ەلىمىزدەگى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قۋاتتى سالاسى «اگروماشحولدينگKZ» جانە «سارىارقااۆتوپروم» ماشينا جاساۋ زاۋىتتارىنا ۇكىمەت باسشىلارى, مينيسترلەر, شەتەلدىك قوناقتار ءجيى ات باسىن بۇرادى. سوندا زاۋىت باسشىلارى – ەر ازاماتتاردىڭ اراسىندا قازاقتىڭ ءتاستۇيىن, الماستاي وتكىر قارا قىزى جۇرەدى. جانە دە زاۋىت جاعدايىن, شىعارعان ونىمدەرى مەن ەكونوميكالىق ماسەلەلەر جونىندە كوبىنە سول قىز ايتىپ بەرەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ تيىمدىلىگى, ارتىقشىلىعى, قۇراستىرىلاتىن ماشينالار جۇمىسىنىڭ جەرگىلىكتەندىرىلۋ كولەمىن ۇلعايتۋ, قوسالقى بولشەكتەرىنىڭ سەرۆيسىن ۇيىمداستىرۋ دەيسىز بە, مالىمەتتىڭ بارلىعىن جۇيە-جۇيەسىمەن جايىپ سالادى. وزىنە وتە سەنىمدى ءارى اڭگىمەلەسىپ تۇرعان ادامداردى ءۇيىرىپ, اۋىزىنا قاراتادى. مۇنداي كەزدە «اگروماشحولدينگKZ» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دينارا شۇكىجانوۆانىڭ مالىمەتتەرىن ايىزى قانىپ تىڭداعان دەلەگاتسيا مۇشەلەرى دە, انتالاپ اقپارات اڭدىعان جۋرناليستەر دە ىلعي ەر ازاماتتاردىڭ اراسىنداعى جالعىز ايەلدىڭ تەحنيكا جاعدايىن سونشالىقتى جاقسى بىلەتىنىنە, ونىڭ تەحنيكا شىعاراتىن زاۋىت باسشىلىعىندا جۇرگەنىنە تاڭدانىپ تا قالار ەدى. ءىرى ءوندىرىستىڭ نارىقتاعى كەمەسىن باعىتتاپ وتىرۋ, قايراڭداپ قالماۋىن الدىن الا ويلاستىرۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. قاعىلەز قىز زاۋىتپەن ارىپتەس بولۋدى ويلاعان شەتەلدىك ءىرى كومپانيالارمەن كەلىسىمدەر جاساۋدا دا ۇتىمدى قادامدار جاساپ كەلەدى.
نەگىزى ادام مىنەزى جۇرە كەلە وزگەرمەيدى, ول تۋا بىتەدى. دينارا امانجولقىزىن بىلەتىندەر وسى ويعا توقتايدى. ول بالا كەزىنەن شيراق بولدى. مەكتەپتى «التىن بەلگىمەن», ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن جانە حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىن «قىزىل ديپلوممەن» ءبىتىردى. قوستاناي ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن سوڭ, «نۇر وتان» پارتياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگى اۋداندىق ۇيىمىندا ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ مامانى قىزمەتىنەن باستادى. از ۋاقىت بولسا دا قوستاناي قالالىق اكىمدىگىندە باس مامان بولىپ ىستەپ, تاجىريبە جينادى, ىسىلدى. امەريكا قۇراما شتاتتارىنا بارعان ساپارىنان سوڭ, دينارا ءوزىن كاسىپكەرلىكتەن كورگىسى كەلدى. «اگروماشحولدينگKZ» اكتسيونەرلىك قوعامىنا ءباسپاسوز حاتشىسى بولىپ كەلگەندە, دينارانىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەنىنە ەكى جىل عانا بولعان ەدى. سول ەكى جىلدىڭ وزىندە جاس قىز تالماي ىزدەنۋمەن بولدى. ول قانداي جۇمىستا بولسا دا وعان اسا كوڭىلى تۇراقتامايتىن, ءوزىنىڭ مۇمكىندىگىن تولىق پايدالانباعانداي, ورنىن تاپپاعانداي سەزىم بيلەيتىن. ال ماشينا جاساۋ زاۋىتىنداعى جاڭا قىزمەتكە ول قۇلشىنا كىرىستى, ءوزىنىڭ بۇل جۇمىستى الىپ كەتە الاتىنىنا تولىق سەندى. اڭگىمە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن جۇمىستا ەمەس, تۇپكى ماقسات, قىزمەتتىڭ مازمۇنى جاڭا كاسىپورىننىڭ جۇمىسىن جولعا قويۋ, ءونىمىنىڭ ساپاسىن كوپشىلىككە تاراتۋ, وتكىزۋ بولاتىن. بىزگە نارىقتىڭ سوڭىن الا كەلگەن ماركەتينگ ماماندىعىنىڭ قىر-سىرى ديناراعا ءمالىم, ول مۇنى كەز كەلگەن وڭدەۋ كاسىپورنىنىڭ بولاشاعىمەن بايلانىستىراتىن.
