قازاق باسكەتبولىنىڭ بۇگىنگى بەينەسى

دەسە دە تۇڭعىش وليمپيادا چەم­پيو­نى­­مىزدىڭ ءىزىن جالعاپ, ءالجان با­عىندىرعان شىڭعا جەتۋ ءۇشىن بارىن سالىپ جۇرگەن سپورتشىلارىمىز دا بار. سولاردىڭ ءبىرى – «100 جاڭا ەسىم»  جو­باسىنىڭ جەڭىمپازى رۇستەم ەرعالي. كەيىپكەرىمىز باسكەتبولدان قازاقستاننىڭ 13 دۇركىن چەمپيونى اتانىپ, 15 جىل بويى ۇلتتىق قۇراما كاپيتانى بولعان.

قوستاناي قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن رۇستەم 10 جاسىنان باستاپ باسكەتبول سپور­­تىنىڭ قىر-سىرىنا قانىعا باستاعان. كومان­­داداعى قاراتورى جىگىتتى بار­لىعى دجەكسون دەپ اتايتىن. ۇلت­تىق باسكەتبول اسسوتسياتسيا­ ويىنشىلارىنىڭ ىشىندە رۇس­تەم كوپ جىلدار بويى لەبرون دجەيمستى ۇلگى تۇتىپ, ونىڭ ويىن مانە­رىنە  ەرەكشە ءتانتى بولعانىن ايتادى.

– باسكەتبولدى ەڭ العاش تەلەديداردان كورگەنىم ەسىمدە. شامامەن 1996 جىل بولۋى كەرەك. ۇبا ويىندارىن كورىپ, سپورتتىڭ وسى تۇرىنە اڭسارىم اۋا باستادى. مەنى اسىرەسە, لەبرون دجەيمس­تىڭ ويىنى ءتانتى ەتتى. سول سپورت­شىعا ۇقساعىم كەلىپ, ەش ويلانباستان باسكەتبول ۇيىرمەسىنە جازىلدىم. باسكەتبولمەن قاتار تاعى بىر­نەشە سپورت تۇرىمەن شۇعىلدانىپ كوردىم. ولاردىڭ قا­تارىندا بوكس, تەننيس, ۆولەيبول دا بولدى. بىراق ءتۇبى باس­كەتبولعا قايتا اينالىپ كەلدىم. اناما سوڭعى شەشىمىمدى ايتىپ, باسكەتبولعا توقتاعانىمدى جەتكىزدىم. العاش ۇيىرمەگە بارىپ جۇرگەندە جاتتى­عۋعا ءبىر كۇن كە­شى­­گىپ قالعانىم ءۇشىن باپكەرىم مەنى ۇيىر­مەدەن شىعارىپ جىبەردى. كەيىن اناممەن وليمپيادا رەزەرۆىنىڭ ما­مان­داندىرىلعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر مەكتەبىنە باردىم. ولار مەنى بىردەن قۇشاق جايا قارسى الىپ, كەلەسى اپتادا كوماندامەن بىرگە قازاقستان چەمپيوناتىنا اتتانىپ كەتتىم. ەندى مىنا قىزىقتى قاراڭىز, سول جارىستا ءبىزدىڭ كوماندامىز ءبىرىنشى ورىن السا, مەن بىرىنشىلىكتىڭ ۇزدىك ويىنشىسى اتاندىم. وسىدان كەيىن مەنىڭ باسكەتبول الەمىندەگى ساپارىم باستالدى دەسەم دە بولادى.

جاستايىنان تالانتىمەن, ەرەكشە دا­رى­نىمەن مامانداردىڭ كوزىنە تۇسكەن رۇستەم ەرەسەكتەر اراسىنداعى سپورتتىق مانسابىن 2002 جىلى ەلوردانىڭ «استانا تايگەرس» كومانداسىندا باستادى. شا­بۋىلداۋشى-قورعاۋشى پوزيتسياسىن­دا ويناعان ول 2011 جى­لى «استانا» پرە­زي­دەنتتىك باسكەتبول كلۋبىنا اۋىسىپ, بىلتىر كارەراسىن وسى كوماندادا اياقتادى.

