور نۇرجامال دەگەنباەۆانىڭ ءوزى جۇرگىزە باستاعان. تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن ءتيىستى مەديتسينالىق كومەكتىڭ بارلىعى جاسالعان. بىراق, وعان قاراماي ناۋقاستىڭ قان قىسىمى تومەندەي بەرىپتى. بۇعان ۋلى زاتتىڭ قانعا تاراپ ۇلگەرگەندىگى باستى سەبەپ بولعان. مۇنداي جاعداي ادام ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىندىكتەن, ونى انەستەزيولوگيا جانە رەانيماتسيا بولىمشەسىنە اۋىستىرعان.
پودپولكوۆنيك اندرەي لەۆچەنكو باسشىلىق جاسايتىن بۇل بولىمشەدە ە.ماۋلەنقۇلوۆ ءبىر اپتاداي مەديتسينالىق اپپاراتتىڭ كومەگىمەن عانا تىنىس الىپ جاتقان. سوندىقتان بولسا كەرەك, العاشقى كۇندەر ناۋقاستى ەمدەۋشى دارىگەر نۇرجامال كارىمقىزى مەن جانساقتاۋ بولىمشەسىندەگى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قوبالجۋعا تولى بولىپتى. ايتسە دە, حال ۇستىندە جاتقان اسكەريدىڭ جالپى جاعدايىن ءجىتى باقىلاپ وتىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى مەديتسينالىق باسقارماسىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك ازيزجان ورازالين مەن باس اسكەري كلينيكالىق گوسپيتالى باسشىسىنىڭ ەمدەۋ ءىسى بويىنشا ورىنباسارى (سول كەزەڭدە گوسپيتال باسشىسىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارعان), مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, پولكوۆنيك گۇلپاريدا بايدىلداەۆا ارىپتەستەرىنە بارىنشا قولداۋ بىلدىرگەن. ماسەلەن, قولدا بار ءدارى-دارمەكتىڭ ناۋقاستى ايىقتىرۋعا دارمەنى جەتپەگەندىكتەن جانە اقىلداسۋ ماقساتىندا گۇلپاريدا تالاپبەكقىزى استانا قالاسىنداعى مەديتسينالىق باسقارما ارقىلى ەلوردالىق بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىنە دە جۇگىنىپتى.
باس قالاداعى بىلىكتى مامانداردان قۇرىلعان ارنايى كەڭەس مۇشەلەرى جاسالىپ جاتقان ەم-دومدا ەش كەمشىلىك جوقتىعىن ايتسا, ولاردىڭ اراسىنداعى №1 قالالىق اۋرۋحانانىڭ ءدارىگەرى م.ابدۋوۆ مۇنداي حالدەگى ناۋقاستاردىڭ ىلۋدە بىرەۋى عانا امان قالۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكەرتە كەلە, گوسپيتال قىزمەتكەرلەرىنە مەديتسينادا «لپس سوريپسيا» دەپ اتالىپ جۇرگەن قۇرالدى قولدانىپ كورۋگە كەڭەس بەرەدى. قاراپايىم تىلمەن جەتكىزەتىن بولساق, بۇل – ادام بويىنداعى قاندى سۇزگىدەن وتكىزىپ, تازالايتىن قۇتى ىسپەتتى قۇرال. قوس الاقاندى ءبىر-بىرىنە قاراتا قويىپ ولشەگەندە ساۋساقتار ۇشپا-ۇش تيەتىندەي شاعىن عانا كولەمى بار. ونى ارنايى قوندىرعىعا ورنالاستىرادى دا, ودان تارالعان قوس تۇتىكشەنىڭ ءبىرى ناۋقاس يىعىنىڭ ءبىر جاعىنداعى قان تامىرىنا, ال سىڭارى ەكىنشى جاعىنا قويىلادى. سودان كەيىنگى كەرەمەتتى قاراڭىز. ءبىرىنشى تۇتىكشەدەن اققان قان الگى قۇرالدىڭ ىشىنە قۇيىلعاندا وندا تازالاۋ پروتسەسى جۇزەگە اسادى. ياعني, قان قۇرامىندا ۋلى زات بولسا, ونىڭ كۇشىن جويۋعا تالپىنىس جاسالادى. دەمەك, ەمدەلۋشىنىڭ بويىنا ەكىنشى تۇتىكشە ارقىلى قۇيىلعان قان اناعۇرلىم تازارادى دەگەن ءسوز. گوسپيتالدىڭ جانساقتاۋ بولىمشەسىندە حال ۇستىندە جاتقان ناۋقاستىڭ قانىندا ۋلى زات بولعاندىقتان, ونى تازالايتىن بىردەن-ءبىر قۇرال وسى ەكەن.
ءبىر رەت قانا قولدانىسقا جارامدى بۇل قۇرالدىڭ قۇنى قوماقتى. دالىرەك ايتساق 800 مىڭ تەڭگە. الايدا, تارازى باسىندا ادام ءومىرى تۇرعاندىعىن تەرەڭ تۇسىنگەن مەديتسينالىق باسقارما مەن گوسپيتال باسشىلىعى الگى قۇرالدىڭ ءبىر داناسىن استانا قالاسىنان تاۋىپ, تاعدىرى قىل ۇستىندە تۇرعان ناۋقاسقا قولدانىپتى. ناتيجە قانداي دەيسىز عوي؟ اپتا بويى اپپاراتقا تاۋەلدى بولىپ كەلگەن شوپىر جىگىت ەسىن جيعان. بۇل جاڭالىق بۇكىل گوسپيتال قىزمەتكەرلەرىن قۋانىشقا بولەيدى.
ماقالانى جازۋ بارىسىندا وسى وقيعاعا قاتىسى بار ازاماتتاردىڭ اتى-جوندەرىن تولىق وقىرمان نازارىنا ۇسىندىق. بۇل – ولارعا دەگەن قۇرمەتىمىز. ادام ومىرىنە اراشا ءتۇسۋدىڭ ونەگەلى ءۇردىسىن وزدەرىنىڭ ناقتى ىستەرىمەن كورسەتىپ بەرگەن ولارعا قانداي قۇرمەت جاسالسا دا لايىقتى.
ەرلىباي وزبەكباي ۇلى.