قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۇراعاتىنىڭ كورمە زالىندا بەلگىلى عالىم, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ قۇجاتتىق جەكە قورىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى وتكىزىلدى. شارادا قازاق رۋحانياتىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسى اقسەلەۋ سلان ۇلىنىڭ جەكە قورىنان قۇجاتتىق كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
اتالمىش شارا ۇيىمداستىرۋ القاسىنىڭ ارنايى دايىنداعان بەينەكورىنىسىن جيىلعان جۇرتقا كورسەتۋدەن باستالدى. مۇنداعى عالىمنىڭ كوزى تىرىسىندە حالىق مۇراسى جايىندا ايتقان ويلارىن جۇرتشىلىق قايتادان تىڭدادى.
جيىندا العاش ءسوز العان اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا ءوز زامانداسى جايىندا تەبىرەنە ەستەلىك ايتتى. “حالقىمىز ءۇشىن ەرەكشە ورىن الاتىن اياۋلى ازامات كىم-كىمگە دە ەڭ العاش ۇقىپتىلىعىمەن تانىلاتىن. مىنانداي قىرۋار مول مۇرانى مۇراعاتقا اكەلىپ تاپسىرۋى دا سول ۇقىپتىلىقتىڭ جانە كەيىنگى ۇرپاق قامىن ويلاۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى دەپ بىلەمىن... وكىنىشتىسى سول, ارامىزدان اسىعىس اتتانىپ كەتتى... ەندىگى تىلەگىم – وسىنداي ءىس-شارالار جيىرەك وتكىزىلىپ تۇرسا, كەيىنگى جاستار اقسەلەۋدى كوبىرەك وقىپ زەرتتەسە ەكەن دەيمىن” – دەدى ول. ال بەلگىلى عالىم قويشىعارا سالعارا ۇلىنىڭ ءوزىنىڭ ۇزەڭگىلەس سەرىگى حاقىندا سويلەگەن ءسوزى ەشكىمدى دە بەي-جاي قالدىرمادى. “اقسەلەۋدىڭ ارتىندا باعا جەتپەس مول مۇرا قالدى. سول مۇرانىڭ بىرسىپىراسىمەن بۇگىن, مىنە, قاۋىشىپ وتىرمىز. بۇل رەتتە مەن وسى دۇنيەلەردى رەتتەپ, اقسەلەۋتانۋعا مۇمكىندىك جاساعان ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مۇراعاتى قىزمەتكەرلەرى مەن باسشىسى رىستى ساريەۆاعا العىسىمنىڭ شەكسىز ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. بۇكىل ماعىنالى ءومىرىن حالىق مۇراسى ءۇشىن ارنادى. ول كەشەگىنىڭ كوزى, بۇگىنگىنىڭ ءوزى ەدى. ءبىلىمى مەن بىلىگىن پارلاپ جەگۋدىڭ ارقاسىندا بۇكىل قازاقتىڭ اقسەلەۋىنە اينالدى. ايتۋلى تۇلعالار ءومىرىنىڭ عيبراتتى ساتتەرىن جيناقتاعان “دەگەن ەكەن” اتتى ەڭبەگىن وزگە كىتاپتارىنان ەرەكشە جاقسى كوردى. بۇل كىتاپ قازاقتىڭ ۇلىنا مۇرا, قىزىنا جاساۋ بولاتىن دۇنيە بولادى ءالى دەپ شاتتانۋشى ەدى مارقۇم... ونىڭ ەڭبەكتەرى قازاقتى سۇيۋگە, ەرەن ەڭبەك ەتۋگە ۇندەي بەرەتىندىگىنە مەنىڭ سەنىمىم كامىل, – دەدى. سونداي-اق, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باعيلا بايماعامبەتوۆا دا, اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ ۇلى ەرنار سەيدىمبەك تە كەشتى ۇيىمداستىرۋ القاسىنا العىستارىن جەتكىزدى.
