اۋەلى كىتاپتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە قانداي وقيعا سەبەپ بولعانىن ايتايىن. نەگىزىندە «دىنتۇتقا» جيناعىنىڭ يدەياسى اسپاندا, بىلايشا ايتقاندا جاراتقان يەمىزگە ءبىرتابان جاقىن جەردە تۋعان... ونىڭ جايى بىلاي.
اۋەلى كىتاپتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە قانداي وقيعا سەبەپ بولعانىن ايتايىن. نەگىزىندە «دىنتۇتقا» جيناعىنىڭ يدەياسى اسپاندا, بىلايشا ايتقاندا جاراتقان يەمىزگە ءبىرتابان جاقىن جەردە تۋعان... ونىڭ جايى بىلاي.
بيىلعى ماۋسىم ايىندا سەنات توراعاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنا رەسمي ساپارىن كورسەتۋگە ماسكەۋگە ۇشقان ەدىك. ۇشاق اسپانعا كوتەرىلگەننەن كەيىن شامامەن ءبىر ساعاتتاي ۋاقىت وتكەندە قايرات ابدىرازاق ۇلى مەنى وزىنە شاقىرىپ, ارنايى سويلەسكەن. توراعانىڭ اڭگىمەسىندە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنىڭ ون جىلدىعىنا دايىندىقتىڭ بارىسى دا ءسوز ەتىلدى. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ەلدىڭ ومىرىندەگى بەلگىلى ءبىر بەلەستەرگە ارناپ, قوماقتى جيناقتار شىعارىپ جۇرگەنىن بىلەمىن, ءبارىن دە الىپ, وقىپ كەلەمىن. گازەت ءدىن تۋرالى دا جۇيەلى, جاقسى جازىپ ءجۇر عوي. وسى تاقىرىپتاعى جاريالانىمداردىڭ باسىن قوسسا ءبىر ۇلكەن جيناق شىعىپ قالار دەيمىن. سونداي كىتاپتى بىرەر اي كولەمىندە قۇراستىرىپ بەرە الار ما ەدىڭىزدەر؟», دەگەن ەدى قايرات ابدىرازاق ۇلى. بۇل ىسكە ءبىز قۇلشىنا كىرىستىك. ەلىمىزدىڭ, ەلباسىمىزدىڭ الەمدەگى دىنارالىق ۇنقاتىسۋدى قامتاماسىز ەتۋدەگى ەرەكشە ورنىن كورسەتەتىن ارناۋلى كىتاپ دايىنداۋدى ءبىز سەزدىڭ ون جىلدىعىنا ءوزىمىزدىڭ قوسار ۇلەسىمىز ءارى ەل گازەتى رەتىندەگى ءبىر پارىزىمىز دەپ بىلدىك.
تاۋەلسىزدىكتىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان تۇستا ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى بولجام جاساپ, بال اشقاندار از بولماعان. سولاردىڭ اراسىندا قازاقستاندى الىسقا بارماي-اق ارا-دارا كۇيگە تۇسەدى, ءبىر جاعىنان كوپۇلتتىلىعى, ەكىنشى جاعىنان كوپتىلدىلىگى, ءۇشىنشى جاعىنان كوپدىندىلىگى ىشتەن ىرىتپەي قويمايدى, دەپ ساۋەگەيسىگەندەردىڭ سانى دا از ەمەس ەدى. سودان بەرگى ەلباسى باستاپ, ەل قوستاپ, ەلدىكتىڭ ەرەن ساپارىنا شىققان جيىرما جىلدان استام ۋاقىتتا قازاقستان ول بولجامداردىڭ ءبارىنىڭ ك ۇلىن كوككە ۇشىردى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭىندا-اق: «ءدىن – حالىق دانالىعىنىڭ, مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنىڭ شىراقشىسى» دەپ جاريالاپ, ءدىننىڭ ۇستارانىڭ جۇزىندەي نازىك نارسە ەكەنىن, بۇل سالادا جازا باسۋعا بولمايتىنىن, ويتكەنى, ادامنىڭ ساناسىندا ءدىني جانە ۇلتتىق سەزىمدەر ءاردايىم تىعىز استاسىپ جاتاتىنىن ەسكەرتتى. بارلىق دىندەرگە بىردەي قاراپ, كەز كەلگەن ءدىننىڭ جوعارعى ماعىناسى ادام مەن ادامزاتتى جوعالتىپ العان جەتىلۋ جولىنا قايتارۋ بولىپ تابىلادى دەپ ساناپ, كونفەسسياارالىق كەلىسىمگە كەلۋدىڭ جولدارىن كورسەتتى. ءدىن بوستاندىعى تولىق قامتاماسىز ەتىلىپ, جۇزدەگەن مەشىتتەر, شىركەۋلەر, سيناگوگالار, كوستەلدەر سالىندى, ولارعا اعىلعان جاس پەن كارى ءدىندى ادامزات قوعامىنداعى اسا كۇردەلى دە ماڭىزدى الەۋمەتتىك-مادەني ينستيتۋت, ەرەكشە قوعامدىق سانا جانە الەۋمەتتىك قۇبىلىس رەتىندە قاراۋدى ۇيرەندى, ءدىن اتاۋلىنىڭ باستى ماقساتى ادامنىڭ رۋحاني جەتىلۋى دەپ ءبىلدى, ءسويتىپ مۇنىڭ ءوزى قوعامنىڭ پاراساتتىلىق تۇرعىدان تازارا تۇسۋىنە جول اشتى.
ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ, سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىر كەزدە بىلگىشسىنگەندەر بۇلاردىڭ ءار ءدىنى ءار جاققا تارتقىلاپ, ءارى-ءسارى كۇي كەشەدى, حالقىنىڭ باسى بىرىكپەيدى دەگەن مەملەكەت كوپ ۇزاماي-اق دىنارالىق تاتۋلىقتىڭ مەكەنىنە عانا ەمەس, ۇيرەنەرلىك ۇزدىك ۇلگىسىنە دە اينالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزى باسقاراتىن مەملەكەتتە دىنارالىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋمەن توقتاپ قالعان جوق. «ءبىزدىڭ ءبارىمىزدى حاققا باستايتىن جول بىرەۋ. سوندىقتان دا دىندەر اراسىنداعى الدەقايدا بەلسەندى ءۇن قاتىسۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى» دەپ, ناقتى ىسكە كىرىستى. ءدىن باسشىلارىنىڭ ميسسياسى ادامدارعا ءوز سەنىمىن ءبىر جاقتى بۇرمالاۋسىز, تۇسىنبەۋشىلىكتەن, اسىرەسە وشپەندىلىك پەن اشۋ-ىزادان ادا, تازا كۇيىندە جەتكىزۋ ەكەنىن بۇكىل الەمگە ايگىلەي ءتۇسۋ ءۇشىن جاڭاشىل ءارى باتىل قادام جاسادى: قازاقستان ەلورداسىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىن شاقىرۋدى ۇسىندى. ساياساتتىڭ سان ءتۇرلى سەبەپتەرىنە بايلانىستى كەلىسىمگە كەلۋ, قول الىسۋ, ۋاعدا بايلاسۋ تۇرماق, ءبىر-ءبىرىن كورمەستەي بولىپ كەتۋگە جاقىنداعان دىندەردىڭ دە باسشىلارى ارقا تورىندەگى استانادا ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا باس قوسىپ, ءبىر تىلەككە توقتادى, ءسويتىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءوز ءسوزىمەن ايتقاندا, «ساياسي جولمەن رەتتەۋ ادىستەرى ناتيجە بەرمەگەن جەردە قۇداي ءسوزى جاراستىرۋ مەن ءۇمىتتىڭ جالعىز قۇرالى بولىپ قالاتىنى» دالەلدەندى.
