شەبەرلىكتى شەگىنەن اسىرعان شاندوز (تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ عاجايىپ سۋرەتكەرى نۇرمۇحان ءجانتورين تۋرالى بايان)

سول ءتارىزدى, نۇرمۇحاننىڭ عاجايىپ تالانتىن مويىنداعانىمەن, شىڭعىس ايت­ماتوۆ, تاعى باسقالار, ءتىپتى ءوزىنىڭ شاشىن الىپ بەرىپ جۇرسە دە ءسابيت مۇقانوۆ تا (سابەڭنىڭ شاشىن ۇنەمى ءجانتورين الىپ بەرەتىن بولعان – س.ورازباەۆ) ونى قىز­عانىشتىڭ قىزىل يتىنەن اراشالاي العان جوق.

اراشالاعانى بىلاي تۇرسىن, ونەر ءۇشىن قۋ جانىن قۋىرداق قىلىپ جۇرگەن, ويناعان رولدەرىنىڭ ءبارى كلاسسيكا, ساحنا مەن ەكران ءدۇلد ۇلى جانتورينگە كەز كەلگەن الىپ جاتقان كسرو حالىق ءارتىسى اتاعى دا, رەسپۋبليكا مەملەكەتتىك سىي­لىعى دا بۇيىرمادى.

الايدا جويداسىز تالانتىمەن كوككە شاپشىعان كوك ازۋ شىڭدى كوزدەن تاسالاۋ مۇمكىن ەمەس ەكەن, عاجايىپ اكتەردىڭ 70 جىلدىعى 1998 جىلى ماسكەۋدە, ونەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتالىق ۇيىندە سالتاناتپەن تويلاندى. مەرەيتويى ماسكەۋدە مەرەكەلەنگەن قازاقستان تۇگىل, ورتا ازيا­داعى جالعىز اكتەر نۇرمۇحان ءجان­­تورين بولاتىن.

وسى ورايدا, ۇلى سۋرەتكەر تۋرالى ءسوز باستالعاننان كەيىن ءبىراز نارسە ايتىلۋى كە­رەك سياقتى.

نۇرەكەڭنىڭ زايىبى مارگاريتا يوۆ­لەۆا-ءجانتورينا ءوز ەستەلىگىندە بىلاي دەيدى: «سۇلتان بەيبارىس» ءفيلمى كورەرمەندەرگە جول تارتقاننان كەيىن, تۆەر قالاسىندا وتكەن كينوفەستيۆالدا جانتورينگە لاۋرەاتتىق ديپلومعا قوسا «اكتەرلىك ماماندىقتى دامىتۋعا كورنەكتى ۇلەس قوسقانى ءۇشىن» ارناۋلى سىي­لىعى تابىس ەتىلدى. نۇرمۇحان تۆەر كوشەسىنە شىققان بويدا حالىق: «سۇل-تان بەي-بارىس! سۇلتان بەي-بارىس!» دەپ قۇلاق تۇن­دىرا داۋىستاپ, جابىلا قول سوعىپ, قوشەمەتتەپ تۇرىپ الدى. ال ءوزىنىڭ رەسپۋبليكاسى – مەرزىمدى باسىلىمدارى مەن كينو-تەاتر قايراتكەرلەرى ءبىر اۋىز جىلى ءسوزىن قيماي ءۇنسىز قالدى». (تارجىمالاعان ماقسوت ءىزىم ۇلى)

ءيا, بىزدە ساحنا, كينو تاريحىنداعى ءىرى تۇلعالاردى سالا-سالاعا ءبولىپ زەرتتەۋ, تانۋ, ارداقتاۋ, ماراپاتتاپ ناسيحاتتاۋ, ونىڭ جان-جاقتى تابيعاتىن اشۋ كەمشىن قالعان عوي.

قالاي دەگەنمەن دە, توبەسى كورىنگە­نىمەن ءتۇبى جەتكىزىپ بولمايتىن, قارا قۇز شىڭدار سياقتى, نۇرمۇحاننىڭ سان قىرلى تالانتى كىم-كورىنگەنگە اشىلا بەرمەيدى.