دەگەنمەن وعان العاشقىدا بارلىعى دا وڭاي بولدى دەسەك, ارتىقتاۋ كەتەرمىز, ءسىرا. دينارا كەلگەندە «اگروماشحولدينگKZ» زاۋىتى كومباين قۇراستىرۋدى ەندى باستاعان ەدى. زاۋىت پرەزيدەنتى ونى تسەحقا اكەلدى دە, «سەن الدىمەن بۇل جەردەن نە شىعاتىنىن, ول قالاي وندىرىلەتىنىن ءبىلۋىڭ كەرەك. مىنە, مەحانيكالىق تسەح, كومباين دا, تۇقىم سەپكىش تە, گالۆانيكا دا – ءبارى وسىندا. وسىلاردىڭ ءار تەتىگىن ءبىلۋىڭ كەرەك, ساعان ءبىر اپتا ۋاقىت بەرەمىن» دەدى دە كەتىپ قالدى. ماشينا جاساۋ تەك قوستاناي ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى ەلىمىز ەكونوميكاسىنداعى جاڭا سالا. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ ءار تەتىگىن ءبىلۋ ءۇشىن مەحانيكتەر مەن ينجەنەرلەر 4-5 جىل باسىن قاتىرىپ وقىماي ما؟ پرەزيدەنت بولسا وعان ءبىر اپتا ۋاقىت بەردى. ءجۇزۋ بىلمەيتىن ادامدى تەڭىزگە لاقتىرىپ جىبەرگەندەي كۇي كەشتى, زاۋىت باسشىسىنىڭ ارتىنان سوستيىپ قاراپ تۇرىپ قالدى. بىراق بويىن تەز جيناپ الدى, «قايتسەم دە وسى تسەحتان ءبارىن دە ءبىلىپ شىعامىن» دەگەن وزىنە ىشتەي ءتاستۇيىن ءسوزىن دە بەرىپ ۇلگەردى.
ارينە وعان وڭاي بولعان جوق, تسەحتاعى ءبىر مامان تۇسىندىرسە, ەكىنشىسى «باسىمدى قاتىرما» دەپ قۋىپ جىبەردى. ەكى اپتا شاماسىندا «ەمتيحان» تاپسىردى. ءدال ينجەنەردەي بولماسا دا, شامالاپتى, مەحانيكالىق تسەحتاعى قۇراستىرىلىپ جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ تەتىكتەرىن جاتقا سوقتى. كوز مايىن تاۋىسقان ەڭبەگى جانعانداي بولدى, بىراق...
– مەن مامان رەتىندە كاسىپورىنعا قاجەتتىگىمدى باسشىلارعا دالەلدەۋ ءۇشىن ءبىر جىلداي ۋاقىت كەرەك بولدى. سەبەبى ول كەزدە ءباسپاسوز حاتشىسى دەگەن قىزمەتتىڭ ءىرى وندىرىستەرگە ەندى ەنىپ جاتقان كەزى, كوبىنە تۇسىنىكسىز بولعان شىعار. ەكىنشىدەن, باسشىلىقتاعى ەر كىسىلەر ماعان بىلىكتى مامان رەتىندە ەمەس, ايەل دەپ قارادى. تەحنيكا جۇرگەن جەردە ايەل ەمەس, ەر ادام ءجۇرۋى ءتيىس دەگەن قاتىپ قالعان تۇسىنىك شەڭبەرىنەن ولار دا ۋاقتىلى شىعا المادى, – دەيدى دينارا امانجولقىزى. ءبىر ءىستى قولىنا السا, اياعىنا دەيىن جەتكىزبەي قويمايتىن تاباندىلىعى دينارانى تەك جەڭىس جولىنا جەتەلەدى. ول ماشينا جاساۋ ىسىندەگى باسشىلارمەن, ماماندارمەن ءتۇسىنىسۋ, جۇمىس قارىم-قاتىناسى مادەنيەتىن جولعا قويۋ ءۇشىن ۋاقىتىنىڭ باسىم بولىگىن سارت-سۇرت ەتىپ جاتاتىن تسەحتاردا وتكىزدى.