كورمەدەگى قۇجاتتار جوعارىدا اتالعانداي, قور يەسىنىڭ شىعارماشىلىق باعىتتارىنا بايلانىستى “ارمان قاناتىندا”, “ارمانىن بىلىممەن بەكەمدەگەن”, “قارىمدى قالامگەر”, “عالىم – ەتنوگراف”, “بىلىگىنە ءبىلىمى جاراسقان”, “ورەسى بيىك ونەر يەسى”, “حاتتار سىر شەرتەدى”, “تۇعىرى بيىك تۇلعا” بولىمدەرىمەن سيپاتتالدى.
قۇجاتتىق كورمەدە قور يەسىنىڭ ءباسپاسوز بەتتەرىندە جارىق كورگەن ماقالالارىنىڭ, كىتاپتارىنىڭ, پوۆەست, وچەرك, اڭگىمەلەرىنىڭ قولجازبالارى جانە ەڭبەكتەرىنىڭ ءوز قولىمەن تۇزەتىلگەن ماشينكالىق نۇسقالارى, فوتوقۇجاتتارى, ەلەكتروندى جەتكىزگىشتەگى قۇجاتتار, قۇرمەت گراموتالارى, العىس حاتتار, ءارتۇرلى عىلىمي اتاقتارىن, قىزمەت لاۋازىمدارىن راستايتىن كۋالىكتەرىنىڭ تۇپنۇسقالارى قويىلعان. سونىڭ ىشىندە “الپامىس باتىر”, “كۇڭگىر-كۇڭگىر كۇمبەزدەر”, “كەنىش”, “ويتولعاق”, “كۇي شەجىرە”, “بەيپىل سوزدەر”, “قازاقتىڭ قىسقاشا تاريحى” اتتى كىتاپتارىن, “تاۋعا بىتكەن جالبىز”, “قاندى قىرعىن”, “تابىسۋ”, “سۇلۋ ءسوز, شۇرايلى وي”, “ورەسى بيىك ونەر” سەكىلدى اڭگىمەلەرىن, “ ۇلى ءجۇز”, “ورتا ءجۇز”, “كىشى ءجۇز”, “قازاق, ءۇش ءجۇز, ۇران, تاڭبا” تۋرالى شەجىرەلىك اڭىزدارىن جانە تاعى باسقا ەڭبەكتەرىن اتاعان ءجون. سونداي-اق بەلگىلى ونەر ادامدارى, تاريحي تۇلعالار تۋرالى وي تولعانىمدارى, ءارتۇرلى ءىس-ساپارلاردا, جينالىستاردا جازىلعان دەرەكتەمەلەر جيناقتالعان قويىن داپتەرلەرى دە كورمە مازمۇنىن ارتتىرىپ تۇر.
اقسەلەۋ سلان ۇلىنىڭ جەكە قورىنداعى ادەبي-مادەني جانە عىلىم سالاسىنداعى ىزدەنىستەرى اتالعان ەڭبەكتەرمەن شەكتەلمەيدى. “اقيىق”, “قىر حيكايالارى”, “الپامىس باتىر”, “كەنىش”, “سەرپەر”, “پويۋششيە كۋپولا”, “ۆسادنيك نا بەلوم كونە”, “اققىز”, “بالتالى, باعانالى ەل امان بول”, “قازاقتىڭ اۋىزشا تاريحى” سىندى ەڭبەكتەرى, قازاقتىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىنە, فولكلورى مەن ەتنوگرافياسىنا قاتىستى دەرەكتەمەلەر دە نازاردان تىس قالماعان.
قۇجاتتىق جەكە قوردا 1961-2009 جىلدار ارالىعىندا جازىلعان 700-گە جۋىق حاتتار جيناقتالعان. سونىڭ ىشىندە كورمەدە ءا.مارعۇلان, م.عابدۋللين, ل.گۋميلەۆ, ع.مۇسىرەپوۆ, ا.توقماعامبەتوۆ, ءا.تاجىباەۆ, ع.ورمانوۆ, و.بوكەي, ج.ابدىحالىق, ي.تاسماعامبەتوۆ سىندى قايراتكەرلەردەن, اقىن-جازۋشىلاردان, ارىپتەستەرىنەن كەلگەن حاتتار ورىن العان.
ءابدىراحمان قىدىربەك.
استانا.
سۋرەتتى تۇسىرگەن اعىباي اياپبەرگەنوۆ.