ءجانتورين 1955 جىلدارى ءسابيت مۇ­قانوۆتىڭ «شوقان ءۋاليحانوۆ» ترا­گەدياسىنداعى شوقان ءرولىن كەنەلتە سومدادى. ال 1957 جىلى نۇرمۇحان شوقان وبرازىمەن كينودا تاعى كەزدەستى. ونىڭ كەسكىندەگەن شوقانىنىڭ بويىندا ەركىندىكتى اڭساۋ, ىشتە تۇنشىعىپ جاتقان زاپىراندى اقتارۋ, تاۋەلسىزدىكتى كوكسەۋ انىق اڭعارىلىپ, ايقىن سەزىلىپ تۇرۋشى ەدى. مىسالى, قاشعارداعى سىڭسىعان جاۋ, تىڭشى, جانسىز ورتاسىنداعى قارەكەتى, قاۋىپ-قاتەردى سەزسە دە, ءوزىن سونشالىق بەي­تاراپ, سالقىنقاندى ۇستاۋى قانداي عاجاپ! ەل-حالىقتىڭ ارمانىنداي بولىپ عاسىرلار تولعاعىندا عايىپتان تايىپ تۋا قالعان, اقىل مەن بىلىمنەن شاقشاداي باسى جارىلايىن دەپ تۇرعان ورىمدەي جىگىتتىڭ اق پاتشانىڭ الدىندا ايىلىن جيماي ءوز حالقىنىڭ قاسىرەتى مەن مۇڭىن ايتۋى... گەنەرال چەرنياەۆپەن ءوز قانداستارىن قىرعان جەندەتتىگىنە بولا جانجالداسۋى...

ءيا, وسى ءبىر ەكرانداعى قايتالانباس ساتتەردى سەزىم قۇنداعىنا الدەنەشە رەت وراپ, قايتالاپ كورە بەرگىڭ كەلەدى.

قاشاندا ۇلىلىق تارازىسى – ەڭبەك, تالانت جانە ۋاقىت بولماق. كەيدە وسىنداي بۇكىل قاجىر-قايراتىڭدى سارقىپ كەتەتىن, ءتىپتى بولات قاشاۋعا دا كونبەيتىن اسا قاتتى مينەرالداي, ياعني قابىلەت-دا­رى­نىڭدى سورىپ الاتىن ماڭگىلىك رولدەر بولادى.

وسى ورايدا, نۇرەكەڭ ءوز كوكىرەگىندەگى قۇپيا كومبەنى بىلايشا اقتارادى: «انا­لار بارلىق بالاسىن جاقسى كورەدى عوي, مەن دە سول سياق­تىمىن, جەك كورەتىن رولدەرىم جوق. ارينە, ءوز اۋقىمدىلىعىمەن, پسي­حو­لو­گيالىق تەرەڭدىگىمەن شوقانعا, بەيبا­رىسقا تەڭ كەلەتىنى از. ايتماتوۆ پروزاسى نەگىزىندە تۇسىرىلگەن «جورعانىڭ ءجۇرىسى» فيلمىندەگى تاناباي شوپاننىڭ ءرولى دە وزىنشە ەرەكشە. مۇندا تاعدىر تاۋقىمەتىن ارتقان كەيىپكەردىڭ قايعى­سىن, مىنەزىنىڭ مىقتىلىعىن, الاي-دۇلەي ىشكى الەمىن سوزبەن ەمەس, قيمىل-قوزعالىسپەن – ءجۇرىس-تۇرىسىممەن, ىممەن... كورسەتۋ كەرەك بولدى. وداق تارقاردىڭ الدىندا مەنى ودەسسا كينوستۋدياسى «دانيل – كنياز گاليتسكي» فيلمىندەگى باتۋدىڭ بەينەسىن جاساۋعا شاقىردى. شىڭعىسحاننىڭ وسى ءبىر تۇن­جىر, قاتىگەز, سونىمەن قاتار اقىلدى ۇرپاعى مەنى قاتتى قىزىقتىردى. كوپ­­تەگەن كىتاپ­ اقتارىپ, ول تۋرا­لى دە­رەك­تەردى تام-تۇمداپ تاپتىم. سو­دان ەۋ­روپا مەن ازيا­داعى موڭ­عول شاپ­قىن­شى­لىعىن قوزعا­عان بارتولد­تىڭ, ياننىڭ, ءچيۆيليحيننىڭ زەرتتەۋ ماقالالارىن وقىپ شىققاننان كەيىن, فيلمگە ءتۇسۋ ءۇشىن جولعا شىقتىم. بۇل رولدەن كەرەمەت ءلاززات الدىم. مەن اكتەرلەردەن وتە كۇشتى, مىقتى شە­بەرلىكتى تالاپ ەتەتىن رولدەردە ويناۋدى ارماندايمىن. سونىڭ قاتارىندا ءىىى ريچارد تا بار.