زاۋىت بىردەن بۇگىنگى قالىپقا كەلگەن جوق. قيىندىقتاردىڭ بارلىعىنان دا ءوتتى. ءتىپتى العا باسا الماي, كەيىن شەگىنۋگە جول قالماي, اڭتارىلعان كەز دە بولماي قالعان جوق. زاۋىت باسشىلارى كىمنىڭ كىم ەكەنىن وسىنداي ساتتەردە تانىدى. كرەاتيۆتىك باستامالاردى ءجيى كوتەرەتىن ديناراعا كاسىپورىننىڭ كادر ءبولىمى سەنىپ تاپسىرىلدى. ول الدىمەن كاسىپورىندا ءوزىنىڭ كومانداسىن قۇردى. «جالعىز اعاش ورمان ەمەس», قانشا بىلىكتى بولسا دا ءبىر ادام ەشتەڭە دە شەشە المايدى.
– مەن كوماندامدى جيناعاندا كوپ ويلاندىم. ماعان ءبىرازى مامانداردى ورتالىقتان شاقىرۋدى ۇسىندى. بىراق ولار ءبىزدىڭ ءالى قارجىسى جوق كومپانيا ءۇشىن قىمباتقا تۇسەتىن ەدى. سوندىقتان مەن كومانداما ءوزىم سياقتى بۇل سالانىڭ مامانى ەمەس, بىراق ءوز بەتىنشە وقۋدان جالىقپايتىن, وزىنە وتە جاۋاپتى, الدىنا ماقسات قويا الاتىن ادامداردى جينادىم. ءبىزدىڭ كوماندانىڭ وندىرىستەن شىقپاي, وسىندا تۇنەگەن ساتتەرىمىز جەتەرلىك. ماماندار جيناعاندا ولاردى تاڭداۋدان قاتەلەسپەپپىن, نەگىزى ادام تانيتىن قابىلەتىم بار. ءوزىمنىڭ تاڭداعان كومانداممەن جەتى جىلدان بەرى جۇبىمىز جازىلماي بىرگە كەلەمىز, – دەيدى دينارا.
بىلىكتى ماماندار جەتىسپەيتىن كاسىپورىن قانداي ءونىم شىعارىپ, ۋاقىتقا ىلەسە الۋشى ەدى؟ ول كەزدە جاڭا سالاعا ەڭبەك نارىعىنان دايىن ينجەنەر-ماماندار تابۋ شومەلەدەن ينە ىزدەۋمەن بىردەي بولاتىن. سوندىقتان دينارا باستاعان كوماندا كورپوراتيۆتىك ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋ كەرەكتىگىن كوتەردى. ونىڭ سىرتىندا تەحنيكالاردى قۇراستىرۋ ءىسىن جەرگىلىكتەندىرەتىن, ياعني ولاردى بويايتىن, دانەكەرلەيتىن, ۇساق جۇمىستارىن اتقاراتىن 500 بىلىكتى مامان-جۇمىسشىنى تابۋدى ماقسات ەتىپ قويدى. كوشەدەن كىم كورىنگەندى تاعى الۋعا بولمايدى. ءىرى كاسىپورىندارداعى جۇمىسشىلارمەن اڭگىمە جۇرگىزدى, ۋكرايناعا بارىپ, بانكروت بولعان زاۋىتتاردىڭ جۇمىسشىلارىن شاقىرۋ ءۇشىن «كىمگە جۇمىس كەرەك؟» دەپ, پلاكات ۇستاپ تۇرعان كەزدەرى دە بولدى.
– جيناعان جۇمىسشىلاردى «ۋاز», «اۆتوۆاز» سياقتى رەسەيدىڭ ءىرى زاۋىتتارىندا ءبىر قايتارا وقىتىپ الدىق. جۇمىسشىلارىم زاۋىتتا وقۋدا بولعاندا, مەن سول زاۋىتتىڭ باسقا تسەحتارىن ارالاپ كەتەمىن دە, مامان جۇمىسشىلارىن بىرتىندەپ قوستانايعا جۇمىسقا شاقىردىم, وسىنداي قۋلىققا دا باردىق, – دەيدى دينارا وتكەن كۇندەردى ەسكە الىپ. از جىلدا-اق قۇراستىرعان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى ەلىمىزدىڭ ديقاندارىن قامتاماسىز ەتكەن «اگروماشحولدينگKZ» زاۋىتى جۇمىسىنىڭ جاندانۋىنا دينارا كومانداسىنىڭ قوسقان ۇلەسى از ەمەس. ىلعي كرەاتيۆتى ويلايتىن جاستار وزدەرى جاساعان ءار قادامى زاۋىتقا تەك پايدا كەلتىرۋى كەرەك دەگەن ۇستانىممەن جۇمىس ىستەيدى.
