بۇگىنگى تاڭدا اگرارلىق سەكتوردى دامىتۋ باسىمدىققا يە بولىپ وتىر. بۇل سالانىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى درايۆەرىنە اينالۋعا الەۋەتى جەتەدى. قازاقستاندا شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىن قولداۋدىڭ مەحانيزمى جۇمىس ىستەيدى. سولاردىڭ ءبىرى – «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋشى كاسىپكەرلەرگە شاعىن نەسيە بەرۋ.
اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى 2017 جىلدان بەرى «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا كاسىپكەرلەرگە نەسيە بەرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. وسى جىلدار ىشىندە اقتوبە وبلىسىنداعى كاسىپكەرلەرگە جالپى سوماسى 10 ملرد تەڭگە بولاتىن ءۇش مىڭ نەسيە بەرىلگەن ەكەن. ءتورت مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
««ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا مال شارۋاشىلىعىن, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى دامىتۋعا, سونداي-اق, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ مەن ساقتاۋعا باعىتتالعان نەسيە ونىمدەرىمىزدى ۇسىنامىز. جىلدىق سىياقى مولشەرى 6%, ءتيىمدى جىلدىق سىياقى مولشەرى 6,7%-تەن اسپايدى. نەسيە سوماسى قىزمەتتىڭ باعىتىنا قاراي 4 ملن تەڭگەدەن 15 ملن تەڭگەگە دەيىنگى ارالىقتا بولادى. نەسيەنىڭ بەرىلەتىن مەرزىمى دە جوباعا بايلانىستى 6,5 جىلعا دەيىن سوزىلادى», دەيدى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اقتوبە فيليالىنىڭ ديرەكتورى گۇلجانات ەرعازينا.
باعدارلاما شاعىن قوجالىقتار مەن فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردى جانە جەكە كاسىپكەرلەردى قولداۋعا باعىتتالعان. كوپ بالالى وتباسىلار مەن از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلاردان شىققان ازاماتتارعا نەسيە 4 پروتسەنتپەن بەرىلەدى.
«ورتاشا ەسەپتەگەندە فيليال جىلىنا مىڭنان استام نەسيە بەرەدى. ونىڭ شامامەن 60%-ءتى ستارتاپ-جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى. ياعني, قاراستىرىلعان قارجىنىڭ نەگىزگى بولىگى جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن جاڭا شاعىن بيزنەس نىساندارىن اشۋعا جۇمسالادى. بەرىلگەن نەسيەلەرگە جاسالعان تالداۋلارعا سايكەس, اۋىلدارداعى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىنداردىڭ ۇلەسى باسىم بولادى ەكەن», - دەيدى گۇلجانات ەرعازينا.
«ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتكىزگەندەردىڭ ءبىرى «بەكبولات» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى مۇسابەك سۇلتانوۆ. ول شاعىن بيزنەسكە جاڭادان كەلگەن ادام ەمەس. ول 1997-جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلەدى. ايتەكە بي اۋدانىنا قاراستى جاباساق اۋىلىندا تۇراتىن فەرمەر بىرنەشە رەت نەسيە راسىمدەگەن.
2016 جىلى ول العاش رەت اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنىڭ اقتوبە فيليالىنا بارىپ, مال بورداقىلاۋ ءۇشىن «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى 2020» باعدارلاماسى بويىنشا 2 ملن تەڭگە نەسيە الدى. ول كەزدە شارۋاشىلىقتا 16 باس قانا ءىرى قارا بار ەدى.
«نەسيە ءىرى قارا مال ساتىپ الۋعا وتە ءتيىمدى شارتتارمەن بەرىلدى. بۇل قارجى مالىمنىڭ باسىن ارتتىرۋعا ۇلكەن كومەك بولدى. قازىر شارۋاشىلىعىمدا 110 باس سيىر بار. ءبىزدىڭ نەگىزگى قىزمەتىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوسىرۋ, دايىنداۋ, قايتا وڭدەۋ, مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتۋ», - دەيدى «بەكبولات» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى مۇسابەك سۇلتانوۆ.
بىلتىر قوجالىق باسشىسى بۇرىنعى العان نەسيەلەرىن ۋاقىتىنان بۇرىن قايتارىپ تاستاپ, بيىل قورعا تەحنيكا الۋ ءۇشىن تاعى ءوتىنىم بەرگەن.
«مەن 6 ملن تەڭگە نەسيە راسىمدەدىم. وعان ءوز قارجىمدى قوسىپ جاڭا تراكتور ساتىپ الدىم. قوردا جىلدام ءارى ساۋاتتى, جاقسى ماماندار جۇمىس ىستەيدى. ەندى جارتى جىلدا ءبىر 700 مىڭ تەڭگە تولەپ تۇرامىن. وسى ءساۋىر ايىندا العاشقى تولەمدى جاساپ قويدىم, كەلەسى تولەمنىڭ ۋاقىتى قازان ايىندا كەلەدى», - دەيدى مۇسابەك قايىربەك ۇلى.
شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسى جاقسى ءجۇرىپ جاتىر. مىنا العان نەسيەنى دە ۋاقىتىنان بۇرىن قايتارىپ تاستايتىن شىعارمىن, دەيدى فەرمەر. قوجالىق باسشىسىنىڭ تاعى دا بىرقاتار جوسپارى بار. ەندى مال ازىعىن دايىندايتىن تەحنيكالاردى ساتىپ الماق. اتاپ ايتقاندا, ءشوپ شاباتىن جانە ونى پرەستەيتىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن تۇگەندەمەك. سونداي-اق, بولاشاقتا جىلقى مەن قوي ءوسىرۋدى قولعا الىپ, شارۋاشىلىعىنىڭ باعىتىن كەڭەيتپەك.
«ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا بەرىلەتىن نەسيەنىڭ تيىمدىلىگى اۋىلدىقتاردى ارقالاندىرادى. سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ تومەندىگى, جەڭىلدىك كەزەڭدەرى, نەسيەنى وتەۋدىڭ يكەمدى كەستەسى, ءتيىمدى كەپىلدىك ساياساتى, قارجىلاندىرۋ شارتتارىنىڭ جەڭىلدىگى اۋىل بيزنەسىندە جاڭا شارۋاشىلىقتار قۇرۋعا جانە كەڭەيتۋگە, ءوندىرىستىڭ دامىعان دەڭگەيىنە كوتەرىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل اقتوبەلىك كاسىپكەرلەرگە نەسيە بەرۋ ءۇشىن 3 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر.