كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى ادىلعازى قۇسايىنوۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەسىپ, وسى ۇيىمنىڭ الدىنداعى مىندەت-ماقساتتارى تۋرالى ايتىپ بەردى. اڭگىمەنىڭ نەگىزگى وزەگى ەلىمىزدە ازىرلەنىپ جاتقان «كاسىپتىك وداقتار تۋرالى» جاڭا زاڭ جوباسى توڭىرەگىندە ءوربىدى.
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى ادىلعازى قۇسايىنوۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەسىپ, وسى ۇيىمنىڭ الدىنداعى مىندەت-ماقساتتارى تۋرالى ايتىپ بەردى. اڭگىمەنىڭ نەگىزگى وزەگى ەلىمىزدە ازىرلەنىپ جاتقان «كاسىپتىك وداقتار تۋرالى» جاڭا زاڭ جوباسى توڭىرەگىندە ءوربىدى.
– ەندى ەكى جىلدان كەيىن قازاقستاندا كاسىپوداقتاردىڭ قۇرىلعانىنا 110 جىل تولماق. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, كەڭەس وداعى تۇسىندا كاسىپوداق قوعامدا ۇلكەن ءرول اتقارعان بولاتىن. ول بيلىكتىڭ ءۇش تارماعىنىڭ ءبىرىن قۇرادى. سول كەزدە قازاقستاندا 7,4 ملن. كاسىپوداق مۇشەسى بولدى. قازىرگى كۇنى بۇل سان 2,1 ملن. ادامدى قۇراپ وتىر. كورسەتكىشتىڭ تومەندەۋىنە ەلىمىزدە جۇرگەن وزگەرىستەردىڭ وزىندىك ىقپالى بولدى. ويتكەنى, نارىقتىق قاتىناسقا كوشكەن كەزدە كوپتەگەن ەڭبەك ۇجىمدارى تارادى. مۇنىڭ سىرتىندا, ەكونوميكادا جەكە مەنشىك ۇيىمدار قۇرىلدى. ولار وزدەرىندە كاسىپوداقتىڭ باستاۋىش ۇيىمىنىڭ بولۋىن ونشاما قالاعان جوق. 1993 جىلى ەلىمىزدە «كاسىپوداق تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان بولاتىن. بۇل زاڭ قازىر ەسكىرىپ, زامان تالابىنان ارتتا قالىپ قويدى. سوندىقتان ەلباسىمىز كاسىپوداقتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ باعىتىندا جاڭا زاڭ قابىلداۋ قاجەتتىگىن بىرنەشە رەت ەسكەرتىپ, اقىرىندا ناقتى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭا زاڭ جوباسى جاسالىنىپ وتىر. بۇل زاڭ زامان تالابىنا دۇرىس جاۋاپ بەرەدى دەگەن ويدامىز. جوبانى جەر-جەرلەردە تالقىلاۋدان وتكىزدىك. سونداي-اق, جۋىقتا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن تاعى ءبىر جان-جاقتى تالقىلاۋ جاسادىق. وعان حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ وكىلدەرىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ دەپۋتاتتارى دا قاتىسىپ, ءوز پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى, – دەگەن ادىلعازى قالياقپار ۇلى زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلىپ وتىرعان نەگىزگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار جايلى ايتىپ بەردى. بۇل وزگەرىستەر نەگىزىنەن العاندا, قوعامداعى كاسىپوداقتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋگە باعىتتالىپ وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى.
كاسىپوداقتار قىزمەتى ابدەن دامىعان باتىس ەلدەرىندە جۇمىسشى مەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ اراسىندا كاسىپوداقتىڭ تۇراتىندىعى, ول نەگىزىنەن العاندا جۇمىسشىنىڭ مۇددەسىن كوزدەپ, وسى باعىتتا جۇمىس بەرۋشىمەن ساۋاتتى, زاڭ تالاپتارىنا ساي كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, ورىن العان كيكىلجىڭنەن شىعۋدىڭ ەكى جاقتىڭ دا ىڭعايىنا كەلەتىن ورتاق جولىن تاباتىندىعى بەلگىلى. كاسىپوداقتار, مىنە, وسىنداي قىزمەتىمەن باعالى. كەز كەلگەن ۇجىمدا ەڭبەك ادامدارىنىڭ مۇددەسى دۇرىس قورعالۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن, جۇمىس بەرۋشى مەن ەڭبەك ۇجىمى اراسىندا ۇجىمدىق شارت جاسالىنىپ, وندا ەڭبەك ۇجىمىنا جۇمىس بەرۋشىنىڭ ۇسىناتىن الەۋمەتتىك قورعاۋ شارالارى, تاعى دا باسقا جايتتار بەلگىلەنۋى كەرەك تە, وسى شارتتىڭ دۇرىس ورىندالۋىن كاسىپوداق ۇيىمى باقىلاۋدا ۇستاۋى ءتيىس. مىنە, وسىلايشا ورتاق تۇسىنىكپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى ۇجىمدى كەزدەيسوق سىلكىنىستەردەن قورعايتىن بەرەكە باستاۋى بولىپ تابىلادى.
بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنان باسقا دا ەڭبەك كونفەدەراتسياسى, ەركىن كاسىپوداقتاردىڭ كونفەدەراتسياسى سەكىلدى ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى ەكەن. وسىلاردىڭ ىشىندە ەڭ ءىرىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتارى فەدەراتسياسى بولىپ تابىلادى. بۇل ۇيىمنىڭ ءار وبلىستا وبلىستىق بۋىندارى, سونداي-اق 26 سالالىق كاسىپوداقتار قۇرىلىمى جۇمىس ىستەيدى. الدىمىزعا قابىلداناتىن زاڭ جوباسىندا كاسىپوداقتاردىڭ باستاۋىش ۇيىمدارىنان باستاپ ءاربىر بۋىنىنىڭ قۇقىقتارى مەن جاۋاپكەرشىلىكتەرى كورسەتىلگەن.
جۇمىسشىلار مەن جۇمىس بەرۋشىلەر كەيبىر جاعدايدا نەگە ءتىل تابىسا المايدى؟ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى وسى ماسەلەنى زەردەلەي كەلە كوپ ماسەلەنىڭ ەكى جاقتىڭ دا ەڭبەككە قاتىستى زاڭدىلىقتاردى دۇرىس مەڭگەرمەيتىندىگىنەن ەكەندىگىن انىقتاعان. وسى پروبلەمانى شەشۋ ءۇشىن كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى ەلىمىزدەگى باستاۋىش ۇيىمداردان باستاپ, كاسىپوداقتار جەتەكشىلەرىن وقىتۋ ءىسىن ۇيىمداستىرعان. 8 ايدا 2553 باستاۋىش كاسىپوداق جەتەكشىلەرى وقۋدان وتكەن. ال جۇمىس بەرۋشىلەردى وقىتۋ ءماسەلەسىن اكىمدىكتەر, ياعني جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى قولعا العان.
ادىلعازى قۇسايىنوۆ جۋرناليستەردى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى تاراپىنان جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستىرا كەلە بۇدان بىلايعى ۋاقىتتارى باق-پەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەيتىندىكتەرىن ءمالىمدەدى. 10 قازان – كاسىپوداقتار كۇنى ەكەندىگىن ايتىپ, بيىلعى جىلى بۇل شارانى لايىقتى اتاپ وتۋگە ازىرلىكتەر جاسالىنىپ جاتقاندىعىن دا حابارلاي كەتتى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».