كەيىپكەرىمىز 17 جىلدىڭ ىشىن­دە 13 رەت ۇلتتىق چەمپيونات­تىڭ جەڭىمپازى جانە 11 رەت قازاقستان كۋبوگىنىڭ يەگەرى اتاندى. سونى­مەن قاتار ول قازاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولدى جانە ازيا كۋبوگى مەن الەم كۋبوگى سياقتى بىر­نە­شە ءىرى حالىقارالىق تۋرنيرلەردە باق سىنادى.

«استانا تايگەرس» كوماندا­سىن­دا ءجۇ­رىپ رۇستەم ەرعالي 2004 جانە 2010 جىل ارا­لى­عىندا التى رەت ەل چەمپيونى اتانسا, «استانا» كلۋبىندا تاعى جەتى رەت قا­زاقستان چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا يە بولدى. تەك ءبىر رەت 2015/2016 جىلعى ماۋ­سىمدا چەمپيوناتتى ەكىنشى ورىنمەن اياقتاپ, كۇمىس مەدال ولجالادى. ال «استانا تايگەرس» قۇرامىندا جۇرگەندە 2003/2004 جىلعى ەل چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەسىن يەلەندى. بۇل رۇستەمنىڭ ەل چەمپيوناتىنداعى العاشقى جۇلدەسى ەدى.

– جالپى, جەتىستىككە جەتۋىمنىڭ ەشقان­داي سىرى, ەشقانداي  قۇ­پيا­سى جوق. ادام جەتىس­تىككە جە­تۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەك ەتۋى كە­رەك. سونىمەن قاتار ءوز ءىسىن ءسۇيىپ, ماحاب­باتپەن ىستەسە تۇبىندە بيىك شىڭدى باعىن­دىرادى دەپ ەسەپتەيمىن. مىسالى, مەن باسكەتبول سپور­تىن جان-تانىممەن ءسۇيدىم. كۇنى-ءتۇنى جات­تىعۋ جاسا­دىم. سونىڭ ارقا­سىندا وسىن­داي جەتىستىككە جەتتىم. چەم­پيون­دىق­تىڭ سىرى – وسى عانا.

رۇستەمنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە سپورت­تىڭ باسقا ءتۇرى سياقتى باسكەتبول دا ءبىر ورىندا تۇرماي, كۇن وتكەن سايىن دامىپ, العا جىل­جىپ كەلەدى. سونىڭ دالەلى رەتىندە ول قازاقستان قۇراماسىنىڭ الەم چەمپيوناتىنا شىعۋىنا ءبىر تابان جاقىن قالعانىن ايتتى. «بىزگە تەك ساتتىلىك جەتپەي قالدى. ايتپەسە ءبىر اياعىمىزبەن الەم چەمپيوناتىندا تۇر ەدىك. ەگەر ەلىمىزدە باسكەتبولدىڭ دامۋى ناشار بولسا, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىنە دە قاتىسا المايتىن ەدىك. سونىمەن قاتار اقش جانە ەۋروپا قۇرامالارى سەكىلدى الەمنىڭ الدىڭعى لەگىندە بولماساق تا, ازيا قۇر­لىعىندا ءوزىمىزدىڭ لايىقتى ورنىمىز بار. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءبىز دۇرىس باعىتتا دامىپ كەلەمىز», دەيدى ول.