مەندەگى بار قىمبات نارسەنى وسى دۇ­نيەگە تاستاپ كەتكىم كەلەدى. جيناعان تاجى­­ريبەم, ءبىلىمىم توپىراقتاعى قۇرت­­تارعا جەم بولماسا ەكەن دەيمىن. ءالى كوپ نارسە ىستەگىم كەلەدى...».

مىنە, نۇرمۇحان ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭ­دەرىندەگى ءبىر سۇحباتىندا وسىلاي اقتارىلىپتى.

ءبىز تاماشا كورىپ, ءماز بولىپ وتىر­عاندا, تسيرك ارتىستەرى حالىقتى ىرزا قىلۋ ءۇشىن سىرتتارىنان ك ۇلىپ, ىشتەرىنەن جىلاپ جۇرەتىن كورىنەدى. ويىن تارقاعان سوڭ تۇلا-بوي­لارى قاقساپ, سۇيەكتەرى سىرقىراپ, تۇنىمەن اۋىرسىنىپ, بەبەۋ­لەپ, ىڭقىلداپ شىعادى ەكەن. ويلاپ قاراساق, ءار رولگە جانكەشتىلىكپەن دا­يىندالىپ, نىساناعا العان كەيىپكەرىنىڭ جان دۇنيەسىنە سيام ەگىزدەرىندەي كىرىگىپ, مەحنات شەككەن ءجانتوريننىڭ كور ازاپ ەڭبەگى الگى تسيرك ارتىستەرىنەن الدەقايدا اۋىر-اۋ!

ءيا, وسىناۋ ءبىر-بىرىنە مۇلدەم كەرەعار سان الۋان قۇبىلىستى, تۇقىمى باسقا ءتۇرلى كەيىپكەرلەردى ءبىر كوكىرەككە قوڭسى قوندىرىپ, ولارعا ءامىرىن جۇرگىزۋ, تەك تاكاپپار دا تارلان بولمىستىڭ عانا قولىنان كەلەتىن قۇدىرەت ەمەس پە؟ نۇر­مۇحان ءجانتورين – ءسوز جوق, كەمەل تۇيسىك پەن كەنەن تالانتتىڭ قويماسى, ءتىپتى سول الەمدىك تەاتر مەن كينو ساڭلاقتارى كوليبرىمەن دەڭگەيلەس, عاجايىپ اكتەر ءارى سۇڭعىلا سۋرەتكەر ەدى.

ءداۋىرىمىزدىڭ دانا پەرزەنتى, كلاسسيك ءابىش كەكىلباي ۇلى داڭقتى اعاسى تۋرالى بىلايشا سىر شەرتەدى: «1970 جىلدار­دىڭ باسىندا تاشكەنت قالاسىندا ازيا جا­نە افريكا ەلدەرىنىڭ ءىى حالىقارالىق كينوفەستيۆالى وتكەن ەدى. ءدال وسى كە­زەڭدە تاشكەنت قۇلپىرا ءتۇسىپ, سان ۇلت­تىڭ ورتاق جارمەڭكەسىنە اينالىپ كەتكەندەي. ازيا, افريكا ەلدەرىنىڭ, كەڭەس وداعىنىڭ ايگىلى اكتەرلەرى, رەجيسسەرلەرى, وپەراتورلارى سەزد كەزىندە دە, باسقا شا­رالار ۇستىندە دە جارق-جۇرق ەتىپ اي­رىقشا كوزگە شالىندى. دەلەگاتسيا قۇ­رامى ساياسي سۇزگىدەن وتكىزىلىپ جىبە­رىل­­گەننەن كەيىن نە وڭسىن, قازاق كينە­ماتوگرافيستەرى ونشا نازارعا ىلىگە قوي­مادى. سول حالىقارالىق فەستيۆالعا قاتىسقان ەلدەردىڭ ۇلتتىق كيىمدەرى, سالت-ءداستۇرى, تابيعاتى, ەتنوگرافياسىن تۇ­گەلگە جۋىق قامتىعان, افريكالىق ساۆاننا, ۇندىلەردىڭ حرامدارى, تۇركىمەننىڭ كىلەمدەرى, نەسىن ايتاسىڭ كوزدىڭ جاۋىن الادى. تاشكەنت بۇل حالىقارالىق مەرەكەگە جانىن سالا دايىندالعانى كورىنىپ تۇر. اتتەڭ, جاڭاعى ءار ۇلتتىڭ عاجايىپ پانوراماسىنىڭ ىشىندە قازاقتىڭ اۋىلى, قازاقتىڭ بايتاق دالاسىنا ورىن تيمەپتى. وسى ءبىر ولقىلىقتان كوڭىل-قوشىم بولماي, قاراداي جالعىزسىراپ ەكى-ءۇش كۇن وتكىزدىم. كەشىگىڭكىرەپ وسى فەستيۆالعا اياق استىنان نۇرمۇحان ءجانتورين كەلە قالدى. قۇداي كورسەتپەسىن, حالىقتىڭ نۇرمۇحانعا دەگەن قوشەمەتى سۇمدىق بولدى. سىبىردەگى كينو ءتۇسىرۋ الاڭىنان شىققان بويدا, ەشقايدا بۇرىلماي وسىندا كەلگەن, ۇستىندە سپورت كيىمى بار ءجانتوريندى كوشەدەگى ەل قىدىر كور­گەندەي قورشاپ الىپ, قۇشاق-قۇشاق گۇلگە كومىپ جىبەرمەدى. الەمدىك كينو سا­لا­­سىنىڭ تالاي التىن مەن كۇمى­سىن جاپىرا جيعان, حالىقارالىق فەستي­ۆالداردىڭ لاۋرەاتتارى, لاۆر جاپى­راعىنا ورانعاندار نۇر­مۇحان اعا جانىندا سولعىن تارتىپ قالدى.

ال جانتوريندە مۇنداي اتاق پەن ماراپاتتىڭ بىردە-بىرەۋى جوق ەدى. ءدال وسى ساتتە قازاق كينوسىنىڭ داۋىرلەۋى شاكەن ايمانوۆ پەن نۇرمۇحان جانتورينگە بايلانىستى ەكەنىن ۇقتىم.

ءجانتورين ىلعي دا مۇڭ مەن قاسىرەتكە مالشىنىپ جۇرەتىن تراگەديالىق پلان­داعى اكتەر, سۇڭعىلا سۋرەتكەر. ونى تەك گرەك ميفتەرىندەگى قۇدايعا قار­سى شىققان پرو­مەتەي سياقتى جالاڭ­توس­تەرمەن عانا سالىس­تىرۋعا بولادى. ول العاش رەت الەم­دىك ونەر ايدىنىنا شىق­قان تەرەڭ ءارى شىنايى ۇلتتىق اكتەر بولاتىن.

