توكيوعا تولىق قۇرامدا بارامىز

بوكستان قازاقستان ەرلەر قۇراماسى ليتسەنزيالىق تۋرنيرگە جاڭادان جاساقتالعان جانە جاس بوكسشىلارمەن اتتانعان بولسا دا, ەلگە 100 پايىزدىق كورسەتكىشپەن ورالدى. ۇلتتىق قۇرا­مانىڭ باس باپكەرى عالىمبەك كەن­جەباەۆ اممانعا اتتانار الدىندا باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «وليمپياداعا 8 سالماقتا, تولىق قۇراممەن بارامىز دەگەن ماقسات بار. ال امماندا التى ليتسەنزيا ۇتىپ الساق دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», دەگەن بولاتىن.

 ارينە, باس باپكەر يوردانياعا ءدال سول ۋاقىتتا بابىندا تۇرعانىمەن, حالىقارالىق تۋرنيرلەردە توپ جارا قويماعان جاس بوكسشىلاردى اپارا جاتقان سوڭ دا «ارىقتاۋ» سويلەگەن شىعار. ابىروي بولعاندا, بارلىق بوكس­شى كەنجەباەۆتىڭ سەنىمىن اق­تادى. باس باپكەردىڭ قاي سالماقتاعى بوكسشىلارعا سەنىمدى بولماعانى بىزگە بەيمالىم بولعانىمەن, بىز­­دىڭشە جەڭىل سالماقتاعى جى­گىتتەردەن كۇدىكتەنگەن بولۋى مۇم­كىن. ويتكەنى, قازىرگى تاڭ­دا ازيادا جەڭىل سالماقتا با­سەكەلەستىك وتە كۇشتى. وز­بەكستاندى ايتپاعاننىڭ وزىن­دە, قىتاي, ءۇندىستان, تاي­­لاند, موڭعوليا ەلدە­رىنىڭ بوكسشىلارىنىڭ دەڭ­گەيى جوعارى ەكەنىن وتكەن الەم جانە ازيا چەمپيوناتىنداعى نا­تيجەلەر ارقىلى بىلەمىز.

سوندىقتان ىرىكتەۋ تۋرنيرىنە باراتىن بوكسشىلاردى تاڭداۋ عالىم كەنجەباەۆقا وڭاي تۇسپەگەنى انىق. 52 كيلو سالماقتا باس باپكەر جاستار ارا­سىندا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن ماحمۇد سا­بىرحانعا سەنىم ارتقىسى كەلگەنىمەن, باپ­كەرلەر قۇرامى جاس بوكسشىنىڭ ورنىنا تاجىريبەلى ساكەن بيبوسىنوۆتىڭ كان­ديداتۋراسىن قولداعان. بيبوسىنوۆ – سوڭعى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلد­ەگەرى جانە پرەزيدەنت كۋبوگى مەن ەل سپارتاكياداسىنىڭ جەڭىمپازى.

اممانداعى ىرىكتەۋ تۋرنيرىندە ساكەن بيبوسىنوۆ بىلتىرعى الەم چەمپيوناتىمەن سالىستىرعاندا ءبىر دەڭگەيدە جۇدىرىقتاسىپ شىقتى. ونىڭ بوكستاسۋ مانەرىندە ەشقانداي ىلگەرىلەۋشىلىكتى بايقاي المادىق. العاشقى اينالىمدا قىرعىزستاندىق تاجىريبەلى بوكسشى ازات ۇسەناليەۆتى جەڭگەنىمەن, شيرەك فينالدا قىتايلىق حۋ جينحۋادان جەڭىلدى. قوسىمشا كەزدەسۋدە فيليپپين وكىلى كارلو پاالاممەن قۇرلىقتىق تۋرنيردەگى سوڭعى جولدامانى ساراپقا سالدى. تورەشىلەردىڭ باسىم داۋىسىمەن جە­ڭىسكە جەتكەن (3:2) بيبوسىنوۆ اۋپى­رىمدەپ ءجۇرىپ توكيو جولداماسىن يە­لەندى.

