شاحمەت قۇسايىنوۆ اتىنداعى اقمولا وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا امەريكا دراماتۋرگى دجون ستەينبەكتىڭ “ادامدار مەن تىشقاندار” اتتى تۋىندىسىنىڭ پرەمەراسى بولىپ ءوتتى. ونەر ۇجىمىنىڭ ورەسىن كەڭىتكەن, كورەرمەندى ويلى سەزىمگە بولەگەن شىعارمانى نۇرعيسا تىلەنديەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى اكتەرلىك ونەر جانە رەجيسسۋرا كافەدراسىنىڭ V كۋرس ستۋدەنتى بولات ابدراحمانوۆ ءساتتى قويىپ شىقتى.
بيىل ءوزىنىڭ ون ءتورتىنشى ماۋسىمىن باستاعان تەاتر ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرىندەگى قازاق ونەرىن ناسيحاتتاۋدىڭ وشاعى سانالادى. بىراق, رەپەرتۋارىنىڭ كەڭدىگىمەن ەرەكشەلەنەتىن ۇجىم كوپتەگەن شەت ەل اۆتورلارىنىڭ ەڭبەگىن ساحنالاپ ۇلگىردى. ايتسەدە, بۇدان بۇرىن امەريكا دراماتۋرگتەرىنىڭ جالعىز ەڭبەگى (ۆەستسايد تاريحى) كورەرمەنگە ۇسىنىلعان ەدى. مىنە, ۇجىم ەكىنشى ءارى جاۋاپتى قادامعا بەل بايلاپ, ونى تابىستى اتقارىپ شىقتى دەۋىمىزگە بولادى.
كورەرمەن “ادامدار مەن تىشقاندارعا” ءۇش كۇن بويى قول سوقتى. بۇل استە وڭاي شارۋا ەمەس. ستەينبەكتىڭ تەرەڭ فيلوسوفيالىق ويلارىن جاس رەجيسسەر قالايشا ويناتا ءبىلدى؟ ادامدى سان قىرلى دۇنيەنىڭ شاتتىعى مەن نالاسىن, جاقسىلىعى مەن جاماندىعىن ايىرۋعا ۇيرەتەتىن, كەلەر كۇنگە قۇلشىنىس پەن تالپىنىسقا باۋليتىن ارمان, ءۇمىت, سەنىم ۇعىمدارى ۇمتىلىسقا جەتەلەيدى. ءار ادامنىڭ جولى ءار باسقا, ونىڭ ساتتىلىگى مەن جاڭساقتىعى ساناداعى ۇستىندارعا بايلانىستى. درامانىڭ باستى ايتپاعى ادامداردىڭ كۇيكى ءتىرلىكتىڭ قۇرساۋىندا قالىپ, رۋحاني ازعىنداپ, ءوزىنىڭ “مەنىنە” ءمان بەرمەي, ءتىپتى ارمانداۋعا دا مۇرشاسى كەلمەي, ءبىر كۇندىك تىشقانشى ءومىردىڭ جەتەگىندە ءجۇرىپ جىعىلاتىنىن كورسەتۋ بولاتىن. ارمانسىز ءتىرشىلىك جوق. بۇل – ماڭگىلىك تاقىرىپ.
سيۋجەت باستالعاندا ەكى دوس – دجوردج (باعلان يمانعازينوۆ) بەن لەنني (تولەۋبەك كوڭباي) كۇنكورىس قامىمەن جۇمىس ىزدەپ, جەر بەتىن ارالاپ جۇرەدى. دجوردج ءوز پايىمى بار رومانتيك جىگىت, ال لەنني الاڭعاسار, ۇمىتشاق تا ۇرىنشاق, كەمىرۋشىلەر ىشىنەن تىشقانداردىڭ تەرىسى جۇمساق ءارى نازىك بولعاندىقتان, ءوزىن دە ايالاپ, سيپاعاندى جاقسى كورەتىن بەيباق. بولمىس-ءبىتىمى ءارتۇرلى ەكى دوستىڭ ارمانى بىرەۋ عانا ياعني, ازىن-اۋلاق رانچو ساتىپ الىپ, جەمىس-جيدەك, جاڭعاق باۋىن ءوسىرۋ, ميلليونداعان جاسىل, كوك ءتۇستى قوياندار اسىراۋ. قىزىل-جاسىل قيالدىڭ جەتەگىندەگى جىگىتتەردى تاعدىر قارا تورىنىڭ (مۇحيت پالىمبەتوۆ) رانچوسىنا كەزىكتىرىپ, سوندا جۇمىسقا ورنالاسادى. ونداعى شىم-شىتىرىق وقيعالار ارمانداردى دا اعىزىپ وتەتىندىگى شىنايى ساحنالانىپ وتەدى. لەنني قارا تورىنىڭ جەڭىل ءجۇرىستى “ايداي سۇلۋ” ايەلىن (ايمان مايمامىروۆا) كەزدەيسوق كىشكەنتاي تىشقان سەكىلدى قىلقىندىرىپ, ءومىرىن قيادى. ءوزىنىڭ ەڭ جاقىن دوسىن اۋىر جازادان الىپ قالۋ ءۇشىن دجوردج ونى ولتىرۋگە بەل بۋىپ, توسىن شەشىمىن جۇزەگە اسىرادى. لەننيدىڭ كولدىڭ ارعى بەتىندەگى ورىندالماس ارمانىنا قاراپ تۇرىپ كوز جۇمۋى جان دۇنيەڭدى شىمىرلاتادى. دجوردج بايعۇس ءومىردىڭ ءمان-ماعىناسىنان ايىرىلىپ, بۇلىڭعىر ارمانىنان الىستاپ قالا بەرەدى.