– سىرتتان مامان شاقىرۋ وتە قىمبات. ءبىز ءوزىمىزدىڭ كادرلاردى ءوسىرۋدى ماقسات ەتەمىز. سىرتتان كەلگەن ءبىر ادامعا قارجى شاشقانشا, ءوزىمىزدىڭ ون مامانعا تولەگەنىم ارتىق. مىسالى, ءبىزدىڭ زەرگەر دەڭگەيىندەگى كەرەمەت دانەكەرلەۋشىلەرىمىز بار, سولار ءوزىمىزدىڭ جۇمىسشىلاردى ۇيرەتەدى, ولارعا ساراڭسىماي, ۇستەمەاقى تولەپ وتىرامىز. جۇمىستى ۇيىمداستىرا بىلسەڭ بىلىكتى ماماندار ءوز ارامىزدان شىعادى. سىرتتىڭ جىلتىراعىنا قىزىعۋ – وسالدىق, ويتكەنى ول ساعان قارجىعا, قىمباتقا تۇسەدى, ءوز سورپاڭا پىسكەندەي قايدان بولسىن. ال جۇمىسقا بار ىنتاسىن سالمايتىن, السىزدەرمەن ءبىز جىلدام قوشتاسامىز, ءبىر كۇن دە ۇستامايمىز, – دەيدى دينارا تاق-تاق سويلەيتىن ادەتىمەن.
2016 جىلى دينارا شۇكىجانوۆا 32 جاسىندا «اگروماشحولدينگKZ» اكتسيونەرلىك قوعامى باسقارماسىنىڭ دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى, ودان كوپ ۋاقىت وتپەي-اق ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنت لاۋازىمىنا كوتەرىلدى. بۇگىندە قارشىعا مىنەز قىز تۇتاس كومپانيا قامىن ويلايدى, جۇمىسشىلارعا جاعداي جاساۋى, زاۋىتتىڭ ءونىمى نارىقتى بيلەۋى ءۇشىن جاۋاپتى جۇمىستار اتقارادى. دينارا جاۋاپكەرشىلىكتى باستى ورىنعا قويادى. كەز كەلگەن باسشىدا جاۋاپكەرشىلىك بولعاندا ول الدىمەن ىزدەنەدى, وقيدى, تاجىريبەسىن مولايتادى, بىلىكتىلىگىن شيراتادى جانە جۇمىسشىلارعا قامقورلىقپەن قارايدى. «جۇمىسشىلارعا قالاي جاعداي جاساساڭ – ولاردان قايتارىم دا ءدال سولاي بولادى». باسشى دينارانىڭ ۇستانىمى بۇل. جاۋاپكەرشىلىك بار جەردە ار-ۇيات تا, قىزمەتتەگى تازالىق تا بار. ەلدى, جەردى ءسۇيۋدىڭ دە ءتۇپ نەگىزى جاۋاپكەرشىلىكتە جاتىر. «وتاندى ءسۇيۋ – يماننان» دەگەن ءسوزدىڭ توركىنى دە وسى بولسا كەرەك.
ەلىمىز ەكونوميكاسىنداعى ەڭ ءبىر تۇتقالى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا وسىلاي تەر توگىپ جۇرگەن دينارانىڭ سۇتتەي ۇيىعان وتباسى بار, جولداسى ونىڭ تالابىن قولداپ, ارقاشان كومەگىن ايامايدى, قىزعالداقتاي قىزى ءوسىپ كەلەدى. ء«ۇي سالسام, ەسىكتىڭ الدىنا جيدەك ەگىپ, تاڭقۋراي تەرسەم» دەگەن وي دا جۇمىس اراسىندا ءجيى ەسىنە تۇسەدى. وتباسىنىڭ بەرەكەسىن ويلاعان, ءوزى قازىعىنا اينالعان ءار ايەلدىڭ ارمانى دا بۇل. ول دوستارىنا «قولىمنان كەلمەيتىندى ارماندامايمىن» دەپ ازىلدەيدى. دينارانىڭ تۇلعاسى بولار ەلدىڭ جاستارى ۇلگى تۇتار بەتپەردە دەرلىك. ونىڭ ەسىمىن «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» قاتارىنان كورگەندە وسىنداي وي تۇيدىك.
قوستاناي