ىشكى باسەكەلەستىك وتە جوعارى سانالاتىن 57 كيلو سالماقتا اممان شارشى الاڭىندا  22 جاستاعى سەرىك تەمىرجانوۆ جۇدىرىقتاستى. الەم چەمپيونى قايرات ەراليەۆ, ەل چەمپيوناتىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى, لوندون وليمپياداسىنا قاتىسقان ءىلياس سۇلەيمەنوۆ سياقتى سەركەلەردى جولدان ىعىستىرعان تەمىرجانوۆتىڭ ونەرىن باس بارماقپەن باعالاۋعا بولادى. ىشكى جارىستاردا جاقسى نا­تيجە كورسەتكەنىمەن, حالىقارالىق تۋرنيرلەردە جولى بولماي ءجۇر ەدى. ءتۋر­نيردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن سە­زىنگەن س.تەمىرجانوۆ وليمپيادا جولداماسىن جەڭىپ قانا قويماي, جارىستىڭ فينالىنا دەيىن جەتتى. ءوزىنىڭ العاشقى حالىقارالىق ءتۋرنيرى بولسا دا, فينالعا دەيىن جەتۋ جاس بوكسشى ءۇشىن جاقسى ناتيجە. دەي تۇرعانىمەن وتانداسىمىزعا فينالدىق جەكپە-جەكتە تاجىريبە جەتىسپەدى. 2019 جىلعى الەم چەمپيونى وزبەكستاندىق ميرازيزبەك مىرزاحاليلوۆقا قارسى وتكەن ايقاستا جەرلەسىمىز قارسىلاسىنا تاكتيكا جاعىنان ەسە جىبەردى. ايتپەسە, تەمىرجانوۆ وزبەكتەن بوي جاعىنان دا, قولىنىڭ ۇزىندىعىنان دا باسىم­دىققا يە ەدى. وزبەك بوكسشىسى بىل­تىرعى الەم چەمپيوناتىنىڭ شيرەك فينالىندا قايرات ەراليەۆتى دە جەڭىپ كەتكەن ەدى.

63 كيلودا ونەر كورسەتكەن زاكىر ءسافيۋلليننىڭ جەڭىسكە دەگەن ەرىك-جىگەرىنە ءتانتى بولدىق. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, بوكسشى ۇلتتىق قۇراماعا ىلىنگەن ساتتەن باستاپ ءوز سالماعىنىڭ ۇزدىگى اتانۋعا, وليمپيا ويىندارىنا بارۋعا تىرىستى. ءسافيۋلليننىڭ 18-20 جاسىنان بەرگى ارمان-ماقساتى, وليمپياداعا دەگەن ءۇمىتى مىنە, 33 جاسىندا اقيقاتقا اينالدى. زاكىردىڭ كوپ قۇرداستارى 2016 جىلعى ريو وليمپياداسىنان ۇمىتتەرىن ۇزگەننەن كەيىن قولعابىن شەگەگە ىلگەن. تەك سافيۋللين عانا ءبىر عاجايىپتىڭ بولارىنا سەندى. جانە سەنىمى الداعان جوق. ونىڭ ۇستىنە بۇل دودادا وتانداسىمىز وليمپياداعا بارۋعا سوڭعى مۇمكىندىك ەكەنىن جانە جەڭىلسە دە اسا ەشتەڭە جوعالتپايتىنىن ەسكەرىپ, جوعارى دەڭگەيدە جۇدىرىقتاسىپ شىقتى. تەك جارىستىڭ فينالىندا وزبەكستاندا تۋعان قانداسىمىز ەلنۇر ابدىرايىموۆپەن جۇدىرىقتاسىپ, تەڭ دەڭگەيدە وتكەن ايقاستا ەسە جىبەردى. ازىرشە ەكى بوكسشى شارشى الاڭدا ءبىرىنشى رەت جۇدىرىقتاسىپ تۇر. وليم­پيا ويىندارىندا جەرلەسىمىز ەسە قاي­تارادى دەپ سەنەمىز.

«قازاقتىڭ سالماعى» اتانىپ كەتكەن 69 كيلودا ونەر كورسەتەتىن الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن قولا جۇل­دەگەرى ابىلايحان ءجۇسىپوۆ جازدا ەكىن­شى وليمپياداسىنا بارادى. ءدال قا­زىرگى ۋاقىتتا ءجۇسىپوۆ ءوز سالماعىندا قۇرامانىڭ ءبىرىنشى بوكسشىسى سانال­عانىمەن, ىرىكتەۋ تۋرنيردەگى ونەرى جانكۇيەرلەردى قۋانتا قويعان جوق. وتانداسىمىز جارىس جولىنان موڭ­عوليالىق, تايلاندتىق بوكسشىلاردى شىعارىپ جىبەرگەنىمەن, جارتىلاي فينالدا ۇندىستاندىق تاجىريبەلى بوكس­شى ۆيكاس كيرشاننان جەڭىلدى. 2011 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى فينالدا جۇسىپوۆكە ەش مۇم­كىندىك قالدىرمادى. ابىلايحان ءجۇ­سىپوۆ توكيو وليمپياداسىنىڭ جول­داماسىمەن قاتار, ءتۋرنيردىڭ قولا جۇل­دەسىن يەلەندى.

قازاقستاندىق بوكسشىلار اراسىندا ازىرشە تۇعىر بيىگىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان ءبىر بوكسشى بولسا, ول – ءابىلحان امانقۇل. 75 كيلودا جۇدىرىقتاساتىن جامبىلدىق جامپوزدىڭ بارعان جارىسىنان جۇلدەسىز قايتقان كەزى بولماعان. بۇل جولى دا وتانداسىمىز كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. في­نالدىق ايقاستا فيليپپين وكىلى ەۋمير مارسيالدان جەڭىلسە دە, ءابىل­حان ءۇشىن ءتۋرنيردى جامان ءوتتى دەۋگە بولمايدى. ول جاراقاتىنا بايلانىس­تى ءبىرشاما ۇزىلىستەن سوڭ قاتارعا قوسىلىپ, وليمپيادا ليتسەنزياسىن ەنشىلەدى.