تۇنگى اسپانداعى تەمىرقازىق جۇلدىزى سياقتى, ول بارشاعا تانىمال ەدى».

مىنە, ءابىش كەكىلباي ۇلى داڭقتى اعاسى تۋرالى وسىلاي تەبىرەنەدى. «پاي­عامبار ءوز ەلىندە تانىلمايدى» دەگەندەي, نۇرەكەڭدى اسىرەسە وزگە مەملە­كەت­تىڭ كينەماتوگرافيا ماماندارى اي­رىق­شا قۇرمەت تۇتتى. كي­نوعا تۇسۋگە شا­­قى­رۋ­شى­لار كەزەككە تۇردى. پايداعا بولا رول­دەردە وڭدى-سولدى ويناپ قا­دى­رىن كەتىرگەن جوق. ىلعي دا ءوزىنىڭ وڭتايىنا كەلەتىن, تاعدىرى شىتىرمان, پسي­حولو­گيالىق ءيىرىمدى تالاپ ەتەتىن تراگە­ديا­لىق كەيىپكەرلەردى تاڭداپ الدى. سول كەيىپكەرلەردىڭ كەۋدە تۇسىنا دەندەي ەنۋى ءۇشىن نۇرەكەڭ تالاي تۇندەر بويى قانشاما سارعايعان فوليانتتارعا ءۇڭىلدى دەسەڭىزشى!

ءجانتوريننىڭ تەرەڭنەن قارپىپ, كەڭ كوسىلىپ, ايىزىڭدى قاندىرىپ, قولتىعىن سو­گە ويناعان رولدەرى كوركەمونەر جازيرا­سىن­­دا وزگەرمەس ەتالونداي مورلەنىپ قال­دى.

اۋليەنىڭ مازاراتىنا دىرىلدەپ باراتىن مۇريت­تەردەي, ەندى بەيبارىس, قۇر­­مانعازى, باتۋ بەينەلەرىن نۇرەكەڭ­دەي سومداۋعا ەشكىمنىڭ جۇرەگى داۋالاي قوي­ماس.

اتىراۋ وڭىرىنەن قۇلدىققا ساتىلعان بەيبارىس تۋعان جەرىنىڭ ءبىر شوق جۋسانىن قولتىعىنىڭ استىنداعى ءبىر قابات تەرىسىن ءتىلىپ, قايتا تىگىپ, جاسىرىپ الىپ كەت­كەن دەگەن دەرەك بار. اتامەكەنىن سا­عىن­عاندا سول جۋ­ساندى الىپ يىسكەيدى ەكەن جارىقتىق!

سول باتىر باباسى سياقتى نۇرمۇحان دا تۋعان جەرىنە الىستان كوز تىگىپ, اڭساپ وتكەنىن بايقايمىز. ءتىپتى, قازىر اتىراۋ حالقىنىڭ كوپشىلىگى ءجانتوريننىڭ سول ولكەدە تۋعانىن بىلە بەرمەيدى.