سونداي-اق كەيىپكەرىمىز سپورت­تى دامى­تۋدىڭ تەتىگىن باسقا جاق­تان ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق دەيدى. تەك جاستاردىڭ وسى سپورتپەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىك جاساپ, زامان تالابىنا ساي سپورت كەشەندەرىن سالۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. «قازىرگى تاڭدا تالاپقا ساي سپورت كەشەندەرى نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالاسىندا عانا بار. مۇنداي ءداستۇردى وڭىرلەردە جالعاستىرىپ, اۋىلداردا بالالار ۇيىرمەسىن اشۋ كەرەك. تالانتتىڭ كوبى اۋىلدان شىعادى جانە سول تالانتتى كورە ءبىلۋ كەرەك», دەيدى رۇستەم.

بۇگىندە رۇستەم ەرعالي «استانا» باس­كەتبول كلۋبىنىڭ ات­قارۋشى ديرەكتورى. ۆتب بىرىڭ­عاي ليگاسىندا باق سىنايتىن كومان­­دامىز جانكۇيەرلەر تاراپىنان كوپ سىنعا ۇشىراپ جاتادى. باستى سەبەپ – اتالعان ليگاداعى سۇرەڭسىز ويىنى. بىراق رۇستەمنىڭ پىكىرىنشە جانكۇيەرلەردىڭ سىنى ورىنسىز.

– مەنىڭشە, «استانانىڭ» ۆتب بىرىڭ­عاي ليگاسىنىڭ پلەي-وفف كەزەڭىنە شىققان 15 كوماندانىڭ قاتارىنان كورىنۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك. مۇندا بيۋدجەتى جاعى­نان بىزدەن ەكى, ءتىپتى ءۇش ەسە جو­عا­رى كوماندالارمەن وينايمىز. سوعان قاراماي ءبىزدىڭ جىگىتتەر نامىسقا تىرىسىپ, اتى دارداي سكا, «حيمكي» سەكىلدى كوماندالارمەن تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە ونەر كورسەتىپ كەلەدى. شاعىن بيۋد­­جەتپەن جانە ەڭ جاس كوماندا بولا تۇرا, جوعارىدا اتاعان كومان­دالارمەن ءبىر دەڭگەيدە وي­ناۋى­­مىزدىڭ ءوزى جوعارى جە­تىستىك.

قازىر الەمدىك كوماندالاردى لەگيو­نەر­سىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. كەز كەلگەن سپورت ءتۇرىن الىپ قاراساڭىز, وندا سىرتتان كەلگەن كەمى ەكى-ءۇش ويىنشى جۇرەدى. مىسالى, مىق­تى دەپ جۇرگەن اقش كوماندالارىنىڭ وزىندە ەۋروپانىڭ, ازيانىڭ جىگىتتەرى وينايدى. رۇستەم دە ەلىمىزدەگى كوماندالاردا لەگيونەرلەردىڭ بولۋى زاڭدى دەپ سانايدى.

– كوماندالارعا لەگيونەر تارتۋ بۇكىل الەمدە بار تاجىريبە. سون­دىقتان بۇل قا­لىپتى جاعداي, وعان ۇركە قاراۋدىڭ قاجەتى جوق. قايتا مۇنىڭ بىزگە وڭ اسەرى بار. ويت­كەنى باسكەتبولدان اقش مەكتەبىنىڭ شوق­تىعى بيىك. سول جاقتان كەلگەن جىگىتتەر وسى سپورتتىڭ قىر-سىرىن ءبىزدىڭ سپورتشىلارعا ۇيرەتىپ, تاجىريبەسىمەن بولىسەدى. سونداي-اق سەن سپورتشى رەتىندە قالىپتاسىپ, ءوسۋىڭ ءۇشىن باسەكە­لەستىككە دايىن بولۋىڭ كەرەك. باسەكە بار جەردە ءوسۋ بار ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. لەگيونەر سانىن ازايتۋ كەرەك دەسە, وعان  كەلىسەمىن. بىراق قازىر الەمدە لە­گيونەرسىز وينايتىن كوماندانى كەزدەستىرۋ وتە قيىن, – دەيدى رۇستەم.