2019 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا كۋبالىق قارا مارجان لا كرۋزدى جەڭگەن ماڭعىستاۋلىق بەكزات نۇرداۋلەتوۆ وزىنە ارتىلعان سەنىمدى تاعى دا تولىق اقتاپ شىقتى. اممان تورىندە بەكزات قارسىلاس شىداتپاي, التىننان القا تاعىپ, ءوز بيىگىن ساقتاپ قالدى. جالپى, نۇرداۋلەتوۆ جولى بولعىش جىگىت ەكەن. جاستار اراسىندا 81 كيلودا جۇدىرىقتاسقان بەكزات ەرەسەكتەر دۋىنا قوسىلعان سوڭ, بىردەن 91 كيلوعا اۋىستى. ويتكەنى ول كەزدە 81 كيلونىڭ ۇزدىگى بەك نۇرماعانبەت بولاتىن. جانكۇيەر بىتكەننىڭ ءبارى 2020 جىلعى توكيو وليمپياداسىنا ب.نۇرماعانبەت بارىپ, 20 جىلدان سوڭ جەرلەس اعاسى, مارقۇم بەك­زات ساتتارحانوۆتىڭ جەتىستىگىن قاي­تا­لايدى دەپ سەنگەن-ءدى. ارادا ءبىر جىل وتكەندە نۇرماعانبەت جاراقات الىپ, قۇرامادان شىعىپ قالعان سوڭ, ونىڭ ورنىنا الەم بىرىنشىلىگىنە بارعان نۇرداۋلەتوۆ ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. ءسويتتى دە قۇرامانىڭ ءبى­رىنشى ءنومىرى اتانىپ, وليمپيادا جولداماسىنا تالاسۋعا مۇمكىندىك الدى. ەندى مىنە, ساتتارحانوۆتىڭ جەتىستىگىن 20 جىلدان سوڭ, جەرلەسى ەمەس, اتتاسى قايتالاۋعا ءبىر تابان جاقىن تۇر. بىلايشا ايتقاندا, نۇرداۋلەتوۆ «قۇدايى بار» بالا ەكەن.

سونداي-اق قۇراماداعى تاجى­ريبەلى جىگىتتەر دە جانكۇيەرلەردى جەرگە قاراتقان جوق. 91 كيلودا ريو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن يەلەنگەن ۆاسيلي لەۆيت تە التىن جۇلدە ولجالاپ, وليمپيادا جولداماسىن جەڭىپ الدى. ال اسا اۋىر سالماقتاعى قۇراما كاپيتانى قامشىبەك قوڭقاباەۆ جارتىلاي فينالدا جولداما ماسەلەسى شەشىلگەن سوڭ, كەلەسى جەكپە-جەككە شىققان جوق. بۇل جاعدايدى بوكسشى جاراقاتىنا بايلانىستى دەپ ءتۇسىندىردى. بىراق بۇل باپكەرلەردىڭ شەشىمى بولۋى دا مۇمكىن دەگەن وي تۇيدىك. ويتكەنى جارتىلاي فينالدا جەڭىسكە جەتسە, وتانداسىمىز ەجەلگى قارسىلاسى باحودير جالولوۆپەن جۇ­دىرىقتاساتىن ەدى. سوڭعى ەكى في­نال­دىڭ ەكەۋىندە دە جەڭىلگەن قوڭ­قا­باەۆتى باپكەرلەر ازىرشە جابىق ۇستاپ, وليمپيادادا جالالوۆتى جام­باسقا ءتۇسىرۋ ءۇشىن قولدانعان تاكتيكا بولۋى دا عاجاپ ەمەس.

قىزدار باسەكەسىندە سىنعا تۇس­كەن 5 بوكسشىمىزدىڭ تەك بىرەۋى عانا سەنىمدى اقتاي الدى. 75 كيلودا جۇ­دىرىقتاسقان نادەجدا ريابەتس ازىرگە جاراپ تۇر. 19 جاستاعى سپورتشى ءوزىنىڭ ەكىنشى وليمپياداسىنا بارادى. جاستار اراسىنداعى وليمپيا ويىندارىندا قولا جۇلدە ەنشىلەگەن وتانداسىمىزدىڭ ەندىگى ارمانى – ەرەسەكتەر اراسىنداعى وليمپيادا چەمپيونى اتانۋ.

بوكستان وليمپيا ويىندارىندا ازيا قۇرلىعىندا قازاقستاندا – 9, ءۇن­­دىستاندا – 9, وزبەكستاندا – 7, قى­تاي­دا – 6, يوردانيادا – 5, اۋس­­ترا­ليا­دا – 5, تايپەيدە – 4, تاي­لاندتا – 4, جاپونيادا – 3, وڭتۇستىك كو­رەيادا –  2, في­ليپپيندە, يراندا, تا­جىكستاندا –  2, جا­ڭا زەلانديا, موڭعوليا, ۆەتنامدا 1 جول­دامادان بار.