كىندىك قانى تامعان توپىراق دەگەننەن شىعادى, بەلگىلى قالامگەر, مار­قۇم, مۇقان كوپتىلەۋوۆ اعامىز ءبىر ەس­تە­لىگىندە بىلاي دەيدى: «1966 جىلى ۋني­­ۆەرسيتەتتى جاڭا ءبىتىرىپ كەلگەن مەن گۋرەۆ وبلىستىق «كوممۋنيستىك ەڭبەك» گازە­تىنە» ءتىلشى بو­لىپ ورنالاستىم. سول جىلى كۇزدە ءبىر ورىس كەمپىرىنىڭ كىشكەنە ۇيشىگىن جال­داپ تۇردىق. ءبىر كۇنى ءتۇن ورتاسىندا جەڭىل-جەلپى, جەلبەگەي كۇيىمدە تۇزگە شى­عىپ ەدىم, ەسىك الدىنداعى قارا اعاشتى قولى­مەن تىرەپ ەڭگەزەردەي بىرەۋ تۇر. قور­قىپ كەتكەنىم سونشا, ۇيگە زىپ بەرىپ, بو­سا­عاداعى بىلەمدەي تەمىردى الىپ قايتا شىق­تىم. داۋسىمدى بارىنشا زورايتىپ, كىم ەكەنىن سۇرادىم. الگى ادام مەنىڭ سەسكەنىپ تۇرعانىمدى ءبىلىپ: «اينالايىن, قورىقپا, مەن نۇرمۇحان ءجانتورين دەگەن اعاڭ بولامىن», دەدى. مەن ءالى دە سەنبەي, جۇرەكسىنسەم دە جا­قىن­دادىم. شىنىمەن دە نۇرمۇحان ءجانتورين, باسىندا بەرەت, ۇستىندە جەڭىل پلاشش. مەن دە قالبالاقتاپ: «اعا, ءسىزدى كورەم دەپ كىم ويلاعان, ۇيگە كىرى­ڭىز, شاي ءىشىڭىز», دەدىم. سوندا نۇرە­كەڭ: «جوق, راحمەت, قاراعىم, مەن وسى ۇيدە ءوسىپ-ءونىپ ەدىم. رەسەي جاقتان كينوعا ءتۇسىپ كەلەمىن. تۋعان جەر, تۋعان ءۇيى قۇرعىر قيىن ەكەن, تۇسىمە كىرىپ مازا بەرمەدى. سودان جولشىباي بۇرىلىپ, ساعىنىشىمدى باسىپ تۇرعان ءتۇرىم عوي. ال, ءىنىم, امان-ساۋ بول, قازىر سامولەتىم بار, اسىعىسپىن», دەدى دە, مەنى ءبىر قۇشاقتاپ, قارا تۇنگە ءسىڭىپ جۇرە بەردى».

مىنە, ءجانتورين ءوز ومىرىندە ەكى-ءۇش رەت وسىلاي تۋعان جەرىنە ءتۇن جامىلىپ كەلىپ-كەتىپ ءجۇرىپتى. مۇمكىن ونىڭ تۋعان جەرگە دەگەن وكسىگى مەن ساعىنىشى بەيبارىس بەي­نەسىن سومداۋعا دا سەپتىگىن تيگىزگەن بولار؟

قالاي دەگەنمەن دە, دۇنيەجۇزىنە ايگى­لى تەاتر مەن كينو كوريفەيىمەن كوزى تىرى­­سىندە اتىراۋ جۇرتشىلىعى ءبىر رەت تە دي­­دارلاسىپ كورمەپتى. حالىقتا نە كىنا بار, بۇل جەردە بارلىق كىنارات – سول كەزدەگى وبلىستىق باسشىلاردىڭ مادەني دەڭگەيىنىڭ جەرمەشەلدىگىندە بولىپ تۇر عوي. ەگەر قوشەمەتتەپ شاقىرىپ جاتسا, نۇرەكەڭنىڭ ءتۇن قاتىپ نەسى بار؟

 زايىبى مارگاريتا يوۆلەۆا-ءجان­­تورينانىڭ ايتۋىنشا, نۇرمۇحان س.سەي­فۋللين اتىنداعى وبلىستىق دراما تەاترىندا «ماكبەتتىڭ» ەكى پرەمەرالىق سپەكتاكلىندە وينايدى. وسى ەكىنشى پرەمە­رالىق سپەكتاكلدىڭ شىمىلدىعى جا­بىلعان كەزدە تەاتر ۇجىمى ايگىلى اك­تەردى ءبىراۋىزدان قۇتتىقتايدى. نۇرەكەڭ بارلىعىن ءۇنسىز تىڭدايدى دا, سودان سوڭ ساحنانىڭ قاق ورتاسىنا بارىپ, ەدەنگە شالقاسىنان ءتۇسىپ جاتىپ الادى. وسىلاي بىرنەشە مينۋت اياق-قولدارىن جايىپ جىبەرىپ, كىرپىگىن قاقپاي, جوعارىعا قاراپ ۇزاق جاتادى. جۇرتتىڭ ءبارى سىلتىدەي تىنا قالادى, كەيبىرەۋلەرى كىرپىگىنە مونشاق ءىلدى. ءبارى ءتۇسىندى, ويتكەنى دۇ­نيەگە ەندى كەلەر-كەلمەسى بەلگىسىز جوي­قىن تالانت ءجانتورين ساحنامەن قوش­تاسىپ جاتىر ەدى!

ءدال وسى زالدا ءوزى اۋدارعان شەكسپير­دىڭ «ماكبەت» دراماسىنداعى ماكبەت ءرولىن قانىڭدى قايناتا, قۇيقىلجىتا ويناعان قازاقتىڭ ۇلى اكتەرى جانتو­ريننەن كوز الماي: «پاي-پاي, ونەرىڭە بولايىن!» دەپ ەۆنەي بوكەتوۆ قايتا-قايتا تامسانىپ وتىرىپتى.

نۇرمۇحان دا ءبىر كۇيدى يمپروۆي­زاتسيالىق تاسىلمەن قۇبىلتىپ تارتاتىن ايگىلى كۇيشى شەشەسى دينا نۇر­پەيىسوۆا سياقتى, ءبىر ءرولدى ەكىنشى رەت ويناعاندا باسقاشا رەڭدە, بۇرىنعىعا ۇقسا­ماي, قايتا ودان دا اسقاقتاتىپ, قۇتىرتا تۇسە­تىن. ەڭ باستىسى, ول ءوزىن-ءوزى قايتا­لاۋ­دان قورقاتىن ەدى. سوندىقتان كورەر­مەن­دەر ونىڭ ءار ويىنىنان ەرەكشە ءبىر قۇبى­لىستى كۇتەتىن.

يرانداعى مۇناراسى تەربەلىپ تۇرا­تىن ەجەلگى مەشىتتىڭ قۇپياسىن ءبىلۋ ءۇشىن ونى بۇزعاندا, قايتا قۇراستىرا الماعان. سول ءتارىزدى, نۇرمۇحاندى قايتا­لايتىن تالانت ءبىزدىڭ زامانىمىزدا جوق دەسە دە بولادى.

ء «ار داۋىسقا, ءار تالانتقا قۇداي بەل­گىلى ءبىر ۋاقىت بەرەدى, ال ودان اسىپ كەتۋ­دىڭ قاجەتى جوق. ساحنادان ءبىر مينۋت كەش كەتكەننەن گورى, جارتى ساعات ەرتە كەتكەن الدەقايدا جاقسى», دەگەن بولاتىن كو­مەيىنە بۇلبۇل ۇيا سالعان بارقىت باريتون ءمۇسىلىم ماگوماەۆ. ءمۇسىلىم ماگوماەۆ تا نەگە ەكەنى بەلگىسىز ساحنامەن ناعىز تالان­تىنىڭ گۇل اتقان شاعىندا قوشتاستى, ال نۇرەكەڭ ساحنادان ەرتە كەتتى مە, كەش كەتتى مە – ول ءوزى مەن ءبىر اللاعا عانا ايان. قا­لاي دەگەنمەن دە, اقىلدى, سۇڭعىلا ادام عوي, عۇ­مىر ساعاتىنىڭ تاۋسىلىپ كەلە جات­قانىن سەزدى مە, كىم ءبىلسىن؟!

ءجانتوريننىڭ وسى ءبىر ءوزىن ونەردىڭ شىرقاۋ شىڭىنا شىعارعان ءوليمپى – ساحناسىمەن ەرتە قوشتاسۋى قارا تۇياقتان حال كەتكەنشە مەلدەكتەپ, قارتايىپ, تۋلاقتاي سۇيرەتىلىپ قالعانشا تەاتردان كەتپەيتىن كەيبىر توپىراشتارعا ساباق بولار جايت.

