• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
26 قىركۇيەك, 2013

تاعدىر جانە تاعىلىم

514 رەت
كورسەتىلدى

وتكەن جىلداردىڭ 80-جىلدارىندا وسى جولدار اۆتورى قىزىلوردا وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ يدەولوگيا ءبولىمىن باسقارعان-دى. جاستىق جالىنمەن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن سول ءبىر شاقتا فيلولوگ-عا­لىم, پروفەسسور ءا.قوڭىراتباەۆ اعاي­مەن تىعىز ارالاسۋعا تۋرا كەلگەن. ول كىسى وب­لىستىق كومسومول ۇيىمى جانىنداعى شتات­تان تىس لەكتورلار توبىن باسقارۋشى ەدى.

 

وتكەن جىلداردىڭ 80-جىلدارىندا وسى جولدار اۆتورى قىزىلوردا وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ يدەولوگيا ءبولىمىن باسقارعان-دى. جاستىق جالىنمەن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن سول ءبىر شاقتا فيلولوگ-عا­لىم, پروفەسسور ءا.قوڭىراتباەۆ اعاي­مەن تىعىز ارالاسۋعا تۋرا كەلگەن. ول كىسى وب­لىستىق كومسومول ۇيىمى جانىنداعى شتات­تان تىس لەكتورلار توبىن باسقارۋشى ەدى.

كەزەكتى ءبىر اڭگىمە ۇستىندە اۋەلبەك اعا بىلاي دەپ سىر ايتقانى بار:

– سەن بىلەسىڭ بە, ول كەزدە كومسومولدىڭ جۇرت تانىعان ەكى جەتەكشىسى بولدى. ءبىرى – عاني, ەكىنشىسى – سادىقبەك. عاني ولكەلىك كومسومول كوميتەتىنىڭ باس سەكرەتارى دا, سادىقبەك تۇركىستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جاستار ءبولىمىن باسقاردى. بۇل جىلدارى ورتا ازيا مەن قازاقستان كومسومولىنىڭ ەكى بەلگىلى قايراتكەرى جەرگىلىكتى كەدەي جاستارىن ۇيىمداستىرىپ, قىزىل ارميا ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك جينادى. بۇكىل ورتا ازيا مەن قازاقستاننىڭ كومسومول اكتيۆتەرى وسى ەكى تۇلعانىڭ ىقپالىندا ءوستى.

مۇنى ەستىگەننەن كەيىن مەن اۋەلبەك اعادان سا­­­دىقبەك تۋرالى كەڭىرەك ايتىپ بەرۋىن سۇرا­دىم. ول كىسى سادىقبەكتى سونشالىق قىمبات كىسى كورەتىنىن, ودان كوپ تاربيە العانىن ايتتى. ونىڭ شىن مانىندەگى ۇلكەن قايراتكەر ەكەندىگىن تامسانا ءسوز قىلدى.

بەرتىنىرەكتە عاني ەسىمى اتالسا, مەن ۇنە­مى سادىقبەكتى ەسكە الاتىن بولدىم.ءسوي­تىپ, ول تۋرالى قولعا تۇسكەن تاريحي قۇ­­­­جاتتار مەن دەرەكتەردى جيناستىرا باس­تا­دىم.

قاراعاندىلىق تانىمال قالامگەر ج.بەكتۇروۆ ءبىر جىلدارى “قازاق ادەبيە­تى” گازەتىندە “ايىبى نە ەدى اعالار­دىڭ؟..” اتتى ماقالا جاريالادى. بۇل – 1988 جىلى بولاتىن. مەن سول ماقا­لانى وقىپ وتىرىپ, س.ساپاربەكوۆكە قاتىس­تى جەرلەرىنە كەلگەندە اۋەلبەك اعا­نىڭ ايتقاندارىن تاعى دا وي ەلەگىنەن وتكىز­دىم. ەكەۋىنىڭ دە ءسوزى ءبىر-بىرىنە سايكەس كەلەدى.