جۇمىستىڭ جوقتىعى, تابىلعاننىڭ وزىندەگى اۋىرلىعى مەن ازاپتىعى, قارا جۇمىسشىلاردىڭ, جەڭىلتەك مىنەزدى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ تاعدىرى, ءوزىن جوعارى سانايتىنداردىڭ ءالسىز بەن دارمەنسىزگە داۋىس قانا ەمەس, قول كوتەرىپ, قىسىم جاساۋى, اقشا ماسەلەسى, ادىلەتسىزدىكپەن كۇرەس سياقتى پروبلەمالار شىعارما جەلىسىندە بارىنشا شيراتىلا تۇسەدى. ادام بويىنداعى اقىل مەن پاراسات, ءوزارا سىيلاستىق, ءتۇسىنىستىك ۇعىمدارىنىڭ جيىنتىعى بويشاڭ (زۇلكاپىل باتيحان), كەندي (قايرات مىرزابولاتوۆ) وبرازدارى ارقىلى رەاليستىك جانە رومانتيكالىق جەلىمەن بەرىلەتىنى جۇرتشىلىقتى جىلى اسەرگە بولەيدى.
لەنني – ارمان, كەندي – ءۇمىت, دجوردج – ۋاقىتتىڭ نىشانى دەپ الساق, شىعارمادا وسىناۋ ءۇش ۇعىمنىڭ جالعاستىعى مەن جالعاندىعى شەبەر بەينەلەنەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. تەاتر قويىلىمى شىعارمانىڭ ناقتى سيۋجەتتىك جەلىسىمەن عانا ساحنالانبايتىنى انىق. سپەكتاكلدە بۇگىنگى كۇننىڭ كورىنىستەرى, تىنىس-تىرشىلىگى, قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك ءماسەلەلەرى قامتىلا وتىرىپ سۋرەتتەلۋى رەجيسسەردىڭ تالانتىنا بايلانىستى. بۇل ورايدا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن دارىندى جاس رەجيسسەر بولات ابدراحمانوۆ ۋاقىتتىڭ ايشىقتى, وزەكتى بەينەسىن نانىمدى سۋرەتتەي بىلگەندىگىنە شاك كەلتىرمەيمىز. مۇندا تەاتر ترۋپپاسىنىڭ, اۋەن, كيىم, دەكوراتسيا, گريم, جارىق بەرۋ ماسەلەسىمەن اينالىساتىن ادامداردىڭ جانقيار ەڭبەگى بولەكتەپ ايتۋعا تۇرارلىق.
قويىلىم سوڭىندا بولات ابدراحمانوۆپەن از-كەم ءتىلدەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. “ديپلومدىق جۇمىستا الدىمەن نەنى قويۋ كەرەك ەكەندىگى تاڭدالادى, دەيدى ول. كوكشەتاۋعا كەلگەنىمدە قوبالجىعانىم راس. بۇل ءوڭىردىڭ ونەرگە قاتىستى ەرەكشەلىگى, ءوز كورەرمەنى بار. تەاتردىڭ رەپەرتۋارلىق ساياساتىنىڭ قارىمى جوعارى ەكەن. ءتورت اي بويى ءارىپتەستەرىمە باۋىر باسىپ, كوپ ءنارسەنى ءۇيرەندىم. اعايىندارىما العىسىم شەكسىز. كوكشەتاۋ تەاترى مەنى ىزدەنىسكە باستادى. گوردون كرەگ ايتقانداي, رەجيسسەر تولىق ءتاۋەلسىز بولا المايدى. ونىڭ ەڭبەگى دراماتۋرگ جازعان ءماتىنگە, ترۋپپاعا, سۋرەتشىگە, كومپوزيتورعا بايلانىستى. كاسىبي تۇرعىدان كەلسەك, رەجيسسەر ءوز ويىنىڭ 60 پايىزىن جۇزەگە اسىرا السا, باقىتتى سانالادى ەكەن. مەن كوكشەتاۋدان وسى دەڭگەيلەس ادام رەتىندە اتتاناتىنىما قۋانىشتىمىن”.
باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.