كەلەر ۇرپاق ۇلى اكتەر مۇراسىنا, بۇل جايساڭ ونەرپازعا ءالى تالاي اينالىپ سوعادى. الايدا مىنا ءبىر سوراقى­لىققا بەيجاي قاراۋعا بولمايدى. پرو­ديۋس­سەر مايرا قارساقباەۆا («Egemen Qazaqstan», 19.VIII.2019) ءوز وكىنىشىن بى­لايشا بىلدىرەدى: «ارتىندا ىزدەۋشىسى جوق كلاسسيكتەرىمىزدىڭ ەندىگى جاعدايى قيىن بولاتىن ءتۇرى بار. ءتىپتى, نۇرمۇحان ءجانتوريننىڭ بوبيناسىن (كينو تاسپاسىن) قوقىسقا لاقتىرىپ جاتقانىن دا كوردىك. كەيبىر ادامدار ونىڭ كىم ەكەنىن دە بىلمەيدى. كەڭەس وداعى كەزىندە تۇسىرىلگەن فيلمدەردىڭ تۇپنۇسقاسى تۇگەلدەي رەسەي فەدەراتسياسى كينوفيلمدەرىنىڭ باس ارحيۆىندە ساقتاۋلى. بۇل قور الەمدەگى ءىرى ءۇش كينو ءارحيۆىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلى. الگى نۇرمۇحان جانتوريندەردىڭ كينو­تاس­پاسىن ىزدەگەن كەزدە بىزگە شىرىلداتىپ تۇرىپ قىرۋار قارجىعا ساتادى...»

كوركەمونەردىڭ باعا جەتپەس قۇندى­لىقتارى وسىلاي ءراسۋا بولۋدا. ەندىگى جەردە مىناداي كوزاپارا جاسالىپ جات­قان قيا­ناتقا ءبىزدىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيس­تر­لىگى توسقاۋىل قويماسا بولمايتىن شىعار؟!

ءيا, قازاقتىڭ ۇلى اكتەرى نۇرمۇحان ءجانتوريننىڭ ءومىرى جالىنداي لاۋلاپ بارىپ, ەڭ جوعارعى نوتادا شەڭبىرەك اتىپ, 62 جاسىندا ءۇزىلىپ كەتتى. ساحنا مەن ەكراندا الدىنا قارا سالماعان, اياعىن كوسەم تاستاپ, كومبەنىڭ شاڭىن بۇرق ەتكىزەتىن قاي­ران ساباز دا ءوتتى بۇل دۇنيەدەن... قاي­تەر­سىڭ, بۇيرىقتان جۇيرىك جوق. قۇددى ءبىر الاپات شايقاسقا كىرگەندەي, جاۋار بۇلت­تاي ءتۇيىلىپ, تۇيعىنداي ءشۇيىلىپ, كۇللى قايعى-مۇڭى قاراقوشقىل بەتىنە جيىلىپ, كورەرمەندەرىنىڭ ەمەشەسىن قۇرتىپ, ەگىلدىرەتىن ەدى-اۋ جارىقتىق! جوپشوڭگى, قارا­دومباي نارسەنى وپىرىپ جىبەرەتىن ۋاقىتىڭا دا قىڭا قويمايتىن, گرانيتتەن قاشاعانداي عاسىرلىق كەيىپ­كەرلەرى بۇگىندە دۇنيە ءجۇزىن كەزۋدە. ونىڭ فيلمدەرى, درامالارى, ديسكىلەرى الەمدىك كەڭىستىككە قالقىپ كەتە باردى.

ينشاللا, ءجانتوريننىڭ اۋليە تالانتىنان قۇيىلىپ تۇسكەن ءمارمار مۇسىندەر حالىقتىڭ جۇرەگىندە اقىرعا دەيىن جاساي بەرەدى.

جۇماباي قۇليەۆ