ەلىنىڭ باعىنا تۋعان وزىق ويلى العىر ازامات – سادىقبەك ساپاربەكوۆ 1902 جىلى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان اۋدانىنداعى بالاپانتوبە دەگەن جەردە دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى كەدەي شارۋا بولعان. جاستايىنان زەرەك بولىپ وسكەن سادىقبەكتى جاڭاقورعانداعى «قىش مەكتەپكە» (قازىرگى م.قاراتاەۆ اتىنداعى مەكتەپ) ورىس كلاسىنا بەرەدى. ول مۇندا 1912-1917 جىلدار ارالىعىندا ءتالىم-تاربيە الادى.

جاڭاقورعانداعى ورىس مەكتەبىندە ءبىرشاما وقىپ, ەداۋىر ساۋاتىن اشىپ, ءدارىس العان سوڭ سادىقبەك ەندى اقمەشىتكە (قازىرگى قىزىلوردا) كەلەدى. وسىنداعى ورىس مەكتەبىندە ءبىلىمىن ودان ءارى جالعاس­­تىرادى. وسى كەزەڭدە اكە-شەشەدەن ءبىر­دەي ايىرىلىپ, تۇرمىس جاعدايى تىم قيىن­داپ كەتكەن ساتتە اقمەشىت رەۆ­­­كومى­نىڭ مۇشەسى, ۆ.ي.لەنيننىڭ الدىن كور­گەن حۇسەيىن يبراگيموۆ دەگەن كىسىگە بارىپ, ودان قولداۋ تابادى. اقشالاي كومەك تە بەرەدى. ءبىرشاما ۋاقىت بالالار ۇيىندە تاربيەلەنەدى. 1917-1919 جىلدار ارالىعىندا ءبىلىمىن كوتەرە ءجۇرىپ, اقمە­شىتتەگى بولشەۆيكتىك ۇيىمدارعا قا­تىسىپ, جاڭا ءومىر جولىنا تۇسە باستايدى.

جاس جىگىتتىڭ ەرەكشە قابىلەتىن سول كەزدە-اق بايقاعان اعا بۋىن وكىلدەرى اقمەشىت ۋەزدىك-قالالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن ونى تاشكەنتتە جاڭادان اشىلعان ۇگىتشى-ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قىسقا كۋرسىنا وقۋعا اتتاندىرادى. ول سوندا ءبىلىمىن شىڭدادى, العىر شاكىرت ەكەنىن بايقاتتى. جاقسى ۇلگەرىممەن اياقتادى. تۇركىستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتى ماسكەۋدەگى يا.م.سۆەردلوۆ اتىنداعى كوممۋنيستىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىسقا مەرزىمدىك كۋرسىنا ەل ىشىنەن 35 كىسىنى وقۋعا جىبەرىپ جاتقاندا, سول قۇرامعا سادىقبەك تە ءىلىنىپ, كومسومول بولىمىندە وقىدى. 1920 جىلدىڭ كۇزىندە وقۋدى ۇزدىك اياقتاپ, تاشكەنتكە ورالادى دا, جاستار اراسىنداعى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قىزمەتىن باستايدى.

1920-1923 جىلدار ارالىعىندا قابى­لەتتى جاس تۇركىستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتى جانىنداعى پارتيا مەكتەبىنىڭ كومسومول ءبولىمىن باسقاردى. سونىمەن وعان الماتى, جەتىسۋ وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتتەرىن دە قوسا اتقارۋعا تۋرا كەلدى. سادىقبەكتىڭ شىن جارقىراپ كوزگە ءتۇسۋى وسى كەزەڭدەر بولعانى انىق. ويتكەنى, ول ءبىر ەمەس, بىرنەشە جاۋاپتى قىزمەتتەردى قاتار الىپ جۇرە الدى, بارىنە دە ۋاقىت تابا ءبىلدى.

وسى جىلدار ىشىندە س. ساپاربەكوۆ كورنەكتى كومسومول قايراتكەرى, جاقىن دوسى ع.مۇراتباەۆپەن قويان-قولتىق ارالاستى. ەكەۋى بىرلەسە وتىرىپ, شىع

سوڭعى جاڭالىقتار