جيناقتىڭ اتى جونىندە ءبىر اۋىز ءسوز. سەناتور نۇرلان ورازالين «دىنتۇتقانى» ب ۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن ءسوز دەدى. ءدال وسى كۇيىندە بۇرىن قولدانىلماعانى راس. بىراق «اي استىندا ايعا تاڭسىق ەشتەڭە جوق» دەگەندەي, بۇل ءسوزدىڭ دە ءوزىنىڭ باستاۋى بار. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, اقسەلەۋ سەيدىمبەك, قويشىعارا سالعارا ۇلى ۇشەۋى بىرلەسىپ «ەلتۇتقا» دەگەن كىتاپ شىعارعان. كىتاپتا قازاق ەلىنە تۇتقا بولعان تۇلعالار تۋرالى شاعىن-شاعىن ماقالالار توپتاستىرىلعان. ءبۇگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ كوشباسشىلارى باس قوساتىن, ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىلايتىن, ورتاق ۇستانىمعا توقتايتىن دىنگە تۇتقا ەلگە اينالدى. كىتاپ اتى سولاي قويىلعان.
تۇساۋكەسەردىڭ ءتۇيىندى ءسوزىن الەم دىندەرىنىڭ تاريحىندا ورنى ەرەكشە تۇلعا – ريم پاپاسى يوانن پاۆەل ءىى-ءشىنىڭ قازاقستانعا كەلگەندە سويلەگەن جۇرەكجاردى سوزدەرىمەن ءبىتىرۋدى ورىندى كورىپ وتىرمىن. ريم پاپاسى استانادا بىلاي دەگەن ەدى:
«قازاق حالقى, سەنi ەلدi شىنايى پروگرەسس تۇرعىسىنان, ىنتىماقتاستىق پەن بەيبiتشiلiك رۋحىندا قۇرۋدىڭ جاۋاپتى مiندەتi كۇتiپ تۇر. قازاقستان, ازاپقا تۇسۋشiلەر مەن دiني نانىمداعىلار جەرi, ايدالعاندار مەن قاھارماندار جەرi, ويشىلدار مەن سۋرەتكەرلەر جەرi, ەشتەڭەدەن تايىنبا! ەگەر سەنiڭ دەنەڭە تۇسiرiلگەن جاراقاتتىڭ iزi تەرەڭ دە سان ءتۇرلi بولىپ قالسا, ەگەر ماتەريالدىق جانە رۋحاني قالىپقا كەلتiرۋ iسiندە قيىنشىلىقتار مەن كەدەرگiلەر پايدا بولسا – ۇلى اباي قۇنانبايدىڭ: «ادامشىلىقتىڭ الدى – ماحاببات, عادەلەت سەزiم. ول – جاراتقان ءتاڭiرiنiڭ iسi» (قىرىق بەسiنشi ءسوز) ( ۇلى اقىننىڭ بۇل پiكiرiن دە ريم پاپاسى قازاق تiلiندە ايتتى) دەگەن سوزدەرi سەن ءۇشiن ءدارۋ ءارi ىنتالاندىرعىش بولسىن.
ماحاببات پەن ادiلەت! ادامداردىڭ قادامىن باعىتتاپ وتىرعان قۇدiرەتi كۇشتi قۇداي سەنiڭ, قازاقستاننىڭ ۇلان-بايتاق جەرi, ءار قادامىڭا وسىناۋ جۇلدىزداردىڭ جارىعىن ءتۇسiرسiن!
استاناعا كەلۋiمدi باستاعان كەزدە مەنiڭ جۇرەگiمدi كەرنەگەن سەزiمدەر وسىنداي. سiزدەردiڭ ۇلتتىق تۋلارىڭىزدىڭ تۇسiنە قاراي وتىرىپ, سiزدەر ءۇشiن, قىمباتتى قازاقتار, مەن قۇدiرەتi كۇشتi قۇدايدان كوك ءتۇس سيمۆولى بولىپ تابىلاتىن بەرiكتiك پەن اشىقتىقتى, ونداعى التىن ءتۇس بەينەلەيتiن بەرەكە مەن بەيبiتشiلiكتi تiلەيمiن.
ساعان, قازاقستان, جانە سەنiڭ بارلىق تۇرعىندارىڭا قۇدايىم راقىمىن ءتۇسiرiپ, سەنiڭ بولاشاعىڭا كەلiسiم مەن بەيبiتشiلiكتiڭ نۇرىن توكسiن!».
ايتقانى كەلسىن دەيمىز.